Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Идуев, Магомед Саин воӀ

Идуев Магомед Саин воӀ (оьрс. Магомед Саиевич Идуев; 1914, Лаха Нёвре, Теркан область — 1990 шеран 18 апрель, Соьлжа-ГӀала) — советан Сийлахь-Боккхачу Даймехкан тӀеман ветеран а, лахара сержант а. «1941—1945 шерашкахь Сийлахь-боккхачу Даймехкан тӀамехь Германина тӀехь толам баккхарна» а, «Къинхьегаман ветеран» а, мидалш а, Даймехкан тӀеман хьалхара даржан орден а йелла[1].

Биографи

Вина 1914 шарахь Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н Теркан кӀоштан Лаха Нёвран йуртахь. Боккхачу доьзалехь воккханиг: кхо ваша а, кхо йиша а. Доьзал Соьлжа-ГӀалахь Старе Промыслы олучу меттигехь бехаш бара. Фабрикан а, заводан а Ӏаморан ишколе деша вахара. 1936-чу шарахь дикачу балхаца чекхъйаьккхина Соьлжа-ГӀалара мехкадаьттан институтан белхалойн факультет. Цхьана ишколехь болх беш, истори хьоьхуш вара иза. Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀом болабалале цо чекхъйаьккхира Лаккхара партийн ишкол[2].

ЦӀечу Эскаре кхайкхира иза 1941-чу шарахь Соьлж-ГӀаларчу тӀеман комиссариатехь[1]. Шен лаамца фронте вахара иза. Висаитов Мовлидан коьртехь йолчу 225-чу нохчийн къаьстина дошлойн полкехь гӀуллакх дина цо. ТӀеман дакъа дакъалоцуш хилла Сталинградан агӀор хиллачу тӀемашкахь. Идуев Магомед хилла Сталинградехь хиллачу тӀамехь. Мамаевн Курганна(оьр.)нохч. штурм йеш масех хала чевнаш йира цунна[2].

Идуев Магомед эвакуаци йина Ташкентерчу дарбан цӀийне, цигахь цуьнан ког баьккхина. БархӀ баттахь иза вайна гергарчара лоруш хилла. 1943-чу шеран хьаьтан баттахь иза дӀахьажийра Нохч-ГӀалгӀайчу[1].

Демобилизаци йира 1943 шеран товбецан беттан 9-чу дийнахь[3].

ССРС-н Лакхарчу Кхеташонан Президиуман 1945-чу шеран хӀутоссург беттан 9-чу дийнахь арадаьллачу указаца Идуев Магомедна йелира «1941—1945 шерашкахь Сийлахь-Боккхачу Даймехкан тӀамехь Германина тӀехь толам баккхарна» мидал. Мидал йелира Кхазакхстан ССР-н Кзыл-Ордан областан Чиликан кӀоштан тӀеман комиссариат[2].

СовгӀаташ

  • Мидал «1941—1945 шерашкахь хиллачу Сийлахь-боккхачу Даймехкан тӀамехь Германина тӀехь толам баккхарна»;
  • «Къинхьегаман ветеран» мидал;
  • Даймехкан тӀеман I-ра даржан орден[4] .

ТӀом чекхбаьлча хилла гӀуллакхаш

1957-чу шарахь Кхазакхстанера Соьлжа-ГӀала цӀабирзира ИдуевгӀеран доьзал Старопромысловски кӀоште (хьинца Висаитовн кӀошт). Магомед болх беш вара «Старогрознефтан» ОРС-ехь[2].

1960—1980-чу шерашкахь Идуев Магомедна тоьшаллаш а, совгӀаташ а, баркаллин кехаташ а делира.

ССРС-н Лакхарчу Кхеташонан Президиуман 1985 шеран бекарг беттан 11-чу дийнахь арадаьллачу указаца Идуев Магомедна йелла Даймехкан тӀеман I-чу даржа орден. Иштта пхиъ юбилейни мидал а йелла цунна. Масаллин болх барна цунна йелла «Къинхьегаман ветеран» мидал[2].

Доьзал

Цо зуда йалийра. Цуьнан зуда йу Хьава[1]. Магомедан а, Хаван а (1992-чу шарахь йелла иза) ворхӀ бер ду: Роза а, Сайпи а, Лайла а, Салавди а, Шейма а, Шарипат а, Саламата а[2].

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 3 4 Арсанукаева Хеда. Идуев Магомед Саиевич. Бессмертный полк (2024 шеран 9 май). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 май.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 Роза Цакаева. Он был участником Сталинградской битвы. Сетевое издание «Вести Чеченской Республики» (2015 шеран 9 май). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 9 май.
  3. ↑ Идуев Магомед. Память народа 1941—1945. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 май.
  4. ↑ Идуев Магомед. Подвиг народа 1941-1945. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 май.

Литература

  • Память 1941—1945. Книга 1 / Машуков Т. И. — Нальчик: Издательский центр «Эль-фа», 2004 г. — 380 с. — ISBN 978-5-9996-0067-7.
  • Чеченцы в борьбе с фашизмом. Великая Отечественная война 1941—1945 / Мурдалов М. М. — «Издательские решения», 2022 г. — 490 с. — ISBN 978-5-00-559552-2.

Хьажоргаш

Категореш