Орешник (ракетийн комплекс)
БРСД «Оре́шник» — юккъера дистанцаллин баллистикан ракетийн система, дуьххьара лелийна 2024 шеран 21 ноябрехь Днепропетровскехь Къилбаседа машенаш еш йолчу заводана (Южмаш) цхьаьна тӀелатар деш[1]. Зарратан герз доцу гиперзвуковой баллистикан ракета дӀаяхийтина Украинан а, НАТО-н а пачхьалкхаша 2024-чу шеран Лахьан-беттан 19-чу дийнахь Брянскан кӀоштарчу Ӏалашонашна тӀелатар деш ATACMS ракетех пайда а оьцуш, ткъа иштта герзаш деттарехь Storm Shadow а, HIMARS а ракеташ лелийна. Брянскан а, Курскан а областан 2024 шеран 21 ноябрехь[2].
Лелор
Российн президенто Владимир Путина дӀакхайкхийра 2024 шеран 21 ноябрехь тӀеман хьелашкахь «Орешник» ракетийн система кхиамца зер ду аьлла[3]. Тохар дина Украинин тӀеман-промышленни комплексан уггаре а яккхийчех цхьаъ йолчу Къилбаседа машинийн заводана. Пачхьалкхан куьйгалхочо ма-дийццара, «тахана цу тайпа герзана дуьхьало ян гӀирс бац», хӀунда аьлча Орешник тӀелатар дира Украинин герзан ницкъийн ракетийн заводана 10 Мах (2,5-3 километр секундехь) чехкаллица. Южмаш тоьхна НАТО-но къобалдина 2024-чу шеран Лахьан-беттан 19-чу дийнахь Брянскан кӀоштана ATACMS ракеташца тохарш дарна жоп луш, ткъа иштта 2024-чу шеран Лахьан-беттан 21-чу дийнахь Брянскан а, Курскан а кӀошташна Storm Shadow а, HIMARS а ракеташца[4].
Путина дӀахьедира, Брянскехь йолу Британин «Шторман ӀиндагӀ» а, «Ӏамерикан ATACMS» а кеманаш дӀалаьцна, зенаш а, хӀаллакдарш а ца хилла, Курскан кӀоштарчу Къилбаседа эскаран тобанан буьйранчаллин постана тоьпаш еттачу хенахь белларш а, чевнаш хилларш а бу аьлла. И тайпа системех пайдаэца НАТО-но жигара дакъа ца лоцуш аьтто ца хиларна, дуьхь-дуьхьал латар. Российн президенто варе дира, кхечу кепара амал эцна:
Оцу минотехь дуьйна, вай хьалха масийттазза билгал ма-даккхара, Малхбузено эккхийтинчу Украинехь регионан конфликто шен караерзийра дуьненаюкъара Ӏаламан элементаш.
Иштта Путина дагадаийтира Оьрсийчоьнан Федерацина тӀелатарш деш йолчу пачхьалкхийн тӀеман Ӏалашонашна тохарш дан Российн бакъо хилар:
Вай бакъо лору вайн герз вайн Ӏалашонашна дуьхьал лело бакъо луш йолчу пачхьалкхийн тӀеман Ӏалашонашна дуьхьал вайн герз лело. Ткъа нагахь санна агрессиван гӀуллакхаш эскалаци хилахь, вай а сацамца жоп лур ду, куьзгана
Технически характеристикаш
Южмашана тӀелатарш динчу кадрийн анализ йинчу Оьрсийчоьнан тӀеман эксперташа дӀахьедар дина, Орешникан хӀара билгалонаш ю аьлла:
- юккъера диапазон — 1000 тӀера 5500 километре кхаччалц;
- чехкалла — Мах 10 (12 эзар км/с);
- масех тӀеман головка индивидуальни нисъярхьама[5];
- стандартан тӀеман дӀасадаржар ду 3-6 термоядерни герз, хӀораннан ницкъ бу 150 килотонна[6].
«Орешник» — чӀогӀа ягориг лелош йолу ракета ю. Цо пайдаоьцу МБР РС-24 «Ярс». технологех. Комплекс ю кхин дӀа а кхиоран РС-26 «Рубеж»
- «ТӀеман хроникан» зорбанан гӀирсо гойтура кеманан хан хир ю :
- Польша кхаччалц — 8 минот;
- Германи кхаччалц — 11 минот[7];
- Йоккха Британи кхаччалц — 19 минот.
Билгалдахарш
- ↑ Путин рассказал об ударе баллистической ракетой «Орешник» по заводу в Днепре, Коммерсантъ (2024, 21 ноябрь). Дата обращения: 21 ноябрехь 2024.
- ↑ Силы ПВО отразили украинский удар ATACMS по Брянской области, РИА Новости (2024, 19 ноябрь). Дата обращения: 19 ноябрехь 2024.
- ↑ Путин сообщил об ударе баллистической ракетой по объекту на Украине, РБК (2024, 21 ноябрь). Дата обращения: 22 ноябрехь 2024.
- ↑ Путин заявил о праве ответных ударов по военным объектам других стран, РИА Новости (2024, 21 ноябрь). Дата обращения: 21 ноябрехь 2024.
- ↑ "Сбить невозможно". Что известно о ракете, которую представил Путин, РИА Новости (2024, 21 ноябрь). Дата обращения: 21 ноябрехь 2024.
- ↑ Что известно о новой баллистической ракете "Орешник", Российская газета (2024, 22 ноябрь). Дата обращения: 23 ноябрехь 2024.
- ↑ "Сбить невозможно". Что известно о ракете, которую представил Путин, РИА Новости (2024, 21 ноябрь). Дата обращения: 21 ноябрехь 2024.