ЦӀейайъархойн вежараллин каш (Соьлжа-ГӀала)
Соьлж-ГӀалахь цӀейайъархойн вежараллин каш (оьрс. Братская могила пожарных (Грозный)) гучуделира 1942-чу шеран октябрь баттахь гӀалин Шайх-Мансуран кӀоштахь, Соьлжа-ГӀалин ТЭЦ-1 уллехь[1].
Истори
Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀом болчу хенахь,Соьлжа-ГӀала схьайаккха аьтто хир боцийла мостагӀчунна билгалдаьлча, 1942-чу шеран октябрь беттан 10-15-чу деношкахь гӀалина массо а агӀор бомбанаш еттар тӀеийцира, масех дийнахь дӀаяйира цӀераш. 49 цӀеяйархо хьалхатеттина Ӏедалан совгӀаташна, цӀераш дӀаяйъарехь турпалаллин гӀуллакхаш дарна[2].
ЦӀеран ма-дарра къийсам латточу хенахь кхелхина болу цӀеяйархой Рубцов, Рыжаков, Матиенко, Шифоростов, Капшун, Лашинин массо а кошахь дӀабоьхкина. 1944-чу шарахь коша тӀехь гранитан диттан кепехь мемориалан билгало хӀоттийра. Дитта тӀехь дӀахӀоттийна хилла велла шо (1942 шо) а, беллачийн цӀераш а тӀехь йолу тептар. Цул тӀаьхьа, подстанци ярца доьзна, Ахматовски кӀоштан кешнашкахь юха а дӀадоьллира. ТӀаьхьо Ӏаьржа-сирачу мраморах каш тӀулг бина, цу тӀехь беллачийн цӀераш язйина. Кошана го бина эчиган зӀенех йина къепе, орнаменташ а йолуш. Кешнийн тӀулгана хьалха хӀоттийна стела, тӀехь йаздина[3]:
МВД СССР. Вечная память пожарным, погибшим в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.
1990-гӀа шерашкахь тӀеман операцеш дӀахьош хӀоллам кхоччуш бохийна; 2016 шеран 20 апрелехь вежараллин кошна тӀехула долу иэсан чурт меттахӀоттийра республикин МЧС-н ницкъаша.
Билгалдахарш
- ↑ В Грозном восстановили мемориал пожарным, погибшим в годы Великой Отечественной войны, grozny-inform.ru. Дата обращения: 18 августехь 2025.
- ↑ Бугаев, 2015, с. 163—174.
- ↑ Пономарёва, 1987, с. 85—86.
Литература
- Пономарёва И. З., Севостьянов М. П. Памяти вечной достойны. — Гр.: Чечено-Ингушское книжное издательство, 1987. — С. 85—86. — 120 с. — 15 000 экз.
- Казаков А. И. (составитель). Город Грозный. — Гр.: Чечено-Ингушское книжное издательство, 1984. — 190 с. — 15 000 экз.
- Грозненский городской комитет обороны: документы и материалы / Бугаев А. М., Гапуров Ш. А., Шепелев В. Н., Музаев М. Н. и др.. — Гр.: Грозненский рабочий, 2015. — 400 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-4314-0212-8.