А. А. Кадыровн цӀарах йолу Пачхьалкхан галерей

Галерей кхоьллина Нохчийн Республикин Правительствон 2010-чу шеран 12-чу апрелехь арадаьллачу № 143-р йолу омранца. Официалан кепара схьайиллина 2010-чу шеран 22-чу августехь, Ахьмад Кадыров вина де даздеш. И кхоллам Нохчийн Республикин культурин министерствос(оьр.)нохч. кечбина, схьайиллинчу хенахь дуьйна исбаьхьаллин гайтамаш кечбаран болх жигара дӀахьош йу.

Галерей йиллина Петр Захаровн цӀарах йолчу гайтаман залшкахь, и гӀишло 1983-чу шарахь модерн стилехь йина йу. Йукъара майда, уллохь йолу латта а лоруш, 2300 м². йу, чоьнийн майда — 1262,44 м². йу.

Галерейн гайтаман болх дӀахьош йу шина зал чохь (доккхачу а, жимачу а), церан йукъара майда 525 кв. метр йу. Кхузахь хӀора баттахь керла экспонаташ хӀиттайо — Къилбаседа Кавказан а, Россин а исбаьхьаллин а, декоративно-прикладной исбаьхьаллин а белхаш. Галерейхь дӀахьош йу девзаш болчу говзанчийн а, керлачу художникийн а, царна йукъахь республикин берийн исбаьхьаллин ишколийн а, исбаьхьаллин ишколийн дешархойн а, персоналан а, коллективан а гайтамаш.

Галерейн коьртачу фондехь 1115 экспонат йу, ткъа гӀоьнан фондехь(оьр.)нохч. — 1000 сов хӀума йу. Коллекцехь йу де-гӀалин суьрташ, скульптураш, графика, иштта вайн мехкан а, арахьара а говзанчийн халкъан, декоративно-прикладной исбаьхьаллин хӀумнаш. Шела гӀалара вежарийн Мовлади а, Мовсар ЮсуповгӀеран кхоллараллина лерина декоративно-прикладной исбаьхьаллин гуттарерачу гайтаме тидам тӀеберзош бу. Экспозицехь йу къоман музыкальни гӀирсаш (дечиг-пондар, Ӏад хьокху пондар), герз (турш, шаьлташ, тӀеман дагарш, найзаш), XVIII—XIX бӀешерийн тӀемлойн эскаран гӀирс, иштта цӀера гӀирс а, зударийн кечдарш а.

Галерейн гуламашкахь Ӏалашдеш ду А. Л. Неумывакин, О. В. Эркенова, А. В. Дадаева, З. С. Умханов, С. Т. Виситаева, А. Л. Хаджимурадова, Р. Х. Яхиханов, А. Л. Бугаев санна йолчу говзанчийн белхаш, иштта нохчийн художникийн произведенеш: А. Ш. Пашаевн, А. А. Джамалдиновн, А. А. Гортиковн, А. А. Кагировн, Л. М. Рамазановн, Р. Ю. Муцаевн, Ч. Хасаевн, А. Расухановн, А. И. Абдуллаевн а кхечу а. Уникальни экспонатех йу советийн баскетболист Увайс Ахтаевн 55-чу барам болу маьлха кепеш (цуьнан локхалла 236 см йара) а, XV бӀешарахь йиллина имам Шамилан гӀажарийн ламаз деш лело куй а^[3][4].

Галерей республикин культурин дахарехь ладаме роль ловзош йу, изобразительни а, прикладной а исбаьхьалла пропаганда йарца центр хиларехь. РогӀехь гайтамаш бен а, кхолламо дӀахьо тайп-тайпана серладаккхаран-культурин мероприятеш а, дешаран программаш а, уьш кегийрхойн син-гӀиллакхаш кхиорехь Ӏалашо йолуш йу. Экспозицийн лакхара говзалла а, гуламан хӀумнийн уникалан хилар а бахьанехь галерей регионан тӀегӀанехь къобал йина, иза чӀагӀдо гергарчу организацешкара а, иштта ЮНЕСКО-н гӀуллакхашкахула йолчу Россин Федерацин Комиссера а кхаьчначу деккъашца.