Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Айдей

А́йдей[1] (исл. Æðei, исландин алар: [ˈaiːðˌeiː] (Аз ладогӀа)) — Исланди къилбаседера Исафьярдардьюп айманера жима гӀайре (Вестфирдир регионера Судавикюрхреппюр йукъаралла)[2]. ГӀайренна цӀе йелла дуккха а цигахь бен тухучу эйдераш бахьнехь[3]. ГӀайре йукъатоьхна коьрта орнитологин мехкийн испискехь[4].

Географи

ГӀайре лаьтта 700 м генахь бердан фьордан комплексехь Исафьярдардьюп, Снайфьядластрёнд берйистан дуьхьала. Айдей уггар доккха ду Исафьярдардьюпан гӀайренех — цуьнан майда 1,76 км² гергга йу, дохалла 2,2 км, ткъа шоралла — 0,8 км гергга йу. ГӀайре лахенан ду, тӀаьхь буц а, верескан эрна латта а ду. Уггаре лекха меттиг гӀайренан — Криюхоудль тарх хӀордан тӀехала айабелла 34 м.[2][3]

Амал

ГӀайрен тӀехь адамаш дехаш ду йуккъера бӀешерашкахь дуьйна, амма йозанан хьосташкахь дуьххьара хьахийна XVII бӀешарахь, цу хенахь хилира гӀайренан исторехь уггар боккха хилам. Исландин бердашца киташ лоьцуш хилла баскаш 1615 шеран аьхка Снайфьядластрёнд бердашца кема доьхна, цул тӀаьхьа царех цхьаберш Айдей дӀабахара. Баскаш цигахь дӀатарбелла хилар хиъча, сислюмадюр Ари Магнуссон, герзаца исландхой гулбина, гӀайренна тӀе хӀордакеманца дӀавахара. Айдейга мел баьхкина киташ лоьцурш байъина, бедарш дӀа а йаьхна, хӀорда чу кхоьссина, Арис а, цуьнан экипажо а шайн латта хийрачу нахах цӀандар даздина.[3]

Дукха хенахь дуьйна гӀайре йара Ватнсфьордера латтанийн долахойн долахь, кхузахь латтанаш долуш, меттигерчу бахархоша тюленашна талларна а, олхазарийн хӀоьаш а, эйдерш гулдарна а урхалла деш. ГӀайрен тӀехь йара Снайфьядласоукн приходан долахь йолу килс, цул тӀаьхьа, XIX бӀешарахь бахархойн терахь лахделлачул тӀаьхьа, жима Ӏибадат дан цӀа, иза дӀакъевлира XX бӀешо долалуш. XVII бӀешеран шолгӀачу декъехь гӀайренан дола делира Йон Адноурссонан (1740—1796), сислумадуран Исафьярдарсислин, цуьнан тӀаьхье хӀинца а ехаш ю гӀайрен тӀехь, цуьнан долахой а бу.[3][5]

1944 шарахь гӀайренан уггаре къибан меттигехь йуьйгӀира маяк, иза болх беш йу 1949 шарахь дуьйна. 1946 шарахь дуьйна гӀайрен тӀехь болх беш йу метеостанци. Дика гавань йу кема социйла а йолуш катер-кеманашна а, чӀерий лоьцу кеманашна а. Аьхкенан заман чохь бу гуттаренна а пассажирийн хаам гӀайренца Исафьордюрца.[3]

Гена доццуш лаьтта Вигюр гӀайренах терра, Айдей тӀаьхь иштта атлантикин пуффинийн (1708 олхазар[4