Яндаров, Андарбек Дудин воӀ
Андарбек Дудин воӀ Яндаров (оьрс. Андарбек Дудаевич Яндаров; 1937 шеран 27 август, Хьалха-Марта — 2011 шеран 13 май, Москох) — нохчийн Ӏилманча, йукъараллин а, политикин а гӀуллакххо, профессор, философин Ӏилманийн доктор, Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н Лакхарчу Советан председателан гӀовс. Вевзаш волчу нохчийн шайх Солса-Хьажа Яндаровн тӀаьхье[1].
Биографи
1937 шеран 27 августехь Хьалха-Мартахь вина 1944-чу шарахь махкахваьккхира[1]. 1954-чу шарахь Алма-Атахь йуккъера ишкол чекхйаьккхира, ткъа цул тӀаьхьа Кхазакхийн пачхьалкхан университете деша хӀоьттира[2].
Кхазакхийн пачхьалкхан университетан юридически факультет чекхйаьккхира. 1961—1964-чу шерашкахь Кхазакхийн университетан философин кафедрехь аспирантурехь дешна. Нохч-ГӀалгӀайн АССР йукъараллин ойланийн а, философин а историх диссертаци Ӏалашйира[2]ткъа иштта философин Ӏилманийн кандидатан Ӏилманан тӀегӀа йаьккхира[1].
Аспирантура чекхйаьккхиначул тӀаьхьа 1976-чу шо кхаччалц Алма-Атахь Абылай ханан цӀарахчу Кхазакхийн дуьненайукъара дешаран а, меттийн а университет философин кафедрин куьйгалхо вара. 1986-чу шарахь «XIX — XX бӀешерийн хьалхарчу декъехь Нохч-ГӀалгӀайн АССР философин а, йукъараллин-политикин а ойланийн кхиар» цӀе йолу темин докторски диссертаци Ӏалашйира[2]. 1966—1976-чу шерашкахь Алма-Атин хьехархойн деша меттигийн дуьненайукъара меттийн институт кафедрин куьйгалхочун даржехь болх бира[2]. 1976—1988-чу шерашкахь Алма-Атин медицинин институтан философин кафедрин куьйгалхо вара[1].
1989—1991-чу шерашкахь Нохч-ГӀалгӀайн обкома КПСС идеологин гӀуллакхашкахула секретарь вара. 1988—1998-чу шерашкахь Нохчийн пачхьалкхан университетан философин кафедрин куьйгалхо вара. 1990-чу шарера 1991-чу шеран сентябрь кхаччалц Нохч-ГӀалгӀайн халкъан депутат а, Нохч-ГӀалгӀайн АССР Лакхарчу Советан председателан гӀовс а вара[1].
1992-чу шарахь ЖовхӀар Дудаевн администрацехь Нохчийн Республикин дешаран министр хӀоттийна[3].
1995-чу шарахь Кхазакхстанера гӀалгӀайн а, Кхазакхстанера нохчийн а къоман-культурин йукъараллин — «Вайнах» ассоциацин хьалхара сопредседатель хаьржира. Оцу даржехь 1997-чу шо кхаччалц висира[4].
1999—2003-чу шерашкахь К. А. Тимирязеван цӀарахчу йуьртабахаман академехь философин хьехархочун болх бира.
2002-чу шарахь А. Яндаровс шен зудчуьнца А. Заурбековца цхьаьна Москохахь РОО «Нохчийн оьздангаллин-серлонан центр» йиллина. Йукъараллин коьртачу белхех цхьаъ хилла «Мифы и предания чеченского народа» цӀе йолу шина томнашкахь арахецна жайна (автораш А. Яндаров, И. Бызов (Мутушев) а, А. Заурбекова а)[5].
2003-чу шарера дуьйна Москох Россин Федерацин президенте волчу Нохчийн Республикин Гуттаренан векалаллин информационни-аналитикин декъан коьрта специалист вара.
2011 шеран 13 майхь Москохахь автомобилан бохамехь велла[1].
Библиография
- Яндаров А. Д. Суфизм и идеология национально-освободительного движения. — Алма-Ата: Наука, 1975. — 176 с.
- Канарин А. К., Яндаров А. Д. Духовные истоки великой дружбы. — Алма-Ата: Знание, 1982. — 27 с.
- Канарин А. К., Яндаров А. Д. Расцвет культуры казахского народа. — Алма-Ата, 1977. — 254 с.
Билгалдахарш
- ↑ 1 2 3 4 5 6 grozny-inform.
- ↑ 1 2 3 4 Ермекбаев, 2009, с. 178.
- ↑ labyrinth.
- ↑ Ермекбаев, 2009, с. 274—275.
- ↑ Философ, педагог и государственный деятель. Сетевое издание «Вести Чеченской Республики» (2017 шеран 9 сентябрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 14 июль.
Литература
- Ермекбаев Ж. А. Чеченцы и ингуши в Казахстане. История и судьбы. — Алма-Ата: «Дайк-Пресс», 2009. — 508 с. — 1500 экз. — ISBN 978-601-7170-028.
Хьажоргаш
- Трагически ушел из жизни чеченский ученый Андарбек Яндаров. grozny-inform.ru. Информационное агентство «Грозный-Информ» (2011 шеран 13 май). ТӀекхочу дата: 2015 шеран 13 июнь. Архивйина 2015 шеран 16 июнехь
- Яндаров Андарбек Дударович. labyrinth.ru. База данных «Лабиринт». ТӀекхочу дата: 2015 шеран 13 июнь. Архивйина 2016 шеран 4 мартехь