Ибрагимов Лоьма Мохьмадан воӀ

Ибрагимов Лоьма Мохьмадан воӀ (дуьнен чу ваьлла1951-чу шеран 29-чу октябрехь, Ново-Алексеевка, Кхазакхстан ССР — дӀакхелхина 14-чу майхь 2015-чу шарахь, Соьлжа- гӀала, Нохчийчоь) — нохчийн поэт а, журналист а, гочдархо[1], Нохчийн Республикан йаздархойн союзан декъашхо, филологин Ӏилманан кандидатийн. Кхаа киншкин автор: «Экспериментийн тидар» (1992), «Психографи» (1993), «Афоризмаш» (1994). Нохчийн литературехь афоризман жанран бухбиллархо. «Гоч» журнал кхоьллинарг а, хьалхара коьрта редактор а[2][3]. «Орга» журналан коьрта редактор (1999-2002).

Биографи

Жималла

Иза вина 1951-чу шеран 29-чу октябрехь Кхазакхийн ССР-хь Алма-Атахь (хӀинца Алмата) гӀалина гергахь йолчу йуьртахь махкахбаьхначу нохчийн доьзалехь. Иза кхиъна шен ненаненан, ненадеден доьзалехь (нана йелла 1953 шарахь). Цигахь школе деша вахара иза.

1960-чу шарахь доьзал йухабирзира шайн даймахка ГӀойтӀа, цигахь Лоьмас чекхйаьккхира школа 1970-чу шарахь. Ненаненан хьехарца а, лаамца а Кубанан медицинан институте деша воьду иза 1970-чу шарахь, ненанана дӀакхелхинчул тӀаьхьа 5-чу курсехь дашар йукъахдитира.

Карьера

Геологин разведкехь болх бина, Советан эскарехь гӀуллакх дина (1978-80), чекхйаьккхина Нохч-ГӀалгӀайн пачхьалкхан университетан филологин факультет.

Университет чекхйаьккхинчул тӀаьхьа Гойтинская юккъерчу школехь хьехархочун а, коьрта хьехархочун а болх бира, телевиденин а, радиовещанин а пачхьалкхан комитетехь телевизионан журналистан болх бира (1990—1998); иза вара «Орга» журналан (1999—2002), «Гоч» («Гочдар») журналан (2004—2006) коьрта редактор. 2006-чу шарахь дуьйна Нохчийн Республикин Ӏилманийн академин лакхара Ӏилманан белхахо. Цуьнан Ӏилманан талламийн (кандидатски диссертацин) тема йу «Нохчийн литературин къоман шатайпаналла». Л. Ибрагимовс хӀинцале а зорбане йаьхна республикин журналаш тӀехь шен теман историографех лаьцна цхьа могӀа статьяш.

Йаздан волавелла Ибрагимов Лема хьалхе, школехь доьшуш волуш, амма шен кхолларалла чӀогӀа лехаме а, шен стихаш зорбане йаха сихвелла а вацара, ткъа царна дуьххьара дийнан серло гира мелла а тӀаьхьа: 1990-чу шарахь, Веденан кӀоштан «Колхозан дахар» (хӀинца «Керла дахар») газетан агӀонаш тӀехь. Л. Ибрагимовс йазйеш йолу стихаш а, афоризмаш а хӀетахь дуьйна кест-кеста арайовлу «Нана», «Орга», «Вайнах» журналаш тӀехь а, газетийн агӀонаш тӀехь а.

Л. Ибрагимовс кхиийна нохчийн мотт а, литература а, цуьнан дешнийн хазна а, жанраш а хьалдолуш йеш. Маттахь керла дешнаш йукъадало а, дӀахӀитто а, исбаьхьаллин литературехь керла жанраш кхолла а, нохчашна йукъахь йешаран аре шорйан а гӀертара иза. Л. Ибрагимов ву дуьххьара нохчийн литературе психологи а, реминисценцеш а санна йолу жанраш йукъайалийнарг, операна дуьххьара нохчийн либретто йазйина «Либретто восстания» («ГӀаттамани либретто») (иза хӀотто а, ловзо а цхьа а, цхьанхьа а ца хиллехь а). ТӀеман а, тӀеман тӀаьхьарчу заманан а уггаре а халачу хьелашкахь цо вовшахтоьхна, арахецна фундаментальни гуларш - «Нохчийн поэзин анатологи» (2003) а, «Дуьненан поэзин анатологи» (оьрсийн маттахь; 2008), «Семантический словарь чеченских фразеологизмов», «Словарь словаря старого чеченского и словаря "Технически терминийн дошам" (филологин Ӏилманийн докторца К. Чокаевца цхьаьна), «Нохчийн кицанаш» книга, и.дӀ.кх.а.

Болх бина Нохчийн пачхьалкхан университетан оьрсийн литературин кафедрин лакхара хьехархочун даржехь.

!990-чу-2008-чу шаре кхаччалц зорбане хӀара гуларш йоьвлла: "ТӀаламан тидарш" (1992), "Психографи" (1993), "Афоризмаш" (1994), ткъа иштта стихийн гуларш "Маржа дуьне" (2005), "Драматурги" (2008).

"Гоч" журнал

2004-чу шеран апрель беттан 22-чу дийнахь Нохчийчохь арайелира Л. Ибрагимовн журналан хьалхара номер. Нохчийн маттахь оьрсийн а, кхечу пачхьалкхийн а гӀарабевллачу авторийн произведенеш зорбане йохуш йара журналехь. Ибрагимовн и тайпа журнал кхолла ойла кхоллайелла 30 шо гергга хан йара.

Ткъа 2004-чу шарахь бен, меттигерчу Ӏедала гӀодар бахьана долуш, иза дахаре дерзо аьтто ца баьлла. Журналан хьалхарчу номерехь Байронан а, Киплинган а, Цветаеван а, Ахматован а стихаш йара.

Журналан шолгӀа а, кхоалгӀа а номерш йерриге а луларчу Гуьржийчоьнан литературина лерина йара. Французийн, ингалсан, оьрсийн классикийн литература нохчийн матте гочйина.

«Гоч» журнал хӀетахь ма-дарра Нохчийчохь арахоьцучу кӀеззигчу изданех цхьаъ дара.

Билгалдахарш

  1. В добрый путь, «Гоч»! 05.12.2017. ТӀекхочу дата: 2020 шеран 14 август. Архивйина 2019 шеран 13 сентябрехь
  2. Журнал «Орга» — зеркальное отражение национальной литературы 23.05.2012. ТӀекхочу дата: 2019 шеран 19 сентябрь. Архивйина 2013 шеран 3 мартехь
  3. Первый номер литературно-художественного журнала «Гоч» вышел в свет в Чечне 23 апреля 2004, 1 канал. ТӀекхочу дата: 2019 шеран 19 сентябрь. Архивйина 2018 шеран 17 июнехь

Литература

  • Индербаев, Гелани Вахаевич. Литературин-критикин статьяйн гулам. — Грозный: ГУП "Кн. изд-во". — 543 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-98886-081-2.
  •  Яндарбиев З. А. «Чечения — маршонан тӀом». ТӀекхочу дата: 2007 шеран 6 январь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2003 шеран 9 майхь
  • Кусаев, Адиз Джабраилович. Нохчийн йаздархой: кхоллараллин а, дахаран а очеркаш. — Грозный: Грозненский рабочий. — 719 с. — ISBN 978-5-4314-0029-2.