Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Горбенко, Григорий Евдокимович

Горбенко Григорий Евдокимович (1914 шеран 25 март, Іалхан-Гӏала, Къилбаседа-Кавказан мохк — 1997 шеран 10 февраль) — Сийлахь-Боккхачу Даймехкан тӀеман ветеран а, ефрейтор а. Цунна йелла мидалш «Доьналла хиларна» а, «Кёнигсберг турпалаллин штурмехь а, схьайаккхарехь а дакъалацарна» а, «1941—1945 шерашкахь Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀамехь Германина тӀехь толам баккхарна» а, Жуковн, Даймехкан тӀеман шолгӀачу даржан орден, иштта кхин а дуккха а дагалецаман мидалш Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀом чекхбаларан а, Толаман юбилейш билгалъйахаран а сий деш[1].

Биографи

Вина 1914 шеран бекарг беттан 25-чу дийнахь Нохчийн Республикан Ермоловски (1922 шарахь дуьйна Ӏалхан-ГӀала) йуьртахь. Соьлжа-ГӀалахь йуккъера ишколан 7 класс чекхъйаьккхинчул тӀаьхьа, кхидӀа а дешар дӀадаьхьира цо Фабрични а, заводски а, училищехь, кхача кечбаран говзалла карайерзош[2].

Соьлжа-ГӀалахь мехкадаьттан а, газан а бӀовнаш Ӏалашъйарехь а, лелорехь а операторан болх бира цо[3].

1941-чу шеран эсаран беттан 26-чу дийнахь эскаре кхайкхира иза. Горбенкана тӀом болабелира Маьлхбекана уллохь. Цо дешна сапёрийн-радиоминёрийн ишколехь. 1941 шеран гуран беттан 5-чу дийнахь могӀарера салти Горбенко Григорийс дуй биира шакъаьстинчу 1657-гӀа леррина Ӏалашонан сапёрийн батальонехь, сапер хилира. Бакох а, Соьлжа-ГӀалера а мехкадаьттан тӀе сихбелла фашисташ, дӀайоьдуш йара гӀарайаьлла «Эдельвейс» операци. 1942-чу шеран чиллин беттан тӀемалойн турпалалла бахьана долуш фашистийн «Эдельвейсан» план дӀайаьккхира. Григорий Евдокимович Горбенко йелла «Кавказ ларъйарна» мидал[3].

Кавказехь а, Эльбрусан областехь тӀом бина цо, цигахь хала чевнаш а йина, Тбилисерчу госпитале хьажийна. Товеллачул тӀаьхьа, 13-гӀа мототехнически радиоинженерни бригадан 188-гӀа къаьстина маьӀданийн роте хьалакхайкхира иза леррина Ӏалашонашца (церан ротан цӀе хийцира 188-гӀа къаьстина леррина радиомаьӀданийн рота аьлла) ткъа радиоминёр хилла дӀахӀоьттира. Керчан ахгӀайрен тӀе тӀаме вахийтина[3].

Кхин цхьа хала чов хилира цунна, 188-гӀа леррина рото Бобруйск мукъайаьккхича, дог Ӏовжийра. Госпиталехь дӀатарвеллачул тӀаьхьа 3-чу Белоруссин фронте дӀахьажийра иза[2].

undefined

1944 шеран хьаьттан беттан 31-чу дийнахь Каунас гӀалахь немцойн тоба хӀаллакйеш дӀайаьхьначу операцехь дакъалецира, кхин а ши чов хилира, амма кхидӀа а тӀом бира, тӀеман декхар кхочушдира. Машен тӀера охьа а кхоссавелла, немцошца тӀаме велира иза, шен рота дӀа а къевлина. Йуха а чӀогӀа чов а йина, немцой улло баьхкича, гранаташ кхийсира цо. Цо шен накъостий кӀелхьара а баьхна, 9 фашист вийна. Оцу хьуьнарна 1944-чу шеран хьаьттан беттан цунна йелира «Доьналла хиларна» мидал[3].

