Чентиева, Марьям Джацан йоӀ

Чентиева Марьям йина 1915-чу шарахь Хьалха-МартантӀехь, Джаца цӀе йолчу меттигерчу вахархочун доьзалехь^[2].

Шен итт шо кхаьчча, Нохчийн автономин областан Асламбековски йуьртарчу берийн гӀалахь школе деша йахара иза, цигахь кхаа шарахь дешна, дешарехь дика гайтамаш а гойтуш. Цул тӀаьхьа иза дӀахьажийра Индустриальни политехникуме кечамбаран курсашка, иза Марьяма кхиамца чекхйаьккхира шен 15 шо долуш^[2].

Шен болх дӀаболийра цо 1930 шарахь, зударийн белхан инструкторан дарж дӀа а лоцуш. Оццу шарахь комсомоле дӀакхетта иза^[2].

1931-гӀа шо чекхдолуш иза Москох деша хьажийра Н.К. Крупскаян коммунистийн дешаран академи. Цигахь цо чекхдаьккхира школе кхачале хьалха дешаран ши шо^[2].

1934 шарахь иза дехьайелира Центральни Ӏилманан-талламан хьехархойн къаьмнийн институтан аспирантуре, лингвист говзалла карайерзош, цигахь вевзира шен хинволу майра Магомаев Хасмохьмад^[2].

Марьяма 1936-чу шарахь аспирантура чекхйаьккхинчул тӀаьхьа, церан доьзал Нохч-ГӀалгӀайн республике дӀабахара. Цул тӀаьхьа цхьа бутт баьлча Нохч-ГӀалгӀайн меттан а, историн а, литературин а Ӏилманан-талламан институтехь Ӏилманан белхахочун болх карийра цунна^[2].

1938—1940 шерашкахь Нохч-ГӀалгӀайн Ӏилманан-талламан институтан меттан секторан куьйгалхо йара^[2].

1939 шарахь дуьйна иза яра Молотовн цӀарахчу комсомолан пленуман декъашхо а, партин декъашхо хила кандидат а. Нийсса цхьа шо даьлча, шен партбилета схьа а эцна, ВКП(б)-н декъашхо хилира иза^[2].

1939-чу шеран декабрехь иза хаьржира депутат а, гӀалин исполкоман декъашхо а^[2].

1940 шарахь дуьйна — Нохч-ГӀалгӀайн АССР дешаран халкъан комиссар^[2].

1942-чу шарахь гӀаттамхойн организацин куьйгалхочуьнца Шерипов Маирбекаца уьйраш хиларна бехке а йина, лаьцна, цул тӀаьхьа Москох дӀайигина. Амма Марьяман аьтто баьлла ша бехке цахилар гайта, 7 бутт баьлча дӀахецна иза. Исс бутт баьлча, бакъо йелира иза йуха а лаца. Таллам юха а дӀабоьжна, Марьям дӀахецна. Оцу хенахь берриге а нохчий хӀинцале а махкахбаьхна Кхазакхстане^[2].

Маьрша йаьлча, Нохч-ГӀалгӀайн республикера Казахстане дӀайахара иза, цигахь 1958 шо кхаччалц йехира^[2].

Соьлжа-ГӀала йухайеъча, «Нохчийн литературин меттан аьзнийн хӀоттам а, нохчийн-гӀалгӀайн йозанан истори а» цӀе йолчу темина филологин Ӏилманийн кандидатан даржехь диссертаци чӀагӀйира цо^[2], докторан дарж эцна дуьххьарлера нохчийн зуда хилар.

1991-чу шарахь РСФСР-н дешаран министерствон къоман школан Ӏилманан-талламан институтан нохчийн-гӀалгӀайн филиалехь директоран Ӏилманехула заместителан даржехь болх бира^[2].

Иза йелла 2000-чу шарахь федералан эскаршна а, Нохчийн Республикин Ичкерин ницкъашна а йукъахь Соьлжа-ГӀалин дуьхьа тӀом боьдуш^[2].

Да — Джаца, вара Ӏаппаз-некъера (гендаргной), нана - Зулихан, къомаца гӀезало.