Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Паскаев, Рамзан Султанан воӀ

Рамза́н Султа́нан воӀ Паска́ев (оьрс. Рамзан Султанович Паскаев; 1947 шеран 16 март, Тараз) — россин пондарча а, композитор а, Нохчийн а, ГӀалгӀайн а Республикийн халкъан артист а, Россин Федерацин сийлахь артист (2022).

Шахбулатов Ӏаднан цӀарахчу Нохчийн пачхьалкхан филармонин лакхарчу категорин симфонически оркестран артист[1].

Биографи

Иза вина 1947-чу шеран бекарг беттан 16-чу дийнахь Таразехь Кхазакхийн ССР-н депортаци йеш. Цуьнан да колхозехь грузовикан шофёр болх беш вара. Депортаци йеш цуьнан аьтто баьлла доьзалан немцойн кехат-пондар къайлаха арайаккха. Шен ден урокаш бахьанехь Рамзан шен 13 шо кхаьчча кехат-пондар лоmкхура.

1960-чу шарахь дуьххьара сцени тӀе велира Паскаев Рамзан — иза кхайкхина вара Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н оьздангаллин министерствон куьйгакӀел йолчу Халкъан кхоллараллин цӀийне хелхаран кхолламаллин коллективехь аккомпаниатор хила[2].

1961-чу шарахь Рамзан кхайкхира Нохч-ГӀалгӀайн иллиалархойн а, хелхаран а ансамблан оркестре солист-инструменталист а санна. 1963-чу шарахь «Вайнах» ансамблехь болх бан волавелира иза[3].

Советан эскарехь гӀуллакх деш волчу хенахь Куйбышевн гарнизонан ансамблан тӀеман оркестран куьйгалхо вара иза. Паскаевн куьйгаллица ансамбло масийттазза лауреат(оьр.)нохч. хилла музыкальни конкурсашкахь а, совгӀаташ даларехь а[3].

Эскарехь гӀуллакх дина ваьлча, шен даймахкарчу ансамбле йухавоьрзу иза. Соьлжа-ГӀаларчу оьздангаллин-серладаккхаран техникумехь дешна, Краснодарера оьздангаллин институт чекхъйаьккхина цо. 1970—1999 шерашкахь «Вайнах» ансамблан оркестран директор а, аккомпаниатор а вара. 1991—1994 шерашкахь цо иштта болх бира Нохчийн Республикан пачхьалкхан телерадиокомпанин оркестран директоран даржехь[3].

Хан йаларца ша мукъамаш хӀитто волавелира иза. «Буьйсанан йуртахь» а, «Сан Даймохк» а, «БӀаьстенан суьйре», кхин а эшаршна мукъамаш йазбина цо. 400 сов иллин автор ву иза[4]. Республикехь бевзаш болу артисташ, шайна йукъахь Усманов Ӏимран а, Дадашева Тамара а, кхиберш а болуш, цуьнан иллеш шайн репертуарашна йукъадаха буьйлабелира[3].

«Мелодияс» фирмас арахийцира цуьнан произведенийн коьрта ши диск: «Лекха лаьмнаш» (1972) а, «Даймехкан некъаш» (1982). 2000 шарахь цо арахийцира «Марзо» («Самукъадаккхар») цӀе йолу компакт-диск. Цуьнан уггаре тӀаьхьара диск (2014 шеран асаран беттахь) цӀе йу «Даймехкан кхайкхам»[3].

Цо болх бина Москвахь Бажаев Зиян цӀарахчу берийн исбаьхьаллин академехь. Соьлжа-ГӀаларчу № 1 йолчу Йуккъерачу исбаьхьаллин ишколехь хьехархо ву иза.

2017-чу шарахь Соьлж-ГӀалахь дӀайаьхьира Паскаев Рамзанца кхоллараллин суьйре[4].

Австрин пачхьалкхан SPS телеканалан журналисто Трейл Кима Нохчийчоьнах лаьцна фильм йаьккхина Паскаев Рамзанан мукъамашца[5].

Дискографи

  • «Высокие горы» (1972);
  • «Дороги Отчизны» (1982);
  • «Марзо» (2000);
  • «Воспоминание» (2006);
  • «Зов Родины».

СовгӀаташ

  • Россин Федерацин сийлахь артист (гӀуран беттан 12-гӀа де, 2022 шо) — къоман оьздангаллин а, искусство а кхиорехь доккха дакъа лацарна а, дуккха а шерашкахь беркате болх барна а;[6];
  • Нохчийн Республикин халкъан артист;
  • ГӀалгӀайн а Республикийн халкъан артист;
  • Республикан «Дато бухӀа» совгӀатан «Искусство» номинацехь толамхо (2015)[5];
  • «Кавказан тоьлла пондарча» цӀе Нальчикехь дӀадаьхьначу «Дашо итт» лаккхара музыкан совгӀатехь Кавказан тоьллачу пондарчашна йукъахь (2019)[7].

Билгалдахарш

  1. ↑ Рамзан Паскаев отмечает свой День рождения. www.filarma-chr.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 9 июнь.
  2. ↑ Гордость народа! Вести Чеченской Республики © (2017 шеран 27 май). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 9 июнь.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 Биография Рамзана Паскаева. web.archive.org. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 9 июнь.
  4. ↑ 1 2 В Грозном прошел творческий вечер Рамзана Паскаева. www.chechnyatoday.com (2017 шеран 23 ноябрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 9 июнь.
  5. ↑ 1 2 Творцы интеллектуальной жизни ЧР. www.vesti095 (2015 шеран 11 март). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 9 июнь.
  6. ↑ Указ Президента РФ от 12.12.2022 N 910. rulaws.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 9 июнь.
  7. ↑ Народный артист Чечни Рамзан Паскаев признан «Лучшим гармонистом Кавказа». www.grozny-inform.ru (2019 шеран 11 март). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 9 июнь.

Литература

  • Юсупов Азим. Ашарашцара безам: Рамзан Паскаевх / // Сердало. — 1981.
  • Юсупов Азим. ДоттагӀаллин шарж // Даймохк газета. — 1979.
  • А. Юсупов. Ширлур боцу мукъамаш. Нохч-ГIалгIайн АССР-н заслуженный артистах Паскаев Рамзанах лаьцна // Ленинан некъ. — 1981.

Хьажоргаш

Категореш