Муравленко, Виктор Иванович

Вина 1912 шеран гӀуран беттан 25-чу дийнахь Незамаевская йуьртахь, хӀинца Краснодаран мехкан Павловскан кӀоштан. 1936-чу шарахь цо чекхъйаьккхира Соьлжа-ГӀалахь Соьлжа-ГӀалара мехкадаьттан институт, «мехкадаьттан а, газан а скважинийн инженеран» говзалла карайерзийна.

Шен къинхьегаман некъ цо дӀаболийра Нохч-ГӀалгӀайн Автономин Советски Социалистически Республикан мехкадаьтта доккхучу меттигашкахь. 1936 шарахь дуьйна ЦӀечу Эскарехь гӀуллакх дина, кавалерийн ишколехь дешна.

1930-гӀа шераш чекхдовлуш дуьйна Сызранехь болх бира «Сызраннефть» трестан буру туху мастер даржехь, цул тӀаьхьа хӀоттийра Сизранан буру туху конторан директор.

1940—1946 шерашкахь Сахалинехь йолчу мехкадаьттан комбинатехь буру туху отеделехь директоран, талламийн куьйгалхочун, трестан коьрта инженеран, производственни а, буран а отделан куьйгалхочун болх бира.

1949-чу шарахь «Ставропольнефть» трестан, цул тӀаьхьа «Куйбышевнефть» куьйгалхо хӀоьттира иза. Цуьнан куьйгаллица кхиош хилла Мухановски нефть долу меттигера.

1960—1965 шерашкахь иза вара Куйбышевн советан къоман бахаман председателан гӀовс а, Йуккъера Волжин советан къоман бахаман мехкадаьттан промышленностян отделан куьйгалхо а.

1965-чу шарахь дуьйна Муравленкос болх бира Тюменан областехь. 1965 шеран товбецан беттан дуьйна иза хилира РСФСРсоветан къоман бахаман (Главтюменнефтегаз) мехкадаьттан а, газан а промышленностан коьрта Тюменан производственни дирекцин куьйгалхо. Цо жигара дакъалецира Малхбузе Сибрехахь ССРС-на мехала энергетикан база кхолларехь а, цуьнан инфраструктура кхолларехь а.

Куйбышевн цӀарахчу политехнически институтан мехкадаьттан факультетехь а, Тюменан индустриальни институтан буру туху кафедрехь а хьехна. Институтан пачхьалкхан тӀеэцаран комиссехь болх бира цо.

1972 шарахь цунна делира ССРС Пачхьалкхан совгӀат «халачу климатан хьелашкахь мехкадаьтта доккху керла кӀоштахь сиха кхолларан Ӏалашонца технически а, технологийн а, вовшахтохараллин а решенийн тоба кечъйарна а, кхочушъйарна а».

КПСС-н Тюменан обкоман декъашхо а, КПСС-н кхаа съездан делегат а, ССРС-н Лакхарчу Советан депутат а хаьржира иза.

Иза кхелхина 1977 шеран мангалан баттан 15-чу дийнахь Москохь. Иза кхелхинчу хенахь Главтюменнефтега" 28 мехкадаьттан меттиг кхиош йара: Самотлоран а, Мамонтовски а, Фёдоровски а, Варьегански а, Южно-Сургутски а, Усть-Балыкски а.

Цу шарахь Тюменан областехь мехкадаьтта даккхар кхаьчна 211 миллион тонне. Виктор Иванович дӀакхелхинчул тӀаьхьа ассоциацин коьртехь вара Аржанов Феликс Григорьевич, хьалха 9 шарахь «Главтюменнефтегазан» коьрта инженер — Муравленкон хьалхара гӀовс — болх бина волу.

Сибрех а, Къилбаседехь а луьрачу хьелашкахь мехкадаьтта даккхаран керла технологеш кхочушъйар тӀедожош вара Муравленко Виктор Иванович. Скважинаш чуьра нуьцкъала мехкадаьтта даккхаран кеп кхолларна Ленинан совгӀат(оьр.)нохч. кхаьчначу мехкадаьттан белхахойн тобанна йукъахь вара иза.

Цунна дагадеара «шен некъаш» дан, цигахь Ӏаьнан заманахь Ӏаьнан некъ кест-кеста дӀабоькъура диттийн кӀуркӀаманца (гаьннаш а, чӀешалгш а) а, ​​хи а тухуш, асаран бутт кхаччалц дӀа ца йерзалуш йолу йуткъа шен кховра кхуллуш, ткъа наггахь ур-атталла мангалан бутт а, цуо аьтто бора аьхка дӀасалела йиш йоцучу Ӏаьмнашца дехьайолучу территори тӀехула лела, гӀирс а, йагориг а, йуург а, сурсаташ а буру туху гӀирсаш дӀакхачорхьама^[2].

