Асталов, Ваха Ӏадизан воӀ
Ваха Ӏадизан воӀ Асталов (Асталов Ваха[1], оьрс. Ва́ха Ади́зович Аста́лов; 1953 шеран 12 декабрь) — Россин нохчийн историк, культуролог, йукъараллин гӏуллакххо, нохчийн Республикин Куьйгалхочун культурин кхеташонан секретарь[2]. Историн ӏилманийн кандидат, доцент. Нохчийн республикин къоман музейн хилла генералан директор[3]. Россин федерацин культурин хьакъволу белхахо (2019), Нохчийн Республикин культурин хьакъволу белхахо (2004).
Биографи
1953 шеран 12 декабрехь доьзал депортацехь волуш вина[4]. 1976 шарахь чекхйаьккхира Нохч-ГӀалгӀайн пачхьалкхан университетан историн факультет. 1982 шарахь чекхйаьккхира Москохан педагогикин институтан дефектологин факультет сурдопедагог говзаллица.
1995 шарахь болх бан волавелира Нохчийн Республикин къоман музеехь Ӏилманан белхан директоран гӀовсан даржехь. 1997 шарахь хилира Къоман музеян генеральни директор; хӀара дарж цуо лелира 2021 шеран 16 март кхаччалц[5]. Куьйгаллин болх Ӏилманан а, Ӏилманан-хьехархойн а гӀуллакхашца цхьаьнатухура, Нохчийн пачхьалкхан университетан доцент вара. Нохчийн Республикин Куьйгалхочун куьйгакӀелара Культурин кхеташонан секретарь ву[6].
Нохчийчоьнан исторех лаьцна 30 гергга Ӏилманан, Ӏилманан-методикин белхийн а, дешаран жайнийн а автор.
СовгӀаташ а, цӀераш а
- «Культурехь кхиамашна» тармашца йоьзна хьаьрк (2003);
- Нохчийн Республикин культурин хьакъ долу белхало (2004)
- ФНПР «Россин профсоюзашна 100 шо» юбилейн мидал (2004);
- Нохчийн Республикин Президентан грамота (2004);
- «Къинхьегамера къастарна» сийлахь хьаьрк (2005);
- Россин культурин белхалойн профсоюзан председателан Сийлахь грамота (2005);
- Нохчийн Республикин культурин министран Сийлахь грамота (2007);
- Нохчийн Республикин Президентан Сийлахь грамота (2008);
- «Нохчийн Республикин дуьхьа хьуьнарш гайтарна» мидал (2009);
- Россин Федерацин культурин министран а, Россин культурин белхалойн профсоюзан председателан а Сийлахь грамота (2010).
- Россин Федерацин культурин хьакъ долу белхало (2019 шеран 29 апрель) — Даймехкан культурин а, исбаьхьаллин а кхиарехь даккхий дакъалацарна, дуккха а шерашкахь кхиаме болх барна[7].
Билгалдахарш
- ↑ Даймохк – Рамзан Кадыров: «Нохчийн меттан институт яра а, ю а, хир а ю Нохчийн Республикин Куьйгалхочун администраци а, правительство а». Даймохк. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 9 июль.
- ↑ Указ Главы Чеченской Республики от 8 августа 2025 г. N 161 “О внесении изменений в Указ Главы Чеченской Республики от 17 января 2014 года N 5”. Гарант. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 9 июль.
- ↑ Руководство. Национальный музей Чеченской Республики. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 9 июль.
- ↑ Асталов Адиз Асталович. gordaloy.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 9 июль.
- ↑ Залина Мамаева назначена новым директором Национального музея ЧР. Вести Республики (2021 шеран 16 март). ТӀекхочу дата: 2026 шеран 9 июль.
- ↑ Указ Главы Чеченской Республики от 17 января 2014 г. N 5 "О Совете по культуре при Главе Чеченской Республики" (с изменениями и дополнениями). docs.cntd.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 9 июль.
- ↑ Указ Президента Российской Федерации от 29 апреля 2019 года № 199 «О награждении государственными наградами Российской Федерации». ТӀекхочу дата: 2026 шеран 9 июль. Архивйина 2020 шеран 7 июлехь
Библиографи
- Асталов В. А., Хамурзаев И. С. Музейная сеть Чеченской Республики в конце XX — начале XXI века. — Махачкала: «Алеф», 2014. — 196 с. — ISBN 9785438606161.
- Дааев Х., Асталов В. Традиционная национальная одежда чеченцев. — Махачкала: «Алеф», 2017. — 200 с. — 300 экз.
- Асталов В. А. Восстановление культурного наследия Чеченской Республики в послевоенный период 2000-х годов // Искусство Евразии. — 2021. — № 2 (21). — С. 130—141.