Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Амаев, Махьмуд Мутин воӀ

Ама́ев Махьму́д Мути́н воӀ (оьрс. Амаев, Махмуд Мутиевич; (1916, Хӏима, Нохчийн Республика — 1943 шеран 22 февраль, Смоленскан область) — советийн иччархо, лахара сержант. Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман декъахо. Вийна, цхьацца терхьашца, 253 немцойн салти а, эпсар а[1]. Шозза чувелла Советийн Союза Турпалхочун цӀе йала[2].

Биографи

Вина ХӀимехь 1916 шарахь. Цуьнан да ахархо вара. Кхаа классан ишкол чекхйаьккхина иза ВЛКСМ декъашка велира. 1930-гӀа шерашкахь — йуьртан комсомолийн кхолламан секретарь вара. 1935 шарахь дуьйна, хьехархойн курсаш чекхйаьккхинчул тӀаьхьа, болх бира йуьхьанцара ишколан хьехархо.

Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀом

Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман йуххьехь фронте вахара иччархо волуш. ТӀом бира 32-гӀа ЦӀен байракхан кхийсархойн дивизин 87-гӀа гвардин кхийсархойн полкехь. Иччархочун оьшу массо диканаш ду: нийса тоха хаар, тидаме хилар. Вийна 186 (вукха хаамашца, 197[3], 253[1]) немцойн салти а, эпсар а; прессин хаамца, 1942 шеран ноябрехь хӀаллак вина мостагӀчун 117 салти а, эпсар а[3]. Болх бина иччархочуьнца Шмарин Иванца цхьаьна.

Ша дийна волуш ши совгӀат делла цунна – «ЦӀен Байракхан» орден а, «ТӀеман гӀуллакхашна» мидал а[4]. Москоххь 1943 шо долалуш схьайиллинчу «Комсомол Даймехкан тӀамехь» цӀе йолчу гайтамехь кхозуш яра хьешийн тидам тӀебахийтина билгало: «Иччахочун гӀаролхочун жимахволчу сержанта Амаева Махьмудан долара чот ”. Цу тӀехь денна билгалдоккхура цо хӀаллакбина фашистийн терахь.

Шен аьттунех Махьмуда йаздина шен гергарчаьрга[4]:

70 шо долчу сан нанна а, сан кегийчу вежаршна а хаийта, цхьа топ эрна ца йоьду сан. Иза суна йуха а догӀу вийначу фашистах лаьцна дагалецаман кепехь. Царех 169 вийна ас (хӀара кехат тӀекхочучу хенахь терахь совдоккхур ду ас).

Йишега йуха йаздинчу кехатехь йаздо[4]:

ПетӀамат! Суна са ма гатде, хьайн ненан дола де. .. Ас цкъа а стаг вийна вац, амма кхузахь 194 фашист хӀаллаквира ас. Хьайн кӀентий диканиг дан ницкъ кхочур болуш доьналла долуш кхиабе, оьшуш хилахь Даймохк ларбарехьа дӀахӀотта.

Велла 1943 шеран 22 февралехь. ДӀавоьллина Смоленскан областехь Гжатски кӀоштахь Лукьянцево йуьртахь.

СовгӀаташ

  • Тулера герз деш болу пхьераш йинера цунна лерина иччархочун топ. БӀахойн декъан куьйгалхойс цунна делира шаьлта. Оцу шаьлтан тӀехь йаздина дара: «МостагӀе малх дӀабайалур бац а, вай эшалур дац а».

Иэс

  • Амаевн цӀе тиллина Чӏулга-Йурт (Нохчийчоь) а, Хӏима а йарташкахь урамашна[1][5][6];
  • 2017-чу шеран чиллин беттан 23-чу дийнахь Новотерски йуьртарчу ишколан гӀишлонна тӀехь мемориалан тептар схьадиллина, цуьнан цӀе тиллина ша ишколина а[7][8].

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 3 Советские снайперы.
  2. ↑ Хамид Ауховский. Как два чеченца, два Героя, на берегу одной реки, защищали Родину свою. web.archive.org. bukanovskay.ru (2012 шеран 3 февраль). ТӀекхочу дата: 2017 шеран 2 июнь.
  3. ↑ 1 2 Увайс Лорсанукаев. Снайпер Махмуд Амаев (pdf). Они защищали Родину. Общественно-политическая и научно-просветительская газета «Хьехархо» (№9 (105) от 7 мая 2009 г.) (2009 шеран 7 май). ТӀекхочу дата: 2011 шеран 20 июнь.
  4. ↑ 1 2 3 М. Саидов. Отважный снайпер Махмуд Омаев (html). «Ламан-аз» (№№ 5-6 31 января 2005 г.). ТӀекхочу дата: 2011 шеран 20 июнь. Архивйина 2011 шеран январь
  5. ↑ Улица имени М. Амаева. Кодификант. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 июнь.
  6. ↑ Улица М.А. Амаева. Кодификант. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 июнь.
  7. ↑ В с. Новотерское увековечили память советского снайпера Махмуда Амаева. Парламент Чеченской Республики. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 июнь.
  8. ↑ В Чечне увековечили память снайпера Махмуда Амаева. Комсомольская правда. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 22 июнь.

Хьажоргаш

Категореш