Закат
|
Жайнаш а, законаш а
|
Закя́т аль-фитр (Ӏаьр. زكاة الفطر — дастаран сагӀа) — кхоалгIа исламан рукн ду. Iаьрбийн маттахь «Закат» бохучун маьIна кхиар а, алсамдалар а бохург ду. Хастам барах а, дикаллех а, цIандарх а олу закат. Ткъа даьхний йукъара луш долчу цхьана дакъанах закат аьлла, и дIалуш долу даьхни бахьана долуш, бухадуьсуш долчунна беркат алсамдолу дела, оцу даьхнин да цо вочу хIумнех дIацIанво дела, Делера гечдар хиларца.
ШарIехь «Закат» бохучу дешан маьIна хIара ду: Адамашна йукъара къастийначу цхьана тобанна, шен-шен хенахь даьхни тIера дIадала дезаш долу хьакъ.
Закат далар важиб ду массо а бусалба стагана, шена а, шен доьзална а, ялхошна а дийнахь а, буса а Ӏийдан кхача а, духар а латто оьшучул алсам даьхни долуш волучуна. Доьзалан дас шен Ӏуналлехь болчу шен доьзалан массо а декъашхочунна сагӀа ло. Нагахь санна Рамадан беттан тӀаьххьарчу дийнахь малх чубузучул тӀаьхьа бер дуьненчу даьлла делахь, цунна тӀера закат луш дац. Цул сов, бусалба воцчунна (копарна) а декхар ду шена кхача латто декхарийлахь болчу бусалба нахана (да, бераш, лайш, и. дӀ. кх.) закат далар[1]. Закат хьаштахочунна шена дала дезаш ду. СагӀанан барам 1 са` бу иза луш йолчу меттигехь даьржина долчу дукхаллин хӀуманех. Масала, Европехь ялтаца , мекхаца далар дика ду, Къилбаседа-Малхбалерчу Азехь – дуганца, Гергарчу Малхбалехь – хурманашца. Са` (Ӏаьр. صاع) — 4 шолачу кана чу тоъала болучу барамца цхьатерра барам, йозаллица иза лоруш ду 3,300 г (Хьанафийн мазхӀабехь), я 2,176 г (кхин суннатийн мазхӀабашкахь). Хьанафийн мазхӀабехь ах саӀ ло, вуьшта аьлча 1650 г[2].Закат Аль-Фитр уггар дика кхачанан кепехь луш ду, Мухьаммад пайхамаран заманахь луш хилла ма-хиллара. Ахчанца сагӀа далар а магийна ду Хьанафийн мазхӀабехь. Ӏийдан ламаз динчул тӀаьхьа сагӀа далар тӀаьхьататтар дика дац (макрухӀ). Закат ал-фитр оццу даьхнина тӀера закат оьцуш болчу нехан ялх категорин наха оьцу[1].
Мархин закат даларан Ӏалашо ю мархин баттахь муьлхха а гӀалат а, дитинарг а дӀадаккхар (кафаррат), иштта мискачу а, къечу нахана а гӀо дар, кхечу бусалба нахаца цхьаьна Мархин 1ид даздар[3].
- Хьадисаш
- Ибн Ӏумара дийцина: «Пайхамара (АллахӀера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) хӀора бусалба стагана а, жимачунна а, воккхачунна а, боьршачунна а, зудчунна а, маьршачунна а, лайна а закат-фитр санна хурманан цхьа саа я ялтин цхьа саа далар тӀедиллина[3].
- Ибн Ӏаббаса дийцина: «Пайхамара (АллахӀера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) марханаш кхобуш волу стаг эрна къамелах цӀанвар санна а, мискачу нахана рицкъа хилийтархьама а фарз дина Мархийн закат далар. Ӏийд-ламазал хьалха иза делларг къобал долу закат ду, ткъа ламазал тӀаьхьа делларг тӀаккха сагӀа бен лоруш вац»[4].
- Ибн Ӏумара дийцина, Пайхамара (АллахӀера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Шайна рицкъ дар декхарийлахь болчу нахана лерина закат аль-фитр ло»[5]
- Ибн Ӏаббасера дийцина, Делан Элчано (АллахӀера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Закатул-Фитр ло аша цхьана саӀатан кхачанан кепехь»[6].
- Абу СаӀид ал-Худрийс аьлла: «Оха закат луш хилла кхачанах цхьана саӀатца, я цхьа саӀат ялтаца, я хурманца, я курдца, я изюмца»[7].
- Абу СаӀида аьлла: «АллахӀан Элча (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна) дийна волуш, цхьана саӀатан барамехь закат-фитр луш хилла вай, цу хенахь вай йиъна ялта, изюм, екъа хьаьжкӀаш, хурманаш».
- Ибн Ӏумара аьлла: «Пайхамара (АллахӀера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) омра дина, Ӏийдан ламазна аравалале закат-фитр дала аьлла»[8].
Билгалдахарш
- ↑ 1 2 Закят-уль-фитр (закят разговения).
- ↑ Как и кому выдавать Закят аль-фитр.
- ↑ 1 2 Закят аль-фитр – кому, когда и сколько?.
- ↑ Абу Дауд 1609, Ибн Маджа 1827, ад-Даракутни 2/138.
- ↑ ад- Даракутни 2/141, аль-Байхаки 4/161.
- ↑ Абу Нуайм 3/262, аль-Байхаки 4/167.
- ↑ аль-Бухари Сахих 1506
- ↑ аль-Бухари Сахих 1503.
Хьостанаш
- Али-заде А. А. 267 // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — 400 с. — (Золотой фонд исламской мысли). — ISBN 5-98443-025-8.
- Закят-уль-фитр (закят разговения). Ислам.ру. ТӀекхочу дата: 2013 шеран 13 август. Архивйина 2013 шеран 3 сентябрехь
- Как и кому выдавать Закят аль-фитр. islam.net.ua. ТӀекхочу дата: 2013 шеран 11 июль. Архивйина 2013 шеран 12 июлехь
- Закят аль-фитр – кому, когда и сколько? Islamnews.ru (2011 шеран 26 август). ТӀекхочу дата: 2013 шеран 11 июль. Архивйина 2013 шеран 3 сентябрехь
Хьажа. кхин
Хьажораш
- Дин-уль-Ислам. КхоалгIа рукн: Закат далар. Архивйина 2016-03-05 — Wayback Machine
