Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Берсаев, ӀабдуллахӀ Алихажин воӀ

Берсаев, Абдуллах Алихажин воӀ (оьрс. Берсаев, Абдуллах Алихажиевич; 1982 шеран 12 декабрь, Тевзана, Нохч-ГӀалгӀайн Автономин Советийн Социалистийн Республика) — нохчийн фотограф[1], Нохчийчохь уггаре а вевзаш волу пейзажист а, Къилбаседа Кавказехь уггаре а гӀараваьллачех цхьаъ а ву[2].

Биографи

Вина 1982 шеран гуран баттахь 12-гӀа дийнахь Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н Веденан кӀоштан Тевзана йуьртахь. Иза Элистанжхойн тайпанийн йукъавогӀуш ву. Нохчийчохь тӀом боьдуш доьзал Липецкан областе дӀабахара.

2001-чу шарера 2003-чу шаре кхаччалц цо шен эскаран гӀуллакх чекхдаьккхира Нижни Новгородехь Российн Федерацийн ТӀеман Ницкъашкахь. Нохчийчу цӀавирзинчул тӀаьхьа суртдилларца болх бан волавелира иза 2010-чу шарахь[3].

Йуьхьанца цо жима фотостуди схьайиллина, цигахь цо документашна суьрташ дохуш а, тайп-тайпана компьютеран гӀуллакх деш а хилла[4]. Студи дӀакъевлинчул тӀаьхьа, тойнаш даха а, леррина суртдиллар дан а волавелира иза.

Пейзажийн суртдиллар тӀе хийцадаларан бахьана дара Нохчийчоьнан визуалан гайтам хийца лаар интернетехь. Берсаевс шен карьера йолош, регионан лехамашкахь уггаре а хьалха йухадерзадора контртерроран операцеш гойтуш долу суьрташ, цундела цо новкъа велира уьш Ӏаламан суьрташца хийца[4].

Со дӀаволавелча, «суьрташ, лаьмнаш, Нохчийчоь» лехаро дика хӀумма а ца делира. Дика хилча, дика лела меттигаш карор йара царна, машенца кхача йиш йолуш: Кезеной Ӏам а, Итон-Кхалла а, Цӏайн-пхьеда а. Суна лаам бара первопроходец хила а, йиттинчу ларах дӀатоьхначу хӀуманан сурт даккха а, чӀожна кӀорггера а воьдуш.

«Яндекса»(оьр.)нохч. лехаман жамӀашкара контртерроризмна дуьхьал дӀахьочу операцийн кадраш керлачу Ӏаламан кадрашца меттахӀиттор Берсаевн шен мисси хилла дӀахӀоьттира. Цо гулъйина 4 терабайт сов сирла кадраш, республикехь уггаре а тӀекхача йиш йоцчу меттигашкахь йаьхна. Лаьмнашкахь некъаш дохуш дара, сирлачу можачу газан биргӀанашца цхьаьна, цундела цо даьхна суьрташ тӀаьхь-тӀаьхьа дӀадовлура.

Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана тӀаьхьакхиира Берсаевн агӀо. Цхьа хан йаьлча, ша Берсаев Ӏабдуллахца зӀене а ваьлла, цуьнан болх хастам бира Кадыровс. Цул тӀаьхьа республикин Куьйгалхочо гӀо дира цунна фототехника карайерзо, ткъа Берсаев пейзажийн суьрташ даха волавелира говзаллица.

Ӏабдулла шен даймахкахь Нохчийчохь, ас ГӀалгӀайчохь санна, массо а сийлаллаш системан кепехь схьа а лаьцна, цу регионе баьхкинчу хьешашна йовзийта лууш ву. Цу Ӏалашонца иза кийча ву деношца лаьмнашкахь, наб а, йуург а, синтем а боцуш, дийнахь 200 км шен «Приора» машенца кхерамечу некъашца а, ламанан ӀиндагӀехула а, Рамадан баттахь а башхалла а ца йеш, билгалдаьккхина марха лардеш.

— гӀалгӀайн фотограф Тимур Агиев

Доьзал

Зуда йалийна ву, кхоъ бер ду[2].

Проект «Йиллина Кавказ»

Берсаевн карьерехь коьрта проект йу 2014-гӀа шо чекхдолуш суртдиллархочуьнца Агиров Тимурца цхьаьна кхоьллина йозуш йоцу, коммерцин йоцу «Йиллина Кавказ» фотопроект[5]. Проектан Ӏалашо йу шуьйрачу аудиторина Къилбаседа Российн Ӏаламах а, культурах а, архитектуран хӀолламех а лаьцна кхетам балар, къаьсттина кӀезиг толлучу а, тӀекхача аьтто боцчу а меттигашкахь.

Изза цӀе йолчу сайта тӀехь зорбане йоху статьиш а, суьрташ а, видеош а, экспедицешкахь шина а авторо кхоьллина виртуалан 3D панорамаш а[6][7]. 2017-чу шарахь проектана финансийн гӀо хилира, Къилбаседа Кавказан кегийрхойн дешаран «Машук» форумехь грант а йаьккхина.

