Ибрагимов, Хьамзат ИсмаӀалан воӀ
Ибраги́мов Хьамза́т ИсмаӀалан воӀ (1934 шеран 10 июль, Шела, Нохчийн Республика йа Шелан кӏошт, Къилбаседа-Кавказан мохк — 2006 шеран 10 март, Соьлжа-ГӀала, Нохчийн Республика, Росси) — советийн а, Российн а химик, химин Ӏилманийн доктор, профессор, Нохчийн Ӏилманийн академи кхоьллинчарех цхьаъ а, хьалхара президент а, Российн Ӏилманийн академин Комплексан Ӏилманан-талламан институтан директор, ворхӀалгӀа кхайкхаман ССРС Лакхара Кхеташонан депутат, йукъараллин гӀуллакххо.
Биографи
1958-чу шарахь дикачу балхаца чекхйаьккхира Нохчийн пачхьалкхан хьехархойн университетан физика-математикин факультет. 1964 шарахь цо чекхйаьккхира Москохан пачхьалкхан университетан аспирантура. Цигахь цо шен кандидатан диссертаци ларйира «Шалха аьчкан системашкахь Ӏаморан тӀехула лаьтта тенденци а, адсорбци а» цӀе йолчу темица»[1].
Диссертаци чӀагӀйинчул тӀаьхьа Соьлжа-ГӀала йухавоьрзу иза. Цо къахьегар бахьанехь Нохч-ГӀалгӀайн хьехархойн институтехь схьайиллина аспирантура. 1980-чу шарахь цо чӀагӀйира докторан диссертаци. 1983-чу шарахь «Нохчийн Автономин Советски Социалистически Республикин Ӏилманан а, техникан а хьакъволу белхахо» цӀе елла[1].
Граждански авиацин пачхьалкхан Ӏилманан-талламан институтан заказца, Ибрагимовн куьйгаллица гинсу а, амалгам а Ӏаткъам баран хьокъехь талламаш бина кеманийн материалаш тӀехь, иштта объектийн демеркуризаци эффективни кепаш кхиоран хьокъехь. Кхиийна кепаш Москохан, Ташкентан, Ереванан аэропорташкахь лелоро масех миллион рубль экономикин эффект йелира[1].
1993 шеран 14 январехь кхоьллира Нохчийн Республикин Ӏилманан академи, ткъа Ибрагимов вара иза кхоьллинчарех цхьаъ, цуьнан хьалхара президент.
ШолгӀа оьрсийн-нохчийн тӀом чӀагӀбеллачу хенахь, 2001-чу шарахь, иза хӀоттийра Россин Ӏилманийн академин Ӏилманан-талламан интегрированни институтан директоран дарже. Институтан гӀишло хӀетахь йерриге а йохийна йара, цундела институтан куьйгалла, Нохчийн Республикин Ӏилманийн академин президиумца цхьаьна, аренде эцначу чоьна чохь дӀахӀоттийра.
Масийттазза институтан гӀишло чу а лилхина, герзаца кхерамаш а тийсина, институтан директоран официалан машен йигина бандиташ. Оцу хьелашкахь Ибрагимов волавелира Российн Ӏилманан центрашца зӀе латто: Москохан пачхьалкхан университетца, Россин мехкадаьттан а, газан а пачхьалкхан университетца, ГӀБПУ, ДПУ-ца, Россин Ӏилманийн академин ДегӀастан Ӏилманан центран физикин институтца. Оцу центрашкара коьрта Ӏилманчаш КНИИ РӀА-ехь кхин а цхьаьна балха эцна. Экспериментальни таллам бан болийра коьртачу Ӏилманан центрийн материалан-техникин бух тӀехь. Цу гӀуллакхо аьтто бира институтана йукъахь Ӏилманан талламаш ма-хуьллу сиха дӀаболо. Директоран къахьегам бахьнехь, институтан караерзийра кхузаманан физико-химин лаборатори. Институтан белхахоша кандидатийн а, докторан а диссертацеш ларйан буьйлабелира.
Доьзал
Кхо кӀант а, кхо йоӀ а ду.
- ЙоӀ Паскачёва Байза Хьамзатан йоӀ — химин Ӏилманан кандидат;
- КӀант Ибрагимов Канта — йаздархо а, йукъараллин гӀуллакххо а, литературехь а, искусствехь а Россин Федерацин Пачхьалкхан совгӀатан лауреат а, Нохчийн Республикин йаздархойн союзан председатель (2009—2021) а, Нохчийн Республикин халкъан йаздархо а, Нохчийн Республикин Ӏилманийн академин академик а, Ӏилманан доктор а, Ӏилманан говзанча а, доктор Россин йаздархойн союз[2].
Иэс
- ФГБУН Комплексан Ӏилманан-талламан Х. И. Ибрагимовн цӀарах РӀА институт
- Математикин Х. И. Ибрагимовн цӀарах ишкол № 1
Билгалдахарш
- ↑ 1 2 3 Х. И. Ибрагимов — основатель Комплексного научно-исследовательского института РАН Архиван копи 2016 шеран 4 мартехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ
- ↑ Алиева Зарета. Учёные Чечни. — Грозный: ИКАР, 2003. — С. 66. — 176 с. — ISBN 5-7974-0075-8.
Литература
- Алиева Зарета. Учёные Чечни. — Гр.: ИКАР, 2003. — С. 68—70. — 176 с. — ISBN 5-7974-0075-8.
- Интеллектуальный центр Чеченской Республики в лицах: популярная биографическая энциклопедия / Жеребило Т. В.. — Мх.: ИП «Султанбегов Х. С.», 2013. — Т. 1. — С. 17—20. — 180 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-906650-01-6.
Хьажоргаш
Кхин дӀа темана тӀехь
 |
| |||
|---|---|---|---|---|
