Мехтиев, Хьасан Асламбекан кӀант

Асламбекан кӀант Мехтиев Хьасан дуьненчу ваьлла 1906-чу шеран гӀуран беттан 15-чу дийнахь Теркан областан ГаланчӀожан кӀоштарчу Шуьнда йуьртахь ламанхочун-къехочун доьзалехь^[1].

Ша жима волуш дех а, ненах а ваьлла висина волу иза девешо Итаран кӀанта Мехтиев Садос кхиийна ву. Садо цу хенахь Теркан областан Несарин кӀоштарчу Несаре гӀопехь йолчу шина классан ишколехь хехо хилла. Цигахь волуш, 1913-чу шарахь ишколе дӀавелла, цо цигахь 1917-гӀа шо кхаччалц дешна.

Эсаран социалистически сийлахь революци дӀайаьлча ишкол цхьана ханна дӀакъоьвлина. Граждански тӀом дӀабаьллачул тӀаьхьа, 1921-чу шарахь Советан Ӏедало интернат санна схьайиллина и ишкол, кӀант цига схьа а эцна. 1923-чу шарахь комсомол йукъа вахана, оццу шарахь ишкол чекхйаьккхина ваьлча (кхечу накъосташца: вевзаш волу гӀалгӀайн поэт Шовхалан кӀант Муталиев Хьаьжа-Бекар, Мальсагов Николай, Костоев Абубакар, Богатырев Мохьмад) Буру-ГӀаларчу ГӀалгӀайн областан хьехархойн техникуме кхидӀа деша вахийтина. 1925-чу шарахь Москварчу И. В. Сталинан цӀарахчу Малхбален къинхьегамхойн коммунистически университете деша бахийта комсомолцашна йукъара накъостий гулбеш ВКП(б)-н ГӀалгӀайн областан комитет йара. Цигахь 1925-чу шарахь дуьйна дешна цо, чекхйаьккхина 1930-чу шарахь.

1927-чу шарахь ВКП(б)-н ГӀалгӀайн областан партин комитете кандидат схьаэцна. Партин декъашхо схьаэцна 1930-чу шеран чиллин баттахь Москван Красно-Пресненски кӀоштан парторганизацехь.

Университет йаьккхина ваьлча, 1930-чу шарахь накъосташца Мамакаев Мохьмадца а, Джабраилов ЯрагӀица а, кхечаьрца а ВКП(б)-н Йуккъерчу Комитете хьажийна, цигара Ростовхь йолчу Къилбаседа-Кавказан Крайн комитете хьовсийна уьш.

Ростовехь уьш дӀаса хьовсош Хьасан Соьлжа-ГӀала ВКП(б)-н Нохчийн Обкоме вахийтина, цига дӀакхачарца Облисполкоман инструкторан балха хӀоттийна, оцу даржехь 1931-гӀа шо доладаллалц лаьттина иза.

1931-чу шарахь ВКП(б)-н Облисполкоман Обкоман а, Корматаллин Союзийн Советан а орган а, Хьасанан дӀадолорца «Ленинан некъ» аьлла цӀе хийцина а долчу «Серло» газетан жоьпаллин редактор хӀоттийна^[2]. ВКП(б)-н Обкоман декъашхо а, ВКП(б)-н Обкоман бюрон декъашхочун кандидат а, Облисполкоман декъашхо а, Облисполкоман Президиуман декъашхо а хаьржина.

1934-чу шеран чаккхенехь ВКП(б)-н Соьлжа-ГӀалин кӀоштан комитетан хьалхара секретарь хӀоттийна.

1935-чу шеран йуьххьехь оцу даржера Нохчийн областан прокурор хӀоттийна, цул тӀаьхьа Нохч-ГӀалгӀайн областан прокурор хӀоьттина, ткъа 1936-чу шарахь Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н хьалхара прокурор хӀоьттина. Оцу хенашкахь ВКП(б)-н Обкоман бюро йукъахь а, Облисполкоман декъашхо а, крайн партийн конференцийн делегат а хаьржина.

Дешна а ваьлла иза болх бан волавелла хан кулачество дӀа а йоккхуш колхозаш кхуллу мур бара, мехкан индустриализацин мур. Оцу декъерчу ВКП(б)-н Йуккъерачу Комитетан гӀуллакхашкахь жигара дакъалоцуш вара Хьасан.

1938-чу шарахь махках ваьккхина. 1941-чу шарахь паргӀатваьккхина, ткъа цул тӀаьхьа долчу шерашкахь бехказ а ваьккхина. 1941-1956-чуй шерашкахь бахаман а, юридически а, кхиоран а тайп-тайпанчу белхашкахь хилла. 1957-1963-чуй шерашкахь прокуратурин органашкахь болх бина — цхьана шарахь Советски кӀоштан прокурор, йисинчу хенахь — Республикин прокуроран хьалхара заместитель. 1963-чу шарахь, юстицин лакхара хьехамча а волуш, Обкоман бюрон сацамца «Ленинан некъ» газетан редакторан балха вахийтина, цигахь цо 1971-чу шеран товбецан бутт тӀекхаччалц болх бина, цул тӀаьхьа пенси а вахана.

Редакторан болх беш а волуш КПСС-н Областан комитетан бюрон декъашхо хаьржина, обкоман йуьртан бахамехула йолчу бюрон декъашхо а хилла, Соьлжа-ГӀалин советан депутат хаьржина.

• Мехтиев Х. А «Нийса некъ» / Хьасан Мехтиев. — Грозный : Нохч-ГӀалгӀайн кн. изд-во, 1969. — 133,[1] с.; 14^[3].