И фотопроект хийца ца йеза изза цӀе йолчу туризман мастерскойца, «Схьайиллина Кавказ 2022», Нохчийчоьнан туризман министралло 2022-чу шеран гӀуран баттахь Соьлж-ГӀалахь вовшахтоьхначу B2B гӀуллакхан мероприятица[8][9].

Гайтамаш

А. Берсаевн дуьххьарлера авторски гайтам дӀабаьхьира Нохчийчоьнан ЧӀебарлойн кӀоштан Хой йуьртахь, «Кезеной-Ам 2017» кубок гатан регатица нисъйеллачу хенахь. Мероприяти вовшахтоха гӀо дина меттигерчу Ӏедалша а, ахча деллачу урбанист Берестов Юрийс а. Гайтам дӀабаьхьира сарахь дӀайиллинчу хӀаваэхь[10]. 2017-чу шарахь А. Берсаевс дакъалецира Москох метрохь дӀайаьхьначу суртийн гайтамехь а, Сочехь хиллачу гайтамехь а[11].

2021-чу шеран мангалан беттан 23-чу дийнера хьаьттан беттан 23-чу дийне кхаччалц Хабаровскерчу Генарчу Малхбалерчу пачхьалкхан Ӏилманан библиотекехь дӀайаьхьира Берсаевн шен суртийн гайтам, «Дагца хьайна хетачу хенахь»[12]. Цу тӀехь гойтуш йара кхузаманан Соьлжа-ГӀалин полотно тӀехь йина басарш а, къоман духарш а, нохчийн пейзажаш а[12].

2022-чу шарахь Берсаевс дакъалецира II-чу Дуьненайукъарчу Кавказан хӀинцалерачу исбаьхьаллин биенналехь, «Лаьмнашкара охьавоьссина»[13]. Эсаран беттан 21-чу дийнахь Москохарчу Artplay дизайн-центрехь схьайиллина гайтам, цу шарахь лахьан баттахь Соьлж-ГӀаларчу Нохчийн Республикан Къоман музей дӀабахара.

185 декъашхочун 500 сов белхаш гулйинчу проектехь Нохчийн Республикан цӀарах дакъалоцуш хиллачу художникех цхьаъ вара Берсаев.

СовгӀаташ

  • 2014 — «Тоьлла Instagram» категорехь «Премия Ченета-2014» онлайн-конкурсан а, «Прометей-2014» Къилбаседа Кавказан интернет-совгӀатан а толамхо[14].
  • 2020 — «Доза доцу Кавказ» суртдиллархойн конкурсан жюрин декъашхо[15].

Билгалдахарш

  1. ↑ Фатима Дадаева. Фотохудожник из Чечни покорил соцсети уникальными горными пейзажами (2018 шеран 30 апрель). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 23 февраль.
  2. ↑ 1 2 Ольга Калантарова. Горы, башни, люди и фотограф. tass.ru (2018 шеран 23 март). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 23 февраль.
  3. ↑ Чеченский фотограф Абдуллах Берсаев: «Моя главная цель – показать всему миру красоту родного края» 01.03.2016 11:18. «Грозный-информ» (2016 шеран 1 март). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 23 февраль.
  4. ↑ 1 2 Абдуллах Берсаев: «В горах ищу нетронутую человеком красоту». «Грозный-информ» (2018 шеран 10 август). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 23 февраль.
  5. ↑ «В горах ищу нетронутую человеком красоту». ТАСС Это Кавказ (2018 шеран 5 октябрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 23 февраль.
  6. ↑ Самира Садаева. Абдуллах Берсаев. Открытый Кавказ. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 23 февраль.
  7. ↑ Открытый Кавказ. Открытый Кавказ. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 23 февраль.
  8. ↑ Первый Северо-Кавказский workshop по туризму «Открытый Кавказ-2022». Министерство Чеченской Республики по туризму (2022 шеран 24 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 23 февраль.
  9. ↑ В Грозном пройдет первый Северо-Кавказский workshop по туризму «Открытый Кавказ-2022». «Грозный-информ» (2022 шеран 14 декабрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 23 февраль.
  10. ↑ В чеченском древнем поселении Хой создан музей под открытым небом. Сетевое издание Агентство социальной информации (2017 шеран 10 июль). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 23 февраль.
  11. ↑ В московском метро открылась фотовыставка о Северном Кавказе 11 окт 2017. vestikavkaza.ru (2017 шеран 11 октябрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 23 февраль.
  12. ↑ 1 2 Фотовыставка «Когда чувствуешь сердцем». ООО Фарпост ДВ. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 23 февраль.
  13. ↑ В Москве открылась II Международная биеннале современного искусства Кавказа «Спустившиеся с гор». «Грозный-информ» (2022 шеран 22 октябрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 23 февраль.
  14. ↑ Портал Северного Кавказа: В Пятигорске награждены лауреаты премии «Прометей-2014». АО «КАВКАЗ.РФ» (2014 шеран 5 декабрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 23 февраль.
  15. ↑ На конкурс «Кавказ без границ» прислали больше 2,5 тысячи работ. ТАСС Это Кавказ (2020 шеран 11 август). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 23 февраль.

Категореш