Клавдия Захаровна йигна хилла цо. Кхиийна ши кӀант — Валерий а, Сергей а.

Социалистически къинхьегаман турпалхо (1966) а, йиъ Ленинан орден йелла (1949, 1959, 1966, 1976) а, Октябрьски революцин орден (1971) а, «ССРС-н мехкадаьттан промышленностан отличник» билгало (1966) а, мидалш а.

Ленинан (1966) а, Пачхьалкхан (1972) а совгӀатийн лауреат, «Сийлахь нефтяник» цӀе (1970).

Тюменан областан гӀала, мехкадаьттан индустрин уггаре а йаккхийчех Ӏилманан-талламан институташ, Гипротюменнефтегаз, Тюменан областан Парфёново йуьртара йуккъера ишкол, Сунтар-Хаята ӀиндагӀехула лаьмнин ӀиндагӀ, Тюменан а, Жигулёвскерчу а урамийн цӀераш йу Муравленкохь^[3].

Финляндерчу Хельсинкин кеманаш деш йолчу газан промышленностян министраллан омрица дина Муравленкон цӀарах буру туху кема. 2007-чу шарахь «Муравленковскнефтан» заводан гӀишлонехь схьайиллина Муравленко Виктор Ивановичан дагалецамашна лерина мемориалан у.

• Муравленко гӀалахь а, Незамаевски станицехь а хӀолламаш хӀиттийна.
• Тюменехь мемориалан унаш хӀиттийна:
• Ленинан урамехь № 65 цӀе йолчу гӀишлон тӀехь, цигахь В. И. Муравленко вехаш вара;
• Ленинан урамерчу 67-чу цӀийнан «Тюменнефтегаз» ОАО-н гӀишлонна тӀехь, цигахь В. И. Муравленко болх беш вара;
• «Нефтяник» ОДК-н гӀишлонна тӀехь;
• Россин Федерацин Чоьхьарчу гӀуллакхийн министерствон юридикан университетан академически корпусан гӀишлонах лаьцна;
• «Нефтяник» цӀе йолчу поликлиникан медицинан медицинан санитарни декъехь гӀишлонна тӀехь;
• «Нефтяник» гостиницан гӀишлонна тӀехь.

«Главтюменьгеологин» куьйгалхочо Салманов Фарманан хьехарца Муравленкон сий деш тиллина Тюменан къилбаседехьа йолчу мехкадаьттан меттигна. Иштта Муравленкон цӀарах йу Муравленковски а, Суторминское а меттигашна йукъахь йолу гӀала.

2007 шарахь «ЮТэйр» (UTair Aviation) компанин Ту-154М кеманна «Виктор Муравленко» (бортан номер RA-85796) цӀе тиллира, цо «Главтюменнефтегазан» куьйгалхочун даржехь волуш регионехь граждански авиаци кхиорехь доккха дакъа лацарна.

ТӀаьхьо и цӀе тиллира оццу компанин Boeing 737-800 (номер VQ-BJF) кеманна^[4]. Цуьнан предприяти дӀахьош йара кеманаш леларан некъаш а, аэропорташ йан ахча латтор а, авиаторийн дахаран хьелаш тодар а. 2007-чу шеран гӀуран баттахь Муравленкон цӀе тиллина Северо-Качкарски меттигехь мехкадаьттан скважинан.

Тюменан областан губернатора Якушев Владимира, Муравленко вина 95 шо кхачарна лерина, регионерчу мехкадаьттан а, газан а комплексан ветеранашна лерина хиллачу деза тӀеэцаран билгалдаьккхира: «Йоккхачу отделан куьйгалхо санна, цо практически йуьхьанца дуьйна йоккха территори кхиийра, хӀусамаш а, некъаш а дахкар а, белхан хьелаш а, нехан садаӀар а диц ца деш. И тайпа проблемаш лелош волчу цхьаннан синхаамех кхета со, хӀунда аьлча, регионан губернатор санна, ас а уьш дӀайаха йезаш йу». Тюменан областан Думан а, Тюменан областан губернаторан а, Муравленко Викторан цӀарахчу Тюменан областан йукъараллин фондан а сацамца масех шо ду Муравленкон цӀарах совгӀат луш долу.

Цу В. И. Муравленкон грант кхоьллина йу Губкинан цӀарахчу мехкадаьттан а, газан а Российн пачхьалкхан университетехь (Москох), иза ло дешарехь тоьллачу студенташна.

2018-чу шарахь «Сийлахь-йоккха Россин цӀераш» конкурс дӀайаьхьначул тӀаьхьа сацам бира Нижневартовск аэропортана Муравленко Викторан цӀе тилла. 2019-чу шеран хӀутоссург беттан 31-чу дийнахь Россин Федерацин Президентан омрица официалехь Муравленко Викторан цӀе тиллира Нижневартовск аэропортана.