Нохчийн аре
Нохчийн аре (Грозненская равнина[1], Сольжа-ГӀалин аре[2] — къилбаседа-малхбален Хьалхара Кавказан аре, иза йу Йоккха Кавказ лаьмнийн кӀелахь. Йохалла уггаре йоккха 110 км, уггаре йоккха шоралла 40 км. Цигахь йу жагӀ а, сацкъар-гӀум а[1]. Аренан доккха дакъа Нохчийчоьнан латта ду, аренан жима дакъа — ГӀалгӀайчоьнан йукъа догӀуш ду. Нохчийчоьнан дукхух болу бахархой хӀокху аренан тӀехь бехаш бу[3]. Нохчийн аренан доза ду къилбехьа Теркан а, Соьлжан а, Соьлжа-ГӀалин дукъашца, малхбузехь — Несара акъарица а, малхбалехь — Гуьмсен дукъаца а, къилбехьа — Ӏаьржа лаьмнашца а.
Лаьттанаш бенан-Ӏаьржачу лаьттан ду, аренан дукхах долу дакъа хьаькхна ду. Аре луьста, дукха гаьннаш долу хин зӀе долуш йу, иза лоруш йу Нохчийчохь йуьртабахаман уггаре а аьтто болуш кӀошта[4]. Иза лаьтта боьалгӀа хин а, ша биллина а, кхузаманан хин Ӏаьмнашах — Тереках а, Сунжах а, церан хин ганнашца а[5]. Лакхалла жим-жима лахло къилба-малхбалехьа 350 метрера 100 метре кхаччалц. Лаьмнашкара аренга хьаладовлу хин тогӀеш, дукхахьолахь, 20—25 м лекха Ӏункара бердаш хуьлу. Къилбехьа хин бердан локхалла лахло 2—3 м кхаччалц[3].
Нохчийн аренгахь йу Нохчийчоьнан а, ГӀалгӀайчоьнан а йаккхий гӀаланаш: Соьлжа-гала а, Сунжа а, Гуьмсе а, Хьалха-Марта а, Шела а, Карабулак , Устрада-Гала, кхин а.
Галерея
Билгалдахарш
- ↑ 1 2 Чеченская равнина. Большая Советская энциклопедия. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 10 апрель.
- ↑ Сулейманов, Ахьмад Сулейманович, Нохч-ГӀалгӀайн топоними
- ↑ 1 2 Чеченская республика. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 10 апрель.
- ↑ Чеченская Республика. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 10 апрель.
- ↑ География Чеченской республики. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 10 апрель.
Литература
- Рыжиков В. В. География Чечено-Ингушской АССР. — Гр.: Чечено-Ингушское книжное издательство, 1973. — С. 11—12. — 100 с. — 30 000 экз.