Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Кхоруотта эвлара муцӀаркуй

Кхоруотта эвлара муцӀаркуй — шина маликана юкъахь волу Ӏиса пайхамар гойтуш сурт тӀехь долу йуккъерчу бӀешерашкара коьрта туьллу хӀума . Карийна 1977-чу шарахь Нохчийчохь Гуьржийчоьнан дозанехь йолчу лакхарчу лаьмнийн Кхоруотта (Маьлхиста) эвлан бӀов-кешнаш чохь, иза 1430—1480-чу шерашкара йу олий лору.

undefined

Истори

Инжилан тӀера дийцар гойтуш йолу коьрта туьллу хӀума карийна лакхарчу лаьмнийн Маьлхиста (Итон-Кхаьллан кӀошт) Кхоруотта эвлан юккъерчу бӀешерийн кешнаш толлучу хенахь. 2016-чу шарахь дуьйна иза латтош йу Нохчийн Республикин къоман музейхь. ХӀума Ӏилманан гуоне йукъайаьккхина 1977-чу шарахь археолог йолчу Р. А. Даудовас, тӀаьхьо иза масийттазза хьахийна Ӏилманан публикацешкахь. И муцӀаркуй италин кӀадех тегна бу, ткъа радиокарбонни терахьашца 1430—1440-чу шерашна йукъахь бина бу. Куй тегна бара таьӀна-баьллийн басехь бархатах, дешин тайшца йина орнаменташ а йолуш; и тайпа кӀадеш деш хилла Италин кӀадеш ден центрашкахь XV бӀешарера XVI бӀешеран йуккъе кхаччалц. МуцӀаркуйн боххьа тӀехь ширачу гуьржийн асомтаврулин йоза ду. И йоза гочдича, цуьнан маьӀна ду: «Дала цуьнан адаман са паргӀат доккхийла, Амин»[1].

«Археологи» журналехь йазйина статья

Эрик Пауэлла Цхьаьнатоьхначу Штатийн археологин институтан «Археологи» журналехь хьахийна и муцӀаркуй, З. В. Додене хьажош. Кхоруоттехь карийнарг монголийн каш чуьра (Mongol burials) хӀума санна гайтина йу, хьалха оьрсийн килсашкара (Russian churches) схьаэцна. Коьрта туьллу хӀума лелийнарг монголийн тӀемало хилла аьлла билгалдаьккхина, цо тӀамехь и керстанан маьӀна долу хӀума харца агӀонехь тӀейоьхна хила тарло, ша и кхерам дӀабоккхуш ву моьттуш.

ХӀокху публикацехь хаам галбаьккхина бу. Дуьненайукъарчу ресурсашкахь оцу археологин хӀуманан схьайалар а, иза карийна йолу биллгал регион а тидаме ца оьцу[2].

Билгалдахарш

  1. ↑ Доде, З. В., Даутова, Р. А. Средневековый головной убор из Коротоха (Малхиста) // Изучение и сохранение археологического наследия народов Кавказа. XXIX Крупновские чтения. Материалы Международной научной конференции. Грозный, 18-21 апреля 2016 г. Грозный: Изд-во ФГБОУ ВО «Чеченский государственный университет», 2016. С. 208—210.
  2. ↑ Тесаев З. А. Коротахский колпак в свете новых эпиграфических данных//С. 33 — 40. cyberleninka.ru. Исторический журнал: научные исследования, № 5 (2022). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 12 январь.

Литература

  • Даутова, Р. А. Исследование средневековых памятников в горной Чечне // Археологические открытия 1976 года. М.: «Наука», 1977. С. 94-95.
  • Даутова, Р. А., Мамаев, Х. М. Коротохский замок в горной Чечне // Археология и традиционная этнография народов Чечено-Ингушетии. Грозный: НИИГН ЧР, 1992. C. 20-40.
  • Исаев, С. Х., Ахмаров, А. У. О новых находках памятников древнегрузинской письменности на территории Чечни // Археологическое наследие Кавказа: актуальные проблемы изучения и сохранения. XXXI Крупновские чтения. Материалы Международной научной конференции, посвященной 50-летию Крупновских чтений и 50-летию Дербентской археологической экспедиции. Махачкала, 20-25 апреля 2020 г. Махачкала: МавраевЪ, 2020. С. 343—345.

Хьажоргаш

Категореш