Соьлжа-ГӀалин серлонан-мукъаман фонтан

Фонтан йаран болх Нохчийн Республикин куьйгалхочун Кадыров Рамзанан лаамца дӀаболийра, «Соьлжа-ГӀалин хӀорд» (Чернореченски хи латтийла) туристически зона кхолларна йукъахь. ХӀара зона Къилбаседа Кавказехь а, Россехь а уггаре йаккхийчех цхьаъ лоруш йу. Фонтан дӀайелларан даздарш хилира 2015 шеран 5-чу октябрехь, гӀалин 197 шо кхачаран дийнахь. Цу хенахь цигахь гулам бинера эзарнашкахь гӀалин бахархоша а, хьешаша а^[2].

Фонтанан барам боккха бу. Цуьнан йохалла 300 метр йу, ткъа шоралла — 40 метр йу. Хин кӀеж (струя) лакхадаларан барам бес-бесара бу. Уггаре йуккъера коьрта кӀеж 100 метр лакха йолу хица. Кхин йиъ кӀеж 80 метр лакха йолу, ткъа йисинарш 60 метр лакха кхочу^[1].

ХӀара фонтан хин серлонан-мукъаман хиларна, цуьнан чохь 3600 гергга серлонан прожекторш (стогарш) хӀиттина йу. Уьш массо а бес-бесара серло луш йу. Иштта хӀара фонтан цӀеран генераторш йолуш йу. Цхьаьнаэшшара 248 цӀеран генератор йу цу чохь, цара 60 метр лакха цӀеран алу хьалакхуьйсу. Хица а, цӀерца а цхьаьна ловзуш йолу хӀара фонтан чӀогӀа хаза сурт хӀоттадо. Хин экранш тӀехь (ши экран йу йерриге а) тайп-тайпана видеош гайта таро йу^[1].

Фонтанан дизайн нохчийн къоман (орнамент) кепехь йина йу. Иза говзанчаша шатайпа проектаца кхоьллина йу. Мукъаман лелорх лаьцна аьлча, фонтан болх бечу хенахь тайп-тайпана мукъамаш локху. Царна йукъахь йу дуьненан классика, россин эстрада(оьр.)нохч., нохчийн къоман эшарш. ХӀора мукъамца хин лелар, серлонан хийцадалар, цӀеран алуш цхьаьнадогӀуш лела.

Фонтан куьйгалла деш леррина компьютерни программа йу. Оцу программо билгалйоккху хӀора хин струя маца хьалакхосса йеза, муьлхачу басахь прожектор латайеза, цӀеран генераторш маца латайеза. Инженераша дийцарехь, хӀара объект йеш лелийна йу керла технологеш.

Туристаш а, меттигера бахархой а самукъадаккха оьху кхуза. «Соьлжа-ГӀалин хӀорд» олу меттиг хьалхалерачу Чернореченски хи латтийлан меттехь кхоьллина йу. Кхузахь йина йу масех пляж (зударийн а, божарийн а ша-ша), ресторанаш, паркаш. И дерриге а туризмана чӀогӀа пайдехь ду.

Фонтан дукхахьолахь йуьхьанца сарахь, Ӏаьржачу хенахь болх беш йу (масала, шота, кӀира деношкахь 21:00 тӀера 22:00 кхаччалц). Ӏай хӀара фонтан дӀачӀагӀйо, техник ларйархьама^[3].

Нохчийчоьнан мэрин леррина йолу службаша даиманна терго йо фонтанан технически хьолана. Шо-шаре мел долу, фонтанан мукъаман программа керлайоккху. Бахархоша шаьш хоржу муьлха эшарш йукъатухура йара цуьнан репертуаре. Кегийрхой а, бераш а самукъане хуьлу хӀара фонтан болх бечу хенахь. ХӀора аьхка эзарнашкахь туристаш богӀу Россин тайп-тайпана регионашкара фонтан шайн бӀаьргашца ган^[4].