Хьажаран майда «Стиглашка лами»
Хьажаран майда «Стиглашка лами» (оьрс. Смотровая площадка «Лестница в небеса») — Нохчийн Республикин коьртачу гӀалахь Соьлжа-ГӀалахь лаьтташ йолу архитектурин объект а, туристийн меттиг а йу. Иза йина йу гӀалин къилба декъехь, Суьйр-Корта олучу Ӏаламан-садаӀаран зонехь, керлачу кепе йаьккхинчу Орцин-Мохк эвлахь. Официальни тӀегӀанехь хӀара меттиг схьайиллина 2019-чу шеран 5-чу октябрехь[1].
Кхолларан истори
2019-чу шарахь Соьлжа-ГӀалин мэрино сацам бира гӀалин йистера гунаш тодан а, цигахь керла туристийн зонаш кхолла а. Проектан автор хилира Нохчийчоьнан коьртачу гӀалин коьрта архитектор Тайценов Хьамид. Консольни кепехь йолу хӀара гӀишло йаран болх кхаа баттахь дӀабаьхьира. Майда схьайелларан даздарш хилира 2019-чу шеран 5-чу октябрехь, Соьлжа-ГӀала кхоьллина 201 шо кхачаран дийнахь.
Архитектура
Конструкци консольни ламин кепехь йина йу, бухахь гӀортораш йоцуш. ГӀишлон тӀехуле йина йу Ӏуьргаш долучу (перфорированни) мекха ца лоцу эчигах. Ламин шен тӀехь 54 тӀегӀа (ступень) йу.
Архитектурин гӀишлон лахара барамаш бу[2]:
- Хьалаваларан йукъара локхалла — 9 метр.
- Консолан (кхозуш йолчу декъан) йохалла — 30 метр сов.
- Майдан шоралла — 2,5 метр гергга.
- Эчиган конструкцин йукъара йозалла 40 тонн сов йу.
Кхерамзалла латторхьама, хӀара боккха лами чӀагӀбина бу чӀогӀачу бетонан бух тӀехь. Оцу бух тӀехь лелийначу бетонан барам 300 сов кубически метр бу. Ӏаьржачу хенахь хӀара лами лерринчу серлонашца латабо.
Лаьтта меттиг а, кхин дӀа кхиар а
ХӀара хьажаран майда Соьлжа-ГӀалин къилба декъерачу гу тӀехь лаьтташ йу. Кхузара хьаьжча йерриге а Соьлжа-ГӀала го, иштта аренан латтанаш а, къилбехьа йолу Кавказан лаьмнийн даккъаш а гуш ду.
2025-чу шарахь Соьлжа-ГӀалин мэр волчу Кадыров Хас-Мохьмада хаам бира, гонаха йолу Сюйр-Корта зона кхин дӀа а кхио лерина шаьш аьлла. 2026—2027 шерашкахь «Стиглашка ламин» уллехь тайп-тайпана халонаш йолуш садаӀаран некъаш («могушаллин тачанаш») кхолла лерина бу. Иштта цигахь керла спортан майданаш йийр йу, къилба декъехь туризм чӀагӀйархьама[3].
Билгалдахарш
- ↑ Riz. Лестница в небеса в Грозном | Grozny Estate| Grozny Estate (ru-RU), Grozny Estate (2024, 19 август). Дата обращения: 18 мартехь 2026.
- ↑ Лестница над Грозным. Архи.ру (2019 шеран 13 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 18 март.
- ↑ «Тропы здоровья» проложат у «Лестницы в небеса» в Грозном до конца 2027 года. ГТРК «Вайнах» (2025 шеран 8 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 18 март.
Хьажоргаш
- Смотровая площадка «Лестница в небеса» — «Посети Кавказ» (05.10.2019)
- Проект: Лестница над Грозным — Архи.ру