Къилбаседа Кавказан бусалбанийн динан урхалла
Къилбаседа Кавказан бусалбанийн динан урхалла (ДУМСК) — 1944-1990-чуй шерашкахь СССР-н региональни йеа муфтиятах цхьаъ.
Сийлахьчу Дамехкан тӀеман шерашкахь СССР-хь динан политикин билггал йолу либерализаци дӀайаьхьна. 1944-чу шарахь Къилбаседа Кавказехь, куьйгаллехь муфти а волуш, коьрте Буйнакскехь а йолуш, Къилбаседа Кавказан бусалбанийн динан урхалла (ДУМСК) кхоьллина. Цу хенахь цхьадолу маьждигаш йуха а схьадиллина.
1944-чу шарахь дуьйна СССР-н латта тӀехь бусалбанийн динан гӀуллакхаш кхочушдеш вовшашца йозуш йоцу йиъ туш йара: Йуккъерчу Азин а, Казахстанан а бусалбанийн динан урхалла (Ташкентехь коьрте а йолуш), Закавказьен бусалбанийн динан урхалла (Баку), Къилбаседа Кавказан бусалбанийн динан урхалла (Буйнакск), СССР-н Европейски декъан а, Сибиран а бусалбанийн динан урхалла (Уфа)[1].
Къилбаседа Кавказан бусалбанийн динан урхалло динан йукъараллаш дӀайазйар а, маьждигийн имамаш дӀахӀиттор, дӀабахар а, динан тайп-тайпанчу гӀуллакхашкахула сацамаш бар а дӀахьора.
1989-чу шеран хӀутосург баттахь Къилбаседа Кавказан бусалбанийн динан урхаллин куьйгалхо, муфти Геккиев Махьмуд даржера дӀаваьккхина. Иза дӀаваккхарца ДУМСК-хь къийсамаш буьйлало, Къилбаседа Кавказан Республикашкахь динан къаьстина йолу урхаллаш кхоллало[2].
Муфтеш
- 1944-1950-чуй шерашкахь Къилбаседа Кавказан бусалбанийн динан урхаллин председатель Гебеков Хизри;
- 1950 — 1975-чуй шерашкахь Къилбаседа Кавказан бусалбанийн динан урхаллин председатель Курбанов Магомед;
- 1975 — 1978-чуй шерашкахь Къилбаседа Кавказан бусалбанийн динан урхаллин председатель Омаров Хапиз;
- Къилбаседа Кавказан бусалбанийн динан урхаллин председатель (1978 — 1989 шеран хIутосург беттан 13 де) Геккиев Махмуд;
- Къилбаседа Кавказан бусалбанийн динан урхаллин председатель (1989 шеран хIутосург беттан 13 де — 1989 шеран мангалан беттаен 10 де) Бабатов Магомед-Мухтар;
- Къилбаседа Кавказан бусалбанийн динан урхаллин председатель (1989 шеран мангалан бутт — 1989 шеран эсаран бутт) Алигаджиев Абдулла;
- Къилбаседа Кавказан бусалбанийн динан урхаллин председатель (1989 шеран эсаран бутт — 1990 шеран кхолламан бутт) Магомедов Ахмед.
Билгалдахарш
- ↑ Королева Л.А, Королев А. А. Государство и Ислам в СССР: из опыта взаимоотношений. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 9 февраль. Архивйина 2021 шеран 22 апрелехь
- ↑ Спиритические трансформации. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 9 февраль.