Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Арапханова, Марем Ахметовна

РУВИКИ чохь изза фамили йолчу кхечу адамех лаьцна йаззамаш бу Арапханов.

Маре́м Ахме́товна Арапха́нова (Хамхо́ева) (1963 шеран 20 апрель, Олкумие, Нохч-ГӀалгӀайн Автономин Советийн Социалистийн Республика — 2002 шеран 26 сентябрь, Галашкие, ГIалгIайчоь) — ГӀалгӀайчоьнан Республикин Соьлжин кӀоштан берийн бешан кхиорхо а, Российн Федерацин Турпалхо (3.06.2003, йеллачул тӀаьхьа) а. Кавказан къаьмнашна йукъара Российн Турпалхо цӀе йелла хьалхара зуда йу иза[1].

Биографи

Йина 1963 шеран оханан беттан 20-гӀа дийнахь хӀинцалерачу ГӀалгӀайчоьнан Республикин Соьлжин кӀоштан Алкун йуьртахь. ГӀалгӀа йу. ГӀалгӀайн Хамхой тайпанах йу иза.

1981 шарахь шен йуьртара йуккъера ишкол чекхйаьккхира цо. Цхьа хан йаьлча АрапхановгӀеран доьзале маре йахна. Нестеровски йуьртара № 1 йолчу ишколехь йуьхьанцара классийн хьехархо болх бира. 1996 шарахь дуьйна Галашкие йуьртахь Соьлжин кӀоштахь берийн бешан кхиорхо хилла.

2002 шеран товбецан беттан йуьххьехь Нохчийчоьнан тӀеманхойн боевикийн тоба Гуьржийчоьнан махкашца чуйеара, товбецан беттан 26-гӀа дийнахь буса ГӀалгӀайчоьнан Сунженски кӀоштан Галашки йуьртана тӀекхечира. Талорхоша буьйсанна йуьрт чухула баьржина талорш дан буьйлабелира. Боевикийн тоба АрапхановгӀеран керта чуйеара. Кертахь болчу гӀовгӀана Марем арайаьлла, герз долу нах арабаха хьаьжира. Цо чӀогӀа мохь туьйхира лулахошна хазийтархьама, цул тӀаьхьа талорхошкара схьайаьккхина хӀуманаш схьайаха йаьлла йара. Зудчун мохь хезна майра араваьлла. Зуда сецо йеза аьлла, тӀемалоша автомат майрачунна тӀехӀоттийра. Марем Ахметовна шен майра хьалха а хӀоьттина, иза къовла хьаьжира, оцу хенахь цунна автоматца герз туьйхира[2].

Марем Арапханован майраллица тӀеманхойн боевикийн тоба гучуйаккха а, хӀаллакйан а аьтто хилла. Церан план — цхьа а герз ца кхуссуш маьрша йуьрт схьайаккха — йохийра цо. Шен дахар дӀаделла йуьртахошна кхерам буй хаийтира цо. Арапханова Марем, цӀий а Ӏенош, шен майрачунна а, берашна а хьалха йелира.

Россин Федерацин Турпалхочун цӀе йелла иза хьалхатеттинарг вара ГӀалгӀайчоьнан Президент Зязиков Мурата.

Россин Федерацин Президентан 2003-чу шеран асаран беттан 3-гӀа дийнахь арадаьллачу № 598 йолчу Указаца, шен граждански декхар кхочушдеш гайтина доьналла а, турпалалла а бахьана долуш, Арапханова Марем Ахметовнина Россин Федерацин Турпалхочун цӀе йелла (йеллачул тӀаьхьа).

Доьзал

Марехь йара. Диъ бер дара цуьнан. Иза кхелхачу хенахь берриг бераш кхиазхой дара[3].

Иэс

  • МагӀас гӀалахь М. Арапханован цӀе тиллина № 1 йолчу «Сказка» берийн бешан;
  • ГӀалгӀайчоьнан Республикин Правительствон 2015 шеран гӀуран беттан 28-гӀа дийнахь йолчу сацамца цуьнан цӀе тиллина Магасера «Марем» гимназин[4];
  • 2023 шеран асаран беттан 12-гӀа дийнахь Нестеровски йуьртара № 1 йолчу ишколан пена тӀехь мемориалан у хӀоттийна[5];
  • Сацам бина МагӀасехь цхьа урам цуьнан цӀарах тилла[5].

ЦӀархой

ГӀалгӀайчоьнан Республикехь йевзаш йу иштта Арапханова Марем Якубовна, цундела хааман гӀирсашкахь наггахь уьш вовшахтуху[6].

Арапханова Марем Якубовна пачхьалкхан даржашкахь болх бина йу, цунна йукъахь ГӀалгӀайчоьнан Республикин Правительствон Председателан хьалхара заместитель (2015—2016 шерашкахь) а, республикин могашалла Ӏалашъйаран министр (2019 шеран апрель бутт кхаччалц) а[7]. 2019-чу шеран бекарг баттахь министран даржехь йолуш, МагӀас-Москох рейсехь хиллачу некъахочунна сихонца медицинан гӀо дарца гӀарайаьлла иза[8].

Билгалдахарш

  1. ↑ Ахмет Газдиев. Из когорты героев Отечества. serdalo.ru (2023 шеран 9 декабрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 6 апрель.
  2. ↑ Женское право на подвиг. Герой России Марем Арапханова. gazetaingush.ru (2018 шеран 8 март). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 6 апрель.
  3. ↑ Марем Арапхановой посмертно присвоено звание Героя России. ria.ru. РИА Новости (2003 шеран 5 июнь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 6 апрель.
  4. ↑ Гимназия Марем г.Магас. gimnaziyamaremmagas-r06.gosuslugi.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 6 апрель.
  5. ↑ 1 2 21 год назад отважной ингушке Марем Арапхановой присвоили высокое звание «Герой России» — Министерство по внешним связям, национальной политике, печати и информации Республики Ингушетия. minnacri.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 6 апрель.
  6. ↑ В Ингушетии чествовали Героев Советского Союза и Героев России, Героев Труда - всех тех, кем по праву гордится вся страна, Государственный музей изобразительных искусств Республики Ингушетия. Дата обращения: 6 апрелехь 2026.
  7. ↑ Уволилась министр здравоохранения Ингушетии(оьр.), Юга.ру (28 апрелехь 2019). Дата обращения: 6 апрелехь 2026.
  8. ↑ «Врач — это на всю жизнь». Глава Минздрава Ингушетии спасла пассажирку самолёта(оьр.), Life.ru (6 мартехь 2019). Дата обращения: 6 апрелехь 2026.

Хьажоргаш

  • Hero of the Soviet Union medal.png Каргапольцев С. В. Арапханова, Марем Ахметовна. Cайт «Пачхьалкхан турпалхой».
  • Б. Евлоев. Во имя жизни. журнал «Финансы, экономика, безопасность», №2 (2) (2004). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 6 апрель.

Литература

Категореш