Госпиталехь чекхваьллачул тӀаьхьа, 188-чу къаьстиначу лерринчу ротан болх дӀабаьхьира цо. Цо дакъалецира Кёнигсберг мукъайаккхаран тӀемашкахь, цигахь йуха а хала чевнаш йира цунна[2].

«Григорий Евдокимовича цу тӀемех лаьцна дуьйцуш ца хилла, амма шен дахарера самукъане хиламаш карлабаха хазахетара цунна. Цкъа Керчан йистехь, тийна-таьӀна цхьа куьпаш дӀалаьцна, буьйса йаккха охьаховшура уьш, лаьтта тӀе жӀаьлеш а кхуьйсуш. Ткъа цӀеххьана, буьйса йуккъе йаьлча, цхьана салтичо йерриге а рота сама а йаьккхина, лаьтта бухахь говраш йу аьлла, шабарш дира. Цара сацам бира, иза хьераваьлла аьлла. Амма ладогӀа буьйлабелира уьш, хӀаъ, баккъалла а, говраш йара! Цара лаьтта дӀа а эккхийтина, цигахь нах бара. Лакхахь немцой куьйгалла деш болчу хенахь, йерриг а оккупацин хенахь и доьзал лаьтта бухахь бехаш бара», — дагалоьцу Григорий Евдокимовичан берийн берас [3].

Цунна йелла дуккха а орденаш а, совгӀаташ а, шайна йукъахь: «Турпалаллин штурмехь а, Кёнигсберг схьайаккхарехь а дакъалацарна» мидал а, «1941—1945 шерашкахь Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀамехь Германина тӀехь толам баккхарна» мидал а, «Кавказ ларъйарна» а, Жуковн а, мидалш а, иштта кхин а дуккха а дагалецаман мидалш Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀом чекхбаларан а, Толаман юбилейш билгалъйахаран а сий деш[2].

СовгӀат

  • Мидал «Майраллина»
  • Мидал «Кёнигсберг турпалаллин штурмехь а, схьайаккхарехь а дакъалацарна»
  • «1941-1945-чу шерашкахь хиллачу Сийлахь—Боккхачу Даймехкан тӀамехь Германина тӀехь толам баккхарна» мидал
  • «Кавказ ларъйарна» мидал[4]
  • Жуковн мидал «Къинхьегаман ветеран» мидал
  • Даймехкан тӀеман шолгӀачу даржан орден[1]

ТӀом чекхбаьлча хилла гӀуллакхаш

1945 шеран эсаран беттан 17-чу дийнахь фронтера демобилизаци йира. Кхиамца чекхъйаьккхина мехкадаьтта доккхучу мастерийн курсаш, мастеран болх бина. Соьлж-ГӀалахь мехкадаьттан бӀовнаш меттахӀитторехь дакъалаьцна. «Грознефть» цхьаьнакхетараллин Старопромысловски НГДУ «Старогрознефть» чохь лакхарчу операторан болх бина, пхоьалгӀа (уггаре лакхара) категори, цул тӀаьхьа мехкадаьттан а, газан а меттигаш схьайахарехь а, лелорехь а мастер. «Къинхьегаман ветеран» мидал йелира цунна 1978 шарахь, пенсе вахара 1980 шарахь[2].

Цо зуда йалийра. Кхо йоӀ, иштта берийн бераш а ду цунна[3].

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 Горбенко Григорий Евдокимович. pamyat-naroda.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 22 август.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 Диана Бабукова. Горбенко Григорий Евдокимович. Бессмертный полк (2020 шеран 8 май). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 22 август.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 Горбенко, Григорий Евдокимович. Музейный комплекс «Дорога памяти» 2020–2024 (2020-2024). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 22 август.
  4. ↑ Горбенко, Григорий Евдокимович. pamyat-naroda.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 22 август.

Хьажоргаш

Категореш