Немченко, Лев Павлович
Лев Па́влович Не́мченко (1890 шеран 16 июнь, Геническ, Таврин губерни — 1937 шеран 29 июль, Москох) — ГӀирмехь Советан Ӏедал кхолларан декъашхо, советийн пачхьалкхан, экономикин, политикин, профсоюзийн гӀуллакххо. Партехь йоккху харц цӀе — Павлов.
Биографи
Немченко Лев вина 1890 шеран 16 июнехь Таврин губернин Геническехь канторан доьзалехь.
Шен 13 шо кхаьчча дуьйна банкехь мессенджеран болх бина цо, цул тӀаьхьа бухгалтеран мурдаш хилла. 1905-чу шарахь РСДРП-н декъе воьду. Меньшевикийн интернационалист ву.
Реалан школин программина экзаменаш экстерн санна дӀа а йелла, 1914-чу шарахь Харьковн технологин институте деша вахара, амма иза чекх ца йаьккхира.
1917 — типографин союзан секретарь, цул тӀаьхьа Харьковн белхалойн а, ахархойн а депутатийн Советан исполкоман председателан заместитель.
1918 — ГӀирман профсоюзийн кхеташонан председатель. Симферополан гӀалин думан депутат.
1919 шо, ГӀирман Социалистийн Советан Республикин мур, Симферополан ревкоман къинхьегаман халкъан комиссаран гӀовс, цул тӀаьхьа Симферополан гӀалин депутатийн Советан (Горсовдепан) декъашхо, цигахь иштта къахьоьгура къинхьегаман гӀуллакхашца. Историкаша билгал ма-даккхара, Немченкон а, кхечу меньшевикийн а тӀеӀаткъам бахьана долуш, оцу муьрехь ГӀирмехь большевикийн Ӏедал тӀех луьра ца хилла[1][2].
1919 шарахь а, цул тӀаьхьа а (Советан Ӏедал доьжначул тӀаьхьа) — ГӀирман къайлаха революцин комитетан декъашхо, Украинин ВКП(б) ЦК Харьковехь арахьарчу гӀуллакхийн департаментан куьйгалхочун гӀовс. ГӀирман подпольена куьйгалла дира, къаьсттина кечйира, ГӀирме хьажийра А. В. Мокроусовн а, И. Д. Папанин а десантан тобанаш.
1920 шарахь дуьйна РКП(б) декъахо вара.
1920—1921 шерашкахь, Советан Ӏедал меттахӀоттийначул тӀаьхьа, иза вара РКП(б) ГӀирман обкоман а, ГӀирман ревкоман а декъашхо, цигахь дакъалоцуш вара къинхьегаман урхалла вовшахтохарехь, жоьпаллехь вара профсоюзаш кхолларна[3]. Конфликт иккхира цхьана агӀор Москвара ваийтинчу Р. С. Землячкина а, Б. Кунна а, вукху агӀор Немченкона а, кхечу меттигерчу белхалошна а йукъахь. Москохарчу эмиссарша бехке бора уьш «кӀеда дегӀ долуш» а, «тоъал чӀагӀбелла бац» а аьлла. Землячкас тӀедуьллура Немченко, Ю. П. Гавен, С. Я. 1999 шо. Бабахан а, И. К. Фирдевс а, П. И. Новицкий а, Д. И. Ульянов а ГӀирмера дӀаваккхар. Цуьнан аьтто баьлла Немченко къайлаха набахтин гӀуллакх деш йолчу Ялтарчу нейропсихиатрин санаторе дӀатарван[4]. Амма эххар а Москохо йухакхайкхира Землячка а, Кунь а 1921 шо долалуш[5], ткъа Немченко дӀахийцира.
1921—1922 шерашкахь — Харьковехь Южбюро ВЦСПС-н секретарь.
1922—1923 — ССРС къинхьегаман Халкъан комиссариат Украинехь бакъо йелла векал.
1923—1929 — Къинхьегаман Халкъан комиссариатехь йолчу ССРС социалан страховкин Йуккъера урхаллин куьйгалхо (Москох)[6], къинхьегаман Халкъан комиссариат правленин декъашхо, Йерригсоюзан профсоюзийн Централан Советан президиуман декъашхо, ССРС ЦК-н декъашхо. Социалан страхован темана тӀехь масех брошюрин автор а, редактор а[7].
1929—1930 шерашкахь — ССРС Латвехь йохк-эцаран векал.
1930—1931 шерашкахь — ССРС аьчканекъан Халкъан комиссариатехь белхан декъан куьйгалхо.
1931—1932 шерашкахь — РСФСР транспортан коьрта управленин куьйгалхочун гӀовс.
1932 шеран 10 ноябрехь лецира иза. Иза бехкевора къоначу профсоюзийн белхахойх лаьттачу низамехь йоцчу партина дуьхьал йолчу тобанехь дакъалацарна а, аьтто-оппортунистийн хьежамаш хиларна а. 1933-чу шеран 15-чу мартехь ОГПУ-н правленино 58-10-11-чу артиклца кхаа шарна нисдаран белхаш туьйхира цунна. Оццу шарахь партера дӀаваьккхира иза.
Сибрех хьажийна Эйхе-Сокур цӀерпоштнекъан лини йилла. Дукха хан йалале эскортера мукъа а ваьлла, гӀишлошйаран отделехь болх бира контролан-экономикин отделан куьйгалхочун даржехь.
