Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Ваттийн хӀорд

Ва́ттийн хӀорд[1] (Ваттенмеер[2]; нем. Wattenmeer[2][1], нидерл. Waddenzee, дат. Vadehavet, м.-фриз. Waadsee) — Нидерландийн, Германин, Данин, Къилбаседа хӀордан акваторин дакъа, доза ду Фризийн гайренийн бердашкара хеда ватташ (гомха хӀордан дакъош)[1].

Ссоветийн а, российн а географин литературехь хӀорд ца къастабо ша лаьтташ, Къилбаседа хӀордан дакъа санна го иза. «Ваттийн хӀорд» цӀе лелайо иза санна тайпанан бердийн йукъара цӀе санна. Кхин тайпана ваттийн хӀордийн масалаш: Сан-Франциско айма, Фанди айма Канадехь, Можа хӀордан корей берд.

2009 шарахь 66 % Ваттийн хӀордан дакъа йукъатуьйхира Нидерландашкара ЮНЕСКОн дерригдуьненан объектийн тӀаьхьалонан исписка а, Германера ЮНЕСКОн дерригдуьненан объектийн тӀаьхьалонан исписка а «тӀаьххьарчех цхьаъ санна масштабан Ӏаламан экосистема[3].

undefined

Географи

undefined

Хийцалуш ватташ а, лагунаш йахло 500 км гергга[1] Ден-Хелдер тӀера къилба-махбузехь (Нидерландаш) Скаллинген посёлок тӀекхаччалц (Эсбьерг гергахь) къилбаседа-малхбалехь (Дани). ДӀалоцу майда 10 эз. км² гергга. Йукъайоьду айма (лагуна тайпана) Ваддензе (къилбаседа дакъа хиллачу аймин Зёйдер-Зен)[4], Эмс (бухта Долларт), Везер, Эльбийн эркийн эстуареш, Ядебузен бухта а, Хельголандин бухтин дакъа. Къилбаседа хӀордан коьрта акваторех къастийна Фризийн (Ваттийн) гӀайренашца. Хельголандийн бухтехь барьеран гӀайренийн роль ловзайо Альте-Меллум, Шархёрн, Тришен.

Ваттийн хӀорд беш йолу уггаре йоккха акваторий — Ва́ддензе айма (нидерл. Waddenzee) йу, иза лаьтта Нидерландийн бердан а, Малхбузен-Фризийн гӀайренашна а йукъахь. Эйсселмер Ӏомах къаьстийна дамбица Афслёйтдейк. Йукъатуху гомхаллаш Фризийн Ватт (Friese Wad) а, Гронингенан Ватт (Groninger Wad) а.

  1. ↑ 1 2 3 4 Цитатийн гӀалат: <ref> тег нийса йац; кху Зенкович тIетовжаран йоза йаздина дац
  2. ↑ 1 2 Цитатийн гӀалат: <ref> тег нийса йац; кху словарь тIетовжаран йоза йаздина дац
  3. ↑ UNESCO World Heritage Centre — Wadden Sea, Italy’s Dolomites and Philippines’s Tubbataha Reefs Natural Park inscribed on UNESCO’s World Heritage List (инг.). whc.unesco.org. ТӀекхочу дата: 2022 шеран 18 январь. Архивйина 2014 шеран 19 мартехь
  4. ↑ Зёйдер-Зе // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров).

Категореш