Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Къилбаседа Кавказан бусалбанийн координацин туш

ХӀокху терминан кхин а маьӀнаш ду, хьажа Къилбаседа Кавказан муфтият.

«Къилбаседа Кавказан бусалбанийн координацин туш» Динан цхьаьнатоьхна организаци (КЦМСК) — Москвахь штаб-петар йолу Россехь а йоккха регионашна йукъара муфтият[3].

Истори

Къилбаседа Кавказан бусалбанийн координацин туш 1980-1990-чуй шерашкахь йоьхначу Къилбаседа Кавказан бусалбанийн динан урхаллин (Шури-ГӀала) метта кхоьллина йу. 1998-гӀа шо кхаччалц къилбаседакавказан регионийн муфтияташ казански Россин бусалбанийн динан урхаллийн координацин лаккхарчу туьшанна (ВКЦДУМР) а, московски Россин муфтийн советана а йукъахь йолуш санна йара[4][2].

Къилбаседа Кавказан бусалбанийн координацин туш кхолларан а, къилабаседакавказан муфтияташ гӀезалойн динан урхаллех йозуш цахилар тӀечӀагӀдаран а конференци дӀайаьхьна 1998-чу шеран хьаьттан беттан 17-чу дийнахь Несарехь, Нохчийчоьнан а, ГӀалгӀайчоьнан а муфтийн Кадыров Ахьмадан а, Албогачиев Мохьмадан а дӀадолорца. Албогачиев Мохьмад КЦМСК-н хьалхара председатель а хӀоьттина[4][5][6]. Регистраци дӀайаьхьна 1998-чу шеран эсаран беттан 16-чу дийнахь.

2001-чу шеран гӀуран беттан 25-чу дийнахь КЦМСК-н председатель Россин динашна йукъарчу президиума йукъавахийтина[4], тӀаьхьуо, Россин динан цхьаьнакхетараллашца гӀуллакхдаран советан декъашхо а хӀоьттина иза

2003-чу шарахь Москвахь дӀайаьхьначу КЦМСК-н кхеташонехь Кхарачойн-Чергазийн бусалбанийн динан урхаллин муфти Бердиев ИсмаьӀал цуьнан керла председатель хаьржина[4]. 2017-чу шарахь дуьйна цуьнан хьалхара заместитель Нохчийчоьнан бусалбанийн динан урхаллин муфти ву[6]. 2022-чу шарахь Бердиев председателан дарже пхоьалгӀа йуха хаьржина[7].

Цхьаьнакхетараллин кхиар йукъахь цакхетар доцуш дацара. Иштта, 2012-чу шарахь Нохчийчоьнан а, 2016-чу шарахь Дагестанан а муфтияташ цхьана ханна Координацин туьша йукъара арайевлла[6].

2014-чу шарахь Сочехь дӀадаьхьначу Ӏаьнан олимпийски ловзарийн вовшахтохараллин комитетаца бинчу бартаца бусалбанийн-олимпийцийн а, паралимпийцийн а Ӏамал йан хьелаш кхуллуш Адыгейн а, Краснодаран крайн а бусалбанийн динан урхаллин гӀоьнца КЦМСК йара[8].

ДӀахӀоттам

КЦМСК-н официальни сайтан хаамашца цу йукъайогӀу хӀара цхьаьнатоьхна организацеш[9]:

  • Адыгейн а, Краснодаран крайн а бусалбанийн динан урхалла;
  • ГӀалгӀайчоьнан бусалбанийн динан урхалла;
  • ГӀебартойн-Балкхарийн бусалбанийн динан урхалла;
  • ГӀалмакхойчоьнан бусалбанийн динан урхалла;
  • Кхарачойн-Чергазийн бусалбанийн динан урхалла;
  • Къилбаседа ХӀирийчоьнан Республикин бусалбанийн динан урхалла;
  • Ставропольн крайн бусалбанийн динан урхалла;
  • Нохчийн Республикин бусалбанийн динан урхалла;
  • Дагестанан бусалбанийн динан урхалла.

