Юнус

Ю́нус (Ӏаьр. يونس‎‎), Зун-Ну́н (Ӏаьр. ذو النون‎‎ — Китан доладийриг‎) — Ниневин халкъана вахийтина исламан пайхамар. Къуръан чохь доьазза хьахийна. Инжил тӀехь Ион олу.

Биографи

Хьехам

Юнус-пайхамар (Ӏ.с.) вахийтина хилла Ниневехь(оьр.) дехачу шен халкъе, тавхьид дӀакхайкхо. МуьтӀахь доцчу халкъо дуккха а шерашкахь йухатоьхна Юнус, цул тӀаьхьа цо сацам бира уьш дӀатаса, Везачу Делера луьра таӀзар дийр ду аьлла, кхерамаш а туьйсуш. ТӀаккха Дала омра дира цуьнга, сихха йуха а вирзина, шен халкъана йукъахь шовзткъа дийнахь хьехам бан. Юнус-пайхамар (Ӏ.с.), Делан омра кхочуш а дина, йухавирзира, амма халкъана хӀетте а цуьнга ладогӀа ца лиира. ТӀаккха Юнус, сатийсам боьхна, йуха а кхузткъе ворхӀалгӀачу дийнахь Ниневи гӀалара дӀавахара.

Ниневин бахархойн тоба

Юнус-пайхамар (Ӏ.с.) Ниневера дӀаваханчул тӀаьхьа, Ӏаьржа мархаш гӀала йолчу агӀор дӀахьаьдира. Нах чӀогӀа кхерабелла, АллахӀе къинхетам бар доьхуш доӀанаш дан буьйлабелира. Юнус шаьш харцонца дӀатесна хиларх кхетта, тоба а дина, Делах тешна уьш. АллахӀа церан къиношна гечдина, гӀалина тӀехула Ӏаьржа мархаш дӀасайаржа йолайелла. Къуръано ма-аллара, Ниневин халкъ бен ца хилира луьрачу таӀзарх кӀелхьара даьлла, шаьш тоба динчул тӀаьхьа[1]. Юнус пайхамарна (Ӏ.с.) гира, шен халкъана таӀзар ца диний, амма сацам бира гӀалин чу ца ваха, йуха а аьшпаш буттург кхайкхорна кхоьруш. Юнус кхера а велла Тигр эрк тӀе а вахна, кеманна тӀе а хиъна хӀурд тӀевахара.

Китан кийрахь зиер

Юнус-пайхамар (Ӏ.с.) тӀехь волу кема хӀорда чу даьлча, цӀеххьана хи чохь шелделира иза. Экипаж иза меттахъйаккха гӀортарх аьтто ца баьлла, тӀаккха цара дӀахьедира, кеман тӀехь шен элах ведда ведда лай ву аьлла. Шайн Ӏадаташца, ведда волу лай мила ву къастош, кхаж таса безаш хилла, ткъа кхаж тӀебоьжнарг хӀорда чу кхосса везаш хилла, йисина экипаж кӀелхьарайаккхархьама. Юнус-пайхамара (Ӏ.с.) дина царна хьалха дери, хиллачун бехке ша ву аьлла, амма уьш ца тешна цуьнах. Кхузза Юнусна тӀе кхаж баьллачул тӀаьхьа, иза хӀорда чу кхоьссира. Хи чу кхоьссина Юнус дӀакхаьллира уллехула чекхдолучу кито[2]. Китан кийрахь волуш, ша кхетам чохь волуш Юнуса тоба дира, АллахӀа гечдира цунна[3].

Масех дийнахь китан гай чохь Ӏийна Юнус-пайхамар (Ӏ.с.) берд тӀе кхоьссира[4]. Цунна уллохь кхуьура гӀабакхийн дитт, цо иза ларвора малхах а, сагалматех а[5]. Масех де даьллачул тӀаьхьа шен ницкъ схьа беъчаа, Юнус, АллахӀан омрица, йуха а шен къомана тӀе а вахана, шен пайхамаран гӀуллакх дӀадаьхьира.

Йухаверзар

Дийцарехь, Юнус-пайхамар (Ӏ.с.) Ниневи гӀалина улло воьдуш, цунна дуьхьалкхетта жаӀу, цо дийцина Юнус дӀаваханчул тӀаьхьа хиллачух лаьцна дийцар, тӀетоьхна, дийна бисина бахархой Юнус-пайхамар цӀаверзаре сатуьйсуш хилла аьлла. Юнус цӀаверзар хиъначу гӀалин бахархоша хазахетарца тӀеийцира иза, царна дин Ӏамо а, нийса Ӏибадат дан а долийра.

Юнус сурат

Къуръан иттолгӀа сурат Юнус пайхамаран (Ӏ.с.) цӀарах ду, 109 айатах лаьтташ ду. ХӀара сурат доссийна Маккин чохь ИсраӀ суратал тӀаьхьа. Цунах къаьстина 40, 94-96 айаташ ду, уьш Мадинат чохь доссийна ду. Суратан 98-гӀа айато дуьйцу Ниневин бахархойх лаьцна, уьш дохко бевллачул тӀаьхьа Дала гечдинчух лаьцна.

Цхьа а йуьрт йуй шен къам шайна Ӏазап гинчул тӀаьхьа иман диллина, церан имано шайна гӀо дина, Юнусан къам доцучунна? Уьш иман диллинчу хенахь Оха паргӀатбаьхна дуьненан дахаран эхьечу Ӏазапах, бакъо йелира царна билгалйаьккхинчу хена чохь дуьненан пайданаш эца [6]

Билгалдахарш

  1. Сура 10, Йунус (Йунус). web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 30 апрель.
  2. Сура 37, Ас-Саффат (Стоящие рядами) 37:142. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 30 апрель.
  3. Сура 21, Аль-Анбийа (Пророки). web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 30 апрель.
  4. Сура 37, Ас-Саффат (Стоящие рядами) 37:145. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 30 апрель.
  5. Сура 37, Ас-Саффат (Стоящие рядами) 37:146. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 30 апрель.
  6. Сура 10, Йунус (Йунус) 10:98-98. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 30 апрель.

Литература

  • Пиотровский М. Б. Йунус // Ислам: энциклопедический словарь / отв. ред. С. М. Прозоров. — М. : Наука, ГРВЛ, 1991. — С. 121.
  • Али-заде А. А. Юнус // Исламский энциклопедический словарь. — М. : Ансар, 2007. — 400 с. — (Золотой фонд исламской мысли). — ISBN 5-98443-025-8.
  • Yūnus / B. Heller-[A. Rippin]. // Encyclopaedia of Islam. 2 ed. — Leiden : E. J. Brill, 1960—2005.(мехах)