Куьйга дина цӀий
Куьйга дина цӀий — ламаста доноран цӀийн функцеш тойан лерина цхьа могӀа цӀий меттахӀотточен йукъара цӀе. Оцу агӀор башха жигара Ӏилманан-талламан белхаш, тайп-тайпана хьесапашца делахь а, 2000 шо кхачале а, тӀаьхьа а дан буийлабелира Россера, Японера, АЦШра, Швецера, Германера, кхечу мехкашкара Ӏилманчийн тобанаш.
ЦӀий меттахӀотториш
Тай-тайпана кепаш
Карарчу хенахь куьйга дина цӀийн функцеш кхочуш йо масех йинчу хӀумано, цуьнан бух тӀаьхь лаьтта лахара дакъалгаш:
- Гемоглобин (АЦШ), агӀонан эффект — цӀийн Ӏаткъам хьалабаккхар (гипертони).
- Перфторан, йа «айсина цӀий» — дина перфторорганикин цхьатохарх, айсина бос бу, таро йу пассиван кислород ла, хӀунда аьлча важа хӀудало перфторорганикин цхьатохарш йукъахь.
- Альбумин
Дика агӀонаш
- вирусашца инфекци йарна кхерам бац,
- цӀий доттарехь муьлххачу а цӀий тобанца догӀуш хилар,
- лабораторин хьелашкахь арахецар,
- Ӏалашдан атта хилар (сихаллин хьолехь декъа куьйга дина цӀий леррина хин растворца иэдан мегар ду, масех секундехь иза лело кийча хир ду),
- сихдо кислород хьесашка дӀасадаржор (цуьнан дӀасалелоран хӀора молекулехь алсам кислород).
Кхачамбацарш
- агӀонан эффекташ, токсикалла,
- лакхара мах.
Гемоглобинан бух тӀехь цӀий хуьйцурш
ЦӀен цӀий пигментан гемоглобинан бух тӀехь цӀий меттахӀотторан гӀирсаш (гемоглобинан бух тӀехь цӀий меттахӀотторан гӀирсаш, HBBS; англ.: гемоглобинан бух тӀехь кислород дӀасалелоран гӀирс, HBOC) лелайо адаман гемоглобин хан чекхйаьллачу цӀий кхачоран сурсатех йа биотехнологин сурсатех, иштта арахьара («адамийн йоцу» ) гемоглобин (масала, бежнийн я хьакхарчийн) дӀадолоран материал санна.
Нативни гемоглобин — белокан цхьаьнакхетар, лаьтта 4 субъединицех (α 2 β 2 - тетрамер), царех цхьаъ α-субъединица гуттаренна уьйр йолуш йу цхьана β-субъединицица (αβ димер). ЦӀен цӀий клеткашна арахьа гемоглобинан хан вуно йоца йу. Иза цхьана эшшара йац, сиха йекъало шина димере, церан чӀогӀа нефротоксикан (жаннашна зе деш) Ӏаткъам хуьлу. Гемоглобинан S кепара кислородца уьйр латторан кӀорген йу, физиологин диапазонехь кислородца уьйр латторан агӀо Ӏаткъаме йу кислородан дакъойн тӀеӀаткъамна. Кхечу хӀуманашца цхьаьна кхузахь роль ловзош ю 2,3-бисфосфоглицератан концентрацино. (2,3-БПГ) йоккха меттиг дӀалоцуш ю, хӀунда аьлча иза цӀен цӀий клеткашна арахьа тӀех лахарчу тӀегӀанехь каро йиш ю, гонаха йолчу кӀорнешна кхачам боллуш кислород кхачо. Иштта гемоглобин цӀий Ӏанорийн пенаш чу а йоьдий, цигахь азотан оксидца, вазодилататор, дӀаюьйлу. И бахьана долуш цӀий Ӏанор совдолу, кӀорнешка цӀий лелар лахло, иза лаамаза барамехь хила тарло.
ГӀодан клеткех
Дуьххьара адамашна эритроцитийн инъекци йина, «пробиркин» чохь кхиийна гемопоэтически генан клеткашкара кхиамца дӀайаьхьира 2011 шарахь. ЦӀен цӀий клеткаш а, тромбоцитш а кхуллуш йолу коьрта материал хила тарло индуцированни генан клеткаш. 2014 шарахь дуьйна коьрта дӀа ца йаьлла проблема йу трансфузиологи куьйга йина цӀена цӀийн клеткаш лелорна дуьхьало йеш — дозаделлачу шина агӀонан продукцин техникера йаккхийчу кхаа агӀонан мах хадош йолчу биореакторех дӀадерзор[1]. 2015 шарахь дуьйна тромбоцитийн массо а агӀор арахецаран новкъарло йу мегакариоциташна медицинин агӀор къобал йеш а, финансийн агӀор пайдане а, масштабехь тромбоцитийн арахеца стимул луш йолу технологи цахилар[2].
Билгалдахарш
Литература
- Берсенёв, А. В. Крупномасштабное получение эритроцитов из гемопоэтических стволовых клеток человека // Клеточная трансплантология и тканевая инженерия. — 2005. — Т. I, вып. 1. — С. 33—34.
- Browne, S. M. Blood Cell Bioprocessing: The Haematopoietic System and Current Status of In-Vitro Production of Red Blood Cells // Stem Cells and Cell Therapy : [англ.] / Browne, S. M., Al-Rubeai, M.. — Springer Netherlands, 2014. — P. 97—128. — ISBN 978-94-007-7195-6.
- Rousseau, G. F. Large‐scale production of red blood cells from stem cells: What are the technical challenges ahead? : [англ.] / Rousseau, G. F., Giarratana, M.-C., Douay, L. // Biotechnology Journal. — 2014. — Vol. 9, no. 1. — P. 28—38. — DOI:10.1002/biot.201200368. — PMID 24408610.
- Thon, J. N. Road blocks in making platelets for transfusion : [англ.] / Thon, J. N., Medvetz, D. A., et al. // Journal of Thrombosis and Haemostasis. — 2015. — Vol. 13, no. S1. — P. S55—S62. — DOI:10.1111/jth.12942. — PMID 26149051.
- Васильев П. С., Гаврилов О. К., Полушина Т. В. Кровезамещающие жидкости // Большая медицинская энциклопедия, 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия. — Т. 12.
Хьажоргаш
- Дарья Карпенко. Искусственная кровь как шанс на будущее. 22.03.2012. Интерфакс (28 июля 2008). ТӀекхочу дата: 2012 шеран 20 март.
- Искусственная кровь. Решит ли она проблему нехватки донорской крови?
- Искусственная кровь в новостях 2004 года