Председательш

СовгIаташ

Къилбаседа Кавказан бусалбанийн координацин туьшо луш долу совгӀаташ:

  • «Умматна хьалха хьуьнарш гайтарна»[6].

Хьежамаш

Къилбаседа Кавказан бусалбанийн координацин туш Къилбаседа Кавказехь лелош долчу ламасталлин исламаца схьайогӀуш йу. Арахьара чуйеанчу ваххабизм йаржорна дуьхьал йу иза[3][2]. 2003-чу шеран эсаран баттахь Россин муфтийн советан баьччас Гайнутдин Равила ваххабизмана реза волуш къамел дича КЦМСК-н куьйгалло дина дӀахьедар:

Сагатдарца а, цакхетарца а тӀелоцу Россин муфтийн советан куьйгалхочун Гайнутдин Равилан ваххабизм экстремизман идеологи лара мегар дац аьлла долу дӀахьедар. И дӀахьедар, кӀеда аьлча, нийса доцийла хууш Кавказехь болу нах санна цхьа а хир вац. Тхуна тӀетевр бу ваххабиташа тӀом а, бохамаш а балийна йолчу ламанан йартийн бахархой а, «Ислам цӀандан» новкъарло йеш бу бохуш, хӀаллакбан хьийзош болу имамаш а, ваххабиташа йехкина йолчу оьккхургаш тӀехь лилхинчу кӀентийн наной а. Цу хьокъехь дерг довза аьтто бу кхузаманан а, хьалха баьхначу а гӀарабевллачу Ӏилманчийн-Ӏеламнехан белхашкахь. Хьал галдоккхуш а, Ислам динна доккха зен деш а гӀирс болчу ваххабизман кхерам а, зулам а довзуьйтуш оха болх бен дуккха а шераш ду. Тхан хьежамашца, цхьанне а агӀор ваххабизм Россехь къобалйан йиш йац[11].

Билгалдахарш

  1. ↑ Лункин и др., 2005, с. 88.
  2. ↑ 1 2 3 Лункин Р. Н. и др. Ислам // Современная религиозная жизнь России. Опыт систематического описания / Отв. ред. М. Бурдо, С. Б. Филатов. — М.: Логос, 2005. — Т. III. — С. 78—212. — 464 с. — 2000 экз. — ISBN 5-98704-044-2. — с. 101.
  3. ↑ 1 2 3 4 Попов И. Н. Гл. 1.3.1. Сунниты // Справочник всех религиозных течений и объединений в России. — 2016. (Архивйина 2020 шеран 22 мартехь).
  4. ↑ 1 2 3 4 5 Тульский М. Духовные управления мусульман РФ: история возникновения, расколы и объединения: Ч. 1. ИАЦ «Сова» (2003 шеран 3 октябрь). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 10 февраль. Архивйина 2022 шеран 17 декабрехь
  5. ↑ Лункин и др., 2005, с. 171.
  6. ↑ 1 2 3 4 5 Приймак А. Ислам на Кавказе заговорил по-чеченски. НГ-Религии (2017 шеран 17 май). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 10 февраль. Архивйина 2022 шеран 18 декабрехь
  7. ↑ 1 2 Председателем Координационного центра мусульман Северного Кавказа в пятый раз переизбран Исмаил Бердиев, Интерфакс (2022, 16 март). Архивировано 18 декабрехь 2022 года. Дата обращения: 10 февралехь 2026.
  8. ↑ Трейман Л. Состязание олимпийских богов. НГ-Религии (2013 шеран 7 август). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 10 февраль. Архивйина 2022 шеран 27 декабрехь
  9. ↑ Краткая информация о КЦМСК. kcmsk.ru (2020 шеран 8 август). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 10 февраль. Архивйина 2022 шеран 18 декабрехь
  10. ↑ 1 2 Муфтий Чечни возглавил Координационный центр мусульман Северного Кавказа, РИА Новости (2024, 28 сентябрь). Дата обращения: 10 февралехь 2026.
  11. ↑ Лункин и др., 2005, с. 101—102.

Хьажоргаш

  • kcmsk.ru — официальни сайт КЦМСК

Категореш