1935 шеран ноябрехь иза дӀахецна, амма шен лаамехь кхин а кхаа баттахь гӀишлошйарехь висира иза чекхйаллалц, маьрша белхахо санна.
1936 шеран февралехь цӀа а веана, Калугехь охьахиира иза, Москвахь ваха дихкина хиларна. Калугехь цо болх бира Москва-Киев автомагистралаш еш йолчу урхаллан планан а, контролан а декъан куьйгалхочун даржехь[8] ССРС-н НКВД-н Калужски нисбаран къинхьегаман лагерехь[9].
1936-чу шеран 4-чу сентябрехь шолгӀа а лецира иза. Йуьхьанца Калуган набахтехь латтош вара иза. Цунна бехк кховдийна 58-14 артиклца — болх новкъарло йарца. Цул тӀаьхьа, 1937-чу шеран март баттахь Москох Бутырка набахте дехьаваьккхира иза.
1937 шеран 29 июлехь ССРС Лакхарчу кхелан тӀеман коллегино, куьйгалхо В. В. Ульрих а волуш, бехке вира иза 58—7 (промышленни диверси), 58—8 (терроризм), 58—11 (УК РСФСР-н контрреволюцин вовшахтохарехь дакъалацар) статьяшца. таӀзаран лакхарчу бараме — вен кхачор. Оццу дийнахь кхочушйина таӀзар. ДӀавоьллина Донскойн кешнашкахь, йукъара каш 1.
1933-чу шеран мартан 15-чу а, 1937-чу шеран июлан 29-чу а дийнахь харцонца бехке винчу Немченко Левна дуьхьал долу гӀуллакхаш теллина ССРС Лакхарчу кхелан тӀеман коллегино 1956 шеран 19 майхь а, 1956 шеран 27 июнехь а. ССРС Лакхарчу кхелан тӀеман коллегин сацамца 1956 шеран 27 июнехь Л. П. Немченко веллачул тӀаьхьа реабилитаци йира[10].
Доьзал
Зуда — Фаня Моисеевна Немченко (йича Фаина Шульдер; 1894—1982).
Бераш:
- Немченко Нора Львовна (1915—2004), балетан а, сценин а артист, Сийлахь-боккха Даймехкан тӀеман ветеран, яздархочун Бороздин Викторан зуда.
- Виктория Львовна Немченко (1923—1991), инженер.
Билгалдахарш
- ↑ Быкова, 2002, с. 191—206.
- ↑ Зарубины, 2008, с. 510.
- ↑ Быкова, 2011, с. 133.
- ↑ Немченко, т. 1, 2024.
- ↑ Зарубины, 2008, с. 691.
- ↑ Центральное управление социального страхования (ЦУС) при Народном комиссариате труда СССР. 1923—1933 // Фонды Государственного архива Российской Федерации по истории СССР. Путеводитель. Том 3. — 1997. — ISBN 5-88253-021-0.
- ↑ Л. В. Забелин, Яков Рафаилович Эмдин. Промышленность и социальное страхование / Ред. Лев Павлович Немченко. — Вопросы труда, 1928. — 126 с.
- ↑ Немченко Лев Павлович (1890). Открытый список. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 30 сентябрь.
- ↑ Немченко Лев Павлович. Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898 - 1991. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 13 май.
- ↑ Немченко, т. 2, 2024, с. 60—61.
Литература
- Немченко, Нора Львовна. Блики на пути: воспоминания, письма, документы. Составление, подготовка, вступительная статья — М. В. Шумская (Бороздина). Кн. 1. — М.: Сам Полиграфист, 2024. — 284 с. — ISBN 978-5-00227-334-8.
- Немченко, Нора Львовна. Блики на пути: воспоминания, письма, документы. Составление, подготовка, вступительная статья — М. В. Шумская (Бороздина). Кн. 2. — М.: Сам Полиграфист, 2024. — 247 с. — ISBN 978-5-00227-335-5.
- Быкова Т. Б. 7. Красный террор в Крыму // Политический террор и терроризм на Украине XIX—XX стол.: Исторические наброски = Політичний терор і тероризм в Україні ХІХ—ХХ ст.: Історичні нариси / Отв. ред. В. А. Смолий; НАН України; Інститут історії України. — К.: Наукова думка, 2002. — 952 с. — ISBN 777-02-3348-9.
- Быкова Т. Б. Создание Крымской АССР (1917—1921 гг.) = Створення Кримської АСРР (1917—1921 рр.) / Ред. С. В. Кульчицкий. — К.: Институт истории Украины НАНУ, 2011. — 247 с. — 300 экз. — ISBN 978-966-02-5992-8. (Архивйина 2013 шеран 10 октябрехь).
- Владимирский М. В. Красный Крым 1919 года. — Москва: М.: Издательство Олега Пахмутова, 2016. — 304 с. — ISBN 978-5-9908031-2-1.
- Зарубин А. Г., Зарубин В. Г. Без победителей. Из истории Гражданской войны в Крыму. — Симферополь: Антиква, 2008. — 728 с. — 800 экз. — ISBN 978-966-2930-47-4.
- Папанин И. Д. Лёд и пламень. — Москва: М.: Политиздат, 1977. — 416 с. — 300 000 экз.