Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Лайн аьзни (мультфильм, 1952)

ХӀокху терминан кхин а маьӀнаш ду, хьажа Лайн аьзни (маьӀнаш).

«Лайн аьзни» — А. Н. Островскийн иштта цӀе йолчу пьесин мукъмашца йаьккхина, Н. А. Римскийн-Корсаковн музыкин, Л. А. Шварца тойина 1952 шеран советийн суьрташ дехкина мультипликацин фильм. «Союзмультфильм» студин пхоьалгӀа йуьззинаметражан мультфильм.

Гайтина кинотеатршкахь. Советийн хьалхарчех цхьа фильм, арахецна видео тӀаьхь 1980-гӀа шераш долалуш[1]. 1990-гӀа шерийн шолгӀачу декъехь мультфильман мукъамашца арахецна музыкин аудиотуьйра Пожаров Александран текстца «Twic Lyrec» фирмин аудиокассеташ тӀаьхь.

Кхолларан истори

1950-гӀа шерийн хьалхарчу пхеа шарахь «Союзмультфильм» студис арахоьцу гӀарайевлла «классикин» агӀо йолу фильмаш — дукхаха йерш берийн, сих-сиха «эклеран» бух тӀаьхь (ротоскопан). Оцу муьрехь йаьхна иштта гӀарайевлла асанаш, масала, «ЧӀерийлецархочух а, чӀерах а лаьцна туйра» (1950) а, «Каштанка» (1952) а М. М. Цехановскийн, «Лайн аьзни» (1952) И. П. Иванов-Ванон, кхин дерш а. «Лайн аьзи» йоккхуш лелийна В. А. Никитинс кховдийна новаторийн исбаьхьаллин прием — люминесцентан басарш леладар[2].

Сюжет

Чекхдолу Ӏа. Хьуьнан ́а́лмазан го стиглахь олхазарийн жӀуга иза диттан харан чу кхоссало, жимма цунна чохь наб йархьама. БӀаьсте гучуйолу, олхазар халхадуьйлу. ГӀура Дадас и болх сацабо, БӀаьстенга олу Къилбаседе воьду ша олий.

ЙоьӀах Лайн аьзних хӀун дан деза? Цуьнан шен дагна цкъан а ца хаьара атта адаман самукъадалар хӀун ду, безам хӀун йу, амма цхьаьна хенахь цунна хезира жаӀучуьнна Леллан эшар, цунна лиира йиса Берендеевн паччахьаллехь.

ГӀура Дадина иза ца деза, цуо омар до цхьаьна хенан самдаьллачу хьуьнан алмазе Ӏалашйе Лайн аьзни олий. Да-нана Лайн аьзнин дов. БрендейгӀеран арданго даздо Масленица чекхдалар. Шенан йоӀан вевза Бобыль а, цуьнан зуда а, Ӏа дика йо хьуьнца а, цуьнан бахархошца а.

Зама дӀайоьду. Лайн аьзни йезало, цу хенахь иза Ӏаш йу Бобыль волчохь, цуьнан дика доттагӀчун Купавин тӀе хьийза кӀантанна Мизгирна. Цу тӀе Лела йуьхьанца самукъа доккху Лайн аьзнин эшаршца а, зурма локхуш а, цул тӀаьхьа дӀавоьду зуда-бераш долчу, оца гӀуллакхо чӀогӀа дог дохадо ГӀран а, БӀаьстенан а. Дог доьхна Мизгиран йезайаларан Лайн аьзни Купава эрк чу эккха гӀерта, амма Лелас иза сацайо.

Шен гӀалин чохь къена Берендейн паччахьа дийцаре даьккхина цӀе Бермята йолчу бояринца паччахьаллехь кхолладелла хьал Малхо оьгӀазло йарна, хаьа Купавегара цуьнан деган балех. Кхин дӀа халкъан кхелехь паччахьна хаьа Мизгирера цуьнан безамах Лайн аьзнега, сацам бо эккхван Куавин тӀехьийза кӀант. Шен тӀелаьцна деца-ненанца Лайн аьзни йогӀу гӀала чу, цецвоккху къена Берендей безам ца бовзарца. ТӀаккха паччахьо олу, Лайн аьзнин безам самбаьккхинарг, хьалхара хьаша хира ву хьуьнхахь хӀоттор долчу Ӏиданехь. Халкъан Ӏида хуьлу, цигахь жигара дакъа лоцу Бобыла, иза ца деза Хьуьнан алмазан.

Лелан харжа йезара, шен нускал а, зуда а хин йолу йоӀ. Кхузахь Лель кхета, Лайн аьзни шена хаза ца хетий, амма цунна йезало цуьнан доттагӀ Купава. Лайн аьзнин доттагӀна хаза хета иза. Цара барт олу. Лайн аьзнин ницкъ ца кхочу жаӀуно кхечунна барт олуш, хьун чу йоду. Мизгирь тӀехьводу, амма Ӏоттало Хьуьнан алмазца. БӀаьстенца цхьанакхаьттачу Лайн аьзнин кхочу цуьнгара безаман хьуьнар, иза хазахета Мизгиран, амма сихха йеша маьлхан зӀаьнарш бахьнехь. Мизгирь сингаттамна эркан бердах оьккху. Даздо самукъадалар, цигахь паччахьо олу, Ярилос Лайн аьзни йалар бахьнехь оьгӀазло хуьйцу къинхетамца. Лель а, Купава а бӀешерашна цхьаьна ду. Царна къа хета Лайн аьзнех, шайн дог тедо шеш дийна а, вовшешна дезаш а хиларна.

Эпилогехь халкъо эшаран кепехь баркалла олу Ярилон.

Фильм йархой

Маххадор

Лахара шайн фильмашкахь — «Йелла паччахь-аьзнех а, ворхӀ турпалх а лаьцна туьйра» (1951) Пушкинца, «Лайн аьзни» (1952), йуьззинаметражан суьрташ дехкина мультфильм пьесица Островскийн, музыки Римскийн-Корсаковн лелорца, «Шийтта бутт» (1956) Маршакца.

— Асенин С. В.[3]

Билгалдахарш

  1. ↑ «10 легендарных мультфильмов Ивана Иванова-Вано» Архиван копи 2015 шеран 7 июнехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ, m.vm.ru.
  2. ↑ Георгий Бородин. "Киностудия «Союзмультфильм» Архивйина 2016-03-05 — Wayback Machine. Краткий исторический обзор (Пятидесятые), new.souzmult.ru.
  3. ↑ Асенин С. В. Пути советской мультипликации Архивйина 2014-02-04 at archive.today «Мир мультфильма» 3d-master.org

Ссылки

Кхин дӀа темана тӀехь

Категореш