Махачева ТIаус Османовна

Махачева ТӀаус йина 1983-чу шарахь Москохь. ДегӀастанан къоман поэтан Гамзатов Расулан йоӀан йоI йу иза.

2002—2003 шерашкахь Лондонан коммуникацин колледжехь дешна, 2003—2007 шерашкахь Лондонан университетан Голдсмитс колледжехь («Кхузаманан искусство» программин бакалавр).

2006 шарахь цо чекхйаьккхира Россин пачхьалкхан гуманитарни университет, «Дуьненайукъара экономика» говзалла карайерзош.

2008—2009 шерашкахь Москохан Кхузаманан искусствон проблемийн институтехь (МКхИП) дешна, цигахь чекхйаьккхина «Керла исбаьхьаллин стратегеш» программа. 2011—2013 шерашкахь дешна Королевски искусствон колледжехь (Лондон), цигахь магистран дарже кхечна.

Цо МПУ ь а, ХӀинжа- ГӀаларчу «Хьалхарчу галереяхь» а перформансах лаьцна лекцеш йешна.

2007 шарахь «Афиша-Мир» журналехь суртдиллархочун болх бира^[4].

Москохь а, ХӀинжа-ГӀалахь а йехаш а, болх беш а йу иза.

Шен кхоллараллехь Махачева ТӀаус толлу историн иэсийн а, къоман синкхетамийн а, культурин башхаллин а теманаш, дукха хьолахь ДегӀастанан историна а, ламасташна а тӀе а тевжаш. Видеон а, спектаклан а, инсталляцин а жанрашкахь болх беш йу иза.

Оццу шарахь художник хилира Кандинскийн совгӀатан(оьр.)нохч. финалист «Медиа-исбаьхьаллин. Шеран проект» категорехь. 2011 шарахь Махачева ТӀаусан «Сиха а, луьра а» болх хаьржира Петер Вайбела 4-гӀа Москох биенналин коьрта проектана^[5].

«Керла тӀаьхье» номинацехь 2012-чу шарахь дӀайаьхьначу 7-чу Йерригроссин хӀинцалера суртдиллархойн исбаьхьаллин конкурсан «Инноваци» лауреат йара иза.

2012 шарахь Махачева ТӀ. дакъалецира Ливерпулехь хиллачу биенналехь, 2013 шарахь Шарджахь хиллачу биенналехь, 55-гӀа Венецин биенналин лерриначу программехь.

2014-чу шарахь «Инноваци» цӀе йолчу заманан исбаьхьаллин Йерригроссин пачхьалкхан конкурсан финалист йара «2013-чу шеран регионан проект» номинацехь (гайтам: «Историно доьху кхидӀа а дӀадахьар»). Оццу шарахь Махачева ТӀаусна совгӀат кхаьчна «Европан кхане» премехь, GfZK кхузаманан исбаьхьаллин музей (галерея), Лейпциг^[6].

2016 шарахь цунна кхаьчна Кандинскийн совгӀат «Къона суртдиллархо. Шеран проект» номинацехь «ЦӀе йоцуш — 2» перформансаца^[7].

2016 шарахь Махачева ТӀаус шен белхаш гайтира Парижера Помпиду центрехь «Museum on/off» гайтаман декъашхо санна, иза лерина йара музейн коллекцешца суртдиллархойн тарйечу музейшна а, белхашна а^[4].

2017 а, 2018 а шерашкахь иза йукъайахара Россин инвестицин исбаьхьаллин рейтинган 49ART, цуо гойту 50 шо кхачанза болу хӀинцалера гобоьвлла суртдиллархой^[8].

2017-чу шарахь суртдиллархочо дакъалецира 57-чу Венецин биенналин коьртачу проектехь.

2026 шарахь Махачева ТӀаусан видеоарт жанрехь йолу говзаллаш гайта лерина йу Владивостокехь йолчу Третьяковн галереяхь^[9].

Махачеван кхоллараллехь коьртачу суьртех цхьаъ ду цуьнан альтер-эго, СуперТаус, шен денна долчу дахарехь турпалаллин хьуьнарш гойтуш йолу «ламанан зуда».

И васт гучуделира 2014 шарахь, цхьа могӀа говзаллийн коьрта меттиг дӀалаьцна, шайна йукъахь «Канат» (2015) видео а йолуш, цу тӀехь канат тӀехь лелачу стага канат тӀехь дӀахьо ДегӀастанан исбаьхьаллин музейн коллекцера произведенийн копеш^[4].

Суртдиллархочун белхаш латтабо Tate Modern (Лондон) а, Антверпенерчу MUHKA хӀинцалерачу исбаьхьаллин музейхь а, Москохан хӀинцалерачу исбаьхьаллин музейхь а, Къоман хӀинцалерачу исбаьхьаллин центрехь (Москох) а, Sharjah Art Foundation фондехь (Шарджа) а, П. С. Гамзатован цӀарах йолчу ДегӀастанан исбаьхьаллин музейхь а, Газпромбанкан коллекцехь а, Vehbi Koç Foundation фондехь (Стамбул) а, Yarat Foundation гуламехь (Бакох) а, Kadist Art Foundation исбаьхьаллин фондехь (Париж, Сан-Франциско) а, Уппсалан исбаьхьаллин музейхь а, Videoinsight Foundation цхьанатохаршкахь (Турин) а, Россехь а, дозанал арахьа а долахь йолчу коллекцешкахь.

2026-чу шеран чиллин баттахь Пушкинан цӀарахчу пачхьалкхан исбаьхьаллин музейн гуттаренна а йолчу гайтамна йукъайахийтина Махачева ТӀаусан йиъ видеопроизведени — «Ковёр» (2006) а, «Каракуль» (2007) а, «Рехъен» (2009) а, «Усилие» (2010) а^[10].

• 2017 — «Ломах тассайелла марха», Москохан кхузаманан исбаьхьаллин музей, Москох^[11];
• 2015 — «Вабабай-вададай!», Narrative projects, Лондон^[12];
• 2015 — «Йаздарш йистехь» (куратор — Ребекка Вейг Абрахамсон), Уппсалан исбаьхьаллин музей;
• 2014 — «ДегӀастан. Йохкуш йац» (куратор — Масляев Алексей), artSumer Gallery, Стамбул;
• 2014 — «Волавалар а, хелхар а, ритуал а» (куратор — Коралова Илина), GfZK Кхузаманан исбаьхьаллин музей, Лейпциг, ФРГ^[6];
• 2013 — «ХӀун? Хьенан? ХӀунда?» (куратор — Кирсанова Дарья), Raf Projects, ТехӀран;
• 2013 — «Историно кхидӀа а доьху» (куратор — Масляев Алексей), ДегӀастанан Республикан суртдиллархойн союзан гайтаман зал, ХӀинжа-ГӀала^[13];
• 2013 — «Космос схьайаьккхинчу пачхьалкхехь къинхьегаман историн идеалех лаьцна», The Mews Artist Run Space, Лондон;
• 2013 — «Дохаран процесс йа хилам» (кураторш — Мария Котлячкова а, Эммели Персон а), Калмаран исбаьхьаллин музей, Швеци;
• 2012 — «Дийцаран дакъа хилийта» (куратор — Масляев Алексей), Галерея «Paperworks», «Винзавод», Москох^[14];
• 2012 — «Боьршаллин топографи» (кураторш — Ирина Старк а, Келли Клифа а), 7-гӀа Ливерпулан хӀинцалерачу исбаьхьаллин биеннале: ШахӀар- пачхьалкх а, LJMU Copperas Hill Building а, Ливерпуль а;
• 2011 — «ГӀоьналлин гӀуллакхаш (мимезис)» (куратор — Марко Скотини), Laura Bulian галерея, Милан;
• 2010 — «ГӀоьналлин акцеш» (куратор — Масляев Алексей). Галерея «Паноптикум InUtero», Яузе тӀехь «ARTPLAY», Москохь^[15];
• 2009 — «Даздаран меттиг», Хьалхара галерея, ХӀинжа-ГӀала.

• 2022 — «ДӀахьош ду латтанан белхаш», А. С. Пушкинан цӀарахчу пачхьалкхан исбаьхьаллин музейн Уралан филиал, Екатеринбург;
• 2020 — «Архстояние- 2020», «Никола-Ленивец» исбаьхьаллин парк^[16];
• 2018 — «Кольцевая» проект, Cosmoscow ярмарка, Москох^[17];
• 2017 — 57-гӀа Венецин биеннале, Венеци;
• 2016 — «Museum on/off», Помпиду центр, Париж;
• 2016 — 11-гӀа Шанхайн биеннале, Шанхай;
• 2015 — «ТӀех хьалхе. ТӀех тӀаьхьа. Гергара Малхбале а, кхузаманан а» (куратор Марко Скотини), Pinacoteca Nazionale di Bologna, Болонья;
• 2014 — «Россин перфоманс: историн картографи» (кураторш — Аксенова Юлия а, Обухова Саша а), Гаражан хӀинцалера исбаьхьаллин музей, Москох;
• 2014 — «ЦӀе йоцуш… (кхузара боцу меттигера бахархой)» (куратор — Мициано Андрей), ХӀинцалера исбаьхьаллин Гаражан музей, Москох;
• 2014 — «Параджанов. Нарийн басаран гайтам» Солянкан пачхьалкхан галерея^[18];
• 2014 — «Гергара а, генара а: Российн суртдиллар тахана» (куратор — йу Кейт Буш), Calvert22, Лондон;
• 2014 — Коммерцин йоцу программа «Marker 2014: Йуккъера Ази а, Кавказ а», Art Dubai исбаьхьаллин ярмарка;
• 2014 — «Къинхьегаман а, революцин а опера» (кураторш — Ланфранко Асети в, Сюзан Яшко в), Kasa галерея, Истамбул;
• 2014 — «Кеста гур а, массо а чӀерийна баркалла», Lawrie Shabibi галерея, Дубай, ОАЭ;
• 2013 — «Чрезвычайни а, полномочни а» (кураторш — Сорокина Елена а, Джелле Боухаус а), 5-гӀа Москох хӀинцалера исбаьхьаллин биеннале, леррина проект, Artplay Design Center, Москох;
• 2013 — Nostalgia Nervosa (куратор — Фокианаки Илиана), Концепцин хьал, Афина;
• 2013 — «Везий, ца везий» (куратор Дина Насер-Хадиви), 55-гӀа Венецин биеннале, параллельни программа, Венеци;
• 2013 — «МаьӀна долу гӀуллакх» (куратор — Берал Мадра), Аланика 2013, Къилба ХӀирийчоьнан-Аланин Республикан Къоман музей, Буру-ГӀала;
• 2013 — «Кхана хи хир дац» (куратор — Масляев Алексей), Москохан кхузаманан исбаьхьаллин музей, Москох;
• 2013 — «Мифопоэтически странник» (куратор — Мициано Андрей), «Чукоткин тӀаьхье» музейн центр, Анадыр^[19];
• 2013 — «Re: emerge-K керла культурин картографи» (куратор — Юко Хасегава), 11-гӀа Шарджа биеннале, Шарджа, ОАЭ;
• 2013 — «Ницкъ барх тера ду» (кураторш — Николас Кон а, Эми Киш а), HERE Исбаьхьаллин центр, Нью-Йорк;
• 2013 — «Хьайга хьажа, хьанах тера ву хьо?» (куратор — Парщиков Андрей), Виктория галерея, Самара;
• 2012 — «Кавказан дошам. Латта а, адамаш а.» Царицыно пачхьалкхан музей-заповедник. Москох^[20];
• 2012 — «Со ву со мила ву» (куратор — Свиблова Ольга), Kunst im Tunnel, Дюссельдорф^[21];
• 2012 — «Акхаройн стиль» (куратор — Илья Шипиловских), Къоман хӀинцалера исбаьхьаллин центр, Екатеринбург^[22];
• 2012 — «Кварантания» (куратор — Дэвид Торп), Джон Хансардан галерея, Саутгемптон^[23];
• 2012 — «Ирс долу архипелаг» (куратор — Гротова Ольга), Guest Projects, Лондон^[24];
• 2012 — «Ирс/Йовха ствол» (куратор — Шадковская Екатерина), Rizzordi Art Foundation, лофт RAF, Санкт-Петербург^[25];
• 2012 — «Миграсофия» (куратор — Сара Раза), Maraya Contemporary Art, Шарджа, ОАЭ^[26];
• 2012 — «ХӀинца а, тӀаьхьа а» (куратор — Марина Фоменко), Виктория галерея, Самара^[27];
• 2012 — «Génération P». Ле-Кремлан-Бисетран мэри (Парижна гергахь);
• 2011 — «Дуьненаш йухайаздар» (куратор — Вайбель Петер), 4-гӀа Москох хӀинцалера исбаьхьаллин биеннале, коьрта проект, Artplay, Москох;
• 2011 — «Шуьйра кино» (куратор — Шишко Ольга), 33-гӀа Москох дуьненайукъара кинофестивалан XII медиафорум, Москохан кхузаманан исбаьхьаллин музей, Москохан;
• 2011 — «ХьалагӀатта, цуьнца вада — безамах а, хила йиш йоцчух а лаьцна» (куратор — Ветлисбаш Надин), Palais Bleu Le-Lieu, Троген, Швейцари;
• 2011 — «Йоккха Кавказ» (куратор — Яшкова Ирина), PERMM хӀинцалера исбаьхьаллин музей, Пермь;
• 2011 — «ОвхӀан-Кузьминки: адаман оратори» (куратор — Паршиков Андрей), проект 4-гӀа Москох хӀинцалера исбаьхьаллин биенналин гурашкахь, Виктория галерея, Самара;
• 2011 — Къилбаседа Кавказан хӀинцалера исбаьхьаллин биеннале (куратор — Дагирова Джамиля), Хьалхара галерея, Каспийск^[28];
• 2011 — «ХӀинца а, тӀаьхьа а», «Мастерской 20’11» гурашкахь, ММСИ, Москох^[29];
• 2011 — «ХӀора дийнахь дахаран практика» (куратор — Дэвид Торп), Calvert 22, Лондон^[30];
• 2010 — «Дагара капитал» (куратор — Паршиков Андрей), II Москох дуьненайукъара къона исбаьхьаллин биеннале «Саца! Мила воьду цига?», проект «Фабрика», Москох^[31];
• 2010 — «Российн видеоартан истори, 3-гӀа том» (куратор — Геуса Антонио), Москохан кхузаманан исбаьхьаллин музей, Москохан^[32];
• 2009 — «Ойла йайтийша соьга» (куратор — Шурипа Станислав), 3-гӀа Москван хӀинцалера исбаьхьаллин биеннале, параллельни программа, ЦӀен Октябрь культурин центр, Москох^[33];
• 2009 — «Алюминиум» (куратор — Ахунзаде Лейла), 4-гӀа дуьненайукъара хӀинцалера исбаьхьаллин биеннале, Бакох^[34];
• 2009 — «Really?» (куратор — Соколов Александр), 3-гӀа Москан хӀинцалера исбаьхьаллин биеннале, параллельни программа, Артплей, Москох^[35];
• 2009 — «Ирсийн топографи: оьрсийн той, XIX бӀешо чекхдолуш — XXI бӀешо долалуш» (куратор — Ольга Соснина), Царицыно пачхьалкхан музей-заповедник, Москох;
• 2009 — «Оха кхидӀа гӀуллакх дийр ду» (кураторш — Жиляев Арсений а, Чехонадских Мария а), Воронежан хӀинцалера исбаьхьаллин центр, Воронеж^[36];
• 2008 — «Со, Ӏалам» (куратор — Шурипа Станислав), 1-ра Москох дуьненайукъара къона исбаьхьаллин биеннале «Саца! Мила воьду цига?», «Кхузаманан гӀалин фонд», Москох;
• 2008 — «Миграци» (куратор — Камышникова Дарья), 1-ра Москохан дуьненайукъара къона исбаьхьаллин биеннале «Саца! Мила воьду цига?», «Кхузаманан гӀалин фонд», Москох^[37];
• 2008 — «Документийн таронаш» (куратор — Шурипа Станислав), Valand School of Fine Art, Гётеборг, Швеци;
• 2006 — «Кавказика» (куратор — Джанкарло Вьянелло), Scuola Grande di S. Giovanni Evangelista, Венеци^[38];
• 2006 — XII Interbifer Дуьненайукъара портретан, суртдиллархойн, графикин биеннале-06, Тузла, Серби.

Цо «Хьалхарчу галереяхь» (ХӀинжа-ГӀала-Каспийск), ДегӀастанан пачхьалкхан хьехархойн университетан исбаьхьаллин-графикан кафедрехь (ХӀинжа-ГӀала) а, М. А. Джемалан цӀарахчу ДегӀастанан исбаьхьаллин колледжехь (ХӀинжа-ГӀала) факультативни лекцеш йешна. Иштта цо дӀайаьхьира мастер-классаш South London Art Gallery (Лондон), кхечу меттигашкахь а.

Леррина курс «Перформансан истори» дӀахьо Ломоносовн цӀарахчу Москохан пачхьалкхан университетан историн факультетан исбаьхьаллин историн отделенехь, Москох.

• 2012 — «Керла чкъор» номинацехьехь «Керла генераци» совгӀатан лауреат;
• 2014 — «Европан кхане» совгӀатан лауреат (Лейпциг);
• 2015 — Москохан биенналан исбаьхьаллин фондан хьалхара совгӀат кхаьчна^[39];
• 2016 — «Къона художник. Шеран проект» номинацехь «ЦӀе йоцуш- 2». перформанцина Кандинскийн совгӀатан лауреат;
• 2017, 2018 — Россин инвестицийн исбаьхьаллин рейтинган 49ART йукъайахана.