Агаев, Бекхан Вахин воӀ

Вина 1975 шеран бекарг беттан 29-чу дийнахь Соьлжа-ГӀалахь Нохч-ГӀалгӀайн АССР. Къоман — нохчо^[1].

Удмуртийн пачхьалкхан университетан М. С. Гуцериевн цӀарах мехкдаьттан а, газан а институтан студенташна хӀора шеран гранташ хӀиттийнарг ву. Гранташ ло, лаххара а, 2012 шарахь дуьйн^[2][3].

1996 шарахь чекхйаьккхина Москохан пачхьалкхан коммерцин университет.

2000 шарахь ГӀебарта-Балкхаройн пачхьалкхан йуртабахаман академехь цо чӀагӀйира экономикан Ӏилманийн кандидатан диссертаци «Кхачанан кхерамазалла ларъяран вовшахтохараллин а, экономикан а механизм» темина^[4].

Иза вара 2003 шарахь агропромышленни урхаллин Ӏаморан пособин соавтор.

2003 шарахь дуьйна — «Юг-Нефтепродукт» ООО вице-президент, 1998-чу шарахь депутатан дас Агаев Вахас кхоьллина йолу^[1].

2004-чу шарахь цо чекхйаьккхира Россин Федерацин Экономикан кхиаран министерствон Россин арахьара йохк-эцаран академи. 2007-чу шарахь цо чекхйаьккхира Плехановн цӀарахчу Россин экономикан академи^[5].

2012 шарахь Ломоносовн цӀарахчу Москохан пачхьалкхан университетехь политологин Ӏилманийн кандидатан диссертаци чӀагӀйира «С. И. Гессенан юридикан социализман кхетам» цӀе йолчу темина^[6][7].

2016 шерал тӀаьхьа хьуьнарчин гӀуллакх лелийна. 2021 шо кхачале «Юг-Нефтепродукт» ООО тергонан кхеташон коьртехь хилла. Компанин декъахо хилла^[1].

2011 шарахь Пачхьалкхан Думан харжамашкахь дакъалецира «Цхьааллин Росси» партин тептарехь №18 регионан тобанан декъашхо а волуш (Удмуртийн Республикан цӀарах), цу тептарехь 4-гӀа меттиг а йолуш. Йуьхьанца хиллачу жамӀашкахь меттиг ца кхаьчнехь а, 2011 шеран гӀуран беттан 15-чу дийнахь цунна кхаьчна парламентан мандат, иза мукъадаьккхина Мусалимов Николайс — Йерриг Удмуртийн «Удмуртийн Кенеш» ассоциацин куьйгалхочо — меттиг йухатоьхна.

Мусалимовс шен парламентан меттиг дӀатаса сацам баро чӀогӀа реакци эккхийтира йукъараллехь. ГӀуран беттан 18-чу дийнахь хиллачу «За честные выборы» цӀе йолчу митингехь гулбеллачу наха бехке дира республикан куьйгалла кхаьжнаш талхош хиларна, цо дарж дитар тӀедожийра^[8].

Шен парламентан дарж дитира цо 2016-чу шарахь.

2021 шеран товбецан беттан 19-чу дийнахь иза хаьржина Россин Федерацин Пачхьалкхан Думан депутат (8-гӀа кхайкхам). Москохан кӀоштахь «Цхьааллин Росси» партин цӀарах хаьржина иза (№ 39 регионан тобанан тептарехь пхоьалгӀа меттиг дӀалоцуш). Пачхьалкхан Думан экологин а, Ӏаламан ресурсийн а, Ӏалам Ӏалашдаран а комитетан декъашхо ву иза^[7][9].

Иза вара 59 низаман предложенин инициаторех цхьаъ, шайна йукъахь: «Арахецаран а, лелоран а нехаш лелоран хьокъехь» Федеральни законехь а, Россин Федерацин цхьацца низаман акташкахь а хийцамаш бар (шолгӀачу ресурсийн урхаллин низамех лаьцна); никотин чохь йолчу сурсатех кегийрхойн могашалла ларйарх а, уьш лелоран тӀаьхьалонех а лаьцна Россин Федерацин цхьайолчу законодательни акташкахь хийцамаш бар; ткъа иштта «Россин Федерацехь дешарх лаьцна» цӀе йолчу Федералан законехь хийцамаш бар (Россин Федерацин хӀоттаман субъектийн пачхьалкхан Ӏедалан органашна а, дешаран декъехь меттигерчу ша-шена урхалла даран органашна а йукъахь бакъонаш йуха дӀасайекъарх лаьцна); бехктакхаман кодексехь а, бехктакхаман процессуальни кодексехь а хийцамаш барх лаьцна (диверсионни гӀуллакхаш лелорна жоьпалла хӀотторах лаьцна)^[10].

2022-чу шеран оханан баттахь цо депутатца Коган Александрца цхьаьна низаман проект дӀакхачийра, нехашна тӀера йагориг а, компост а арахецар нехаш меттахӀитторан классификаци йан кховдош^[11].

2024–2025 шерашкахь цо болх бира «ЦӀена хи» программа кхочушйарехь а, Тимохово полигон меттахӀотторехь а.

2022-чу шарахь дуьйна Европан Берто а, Цхьаьнатоьхначу Пачхьалкхо а, Ӏамеркан Цхьаьнатоьхначу Штаташа а, Канадо а, Швейцаро а, Украино а, Австралино а, Японино а, Йоккха Британо кхайкхийначу санкцешна кӀел йу иза.

• «Даймахкана хьалха дина гӀуллакхаш бахьана долуш» орденан мидал, II-гӀа даржан, парламентаризм кхиорехь дакъалацарна а, жигара низамашдаккхаран болх барна а, дуккха а шерашкахь синкхетамца гӀуллакх дарна а (2023)^[12];
• Россин Федерацин Федеральни Гуламан Пачхьалкхан Думан Председателан Баркаллин кехаташ низамашдаккхаран балха тӀехь а, Россин Федерацехь парламентаризм кхиорехь а дакъалацарна (2023)^[13];
• «Россин Федерацин оборона чӀагӀъйарехь дакъалацарна» мидал (2024)^[13].

Да — Агаев Ваха — йалхалгӀа кхайкхаман пачхьалкхан думин депутат РФКП^[1].

Зуда йалийна ву. Деа беран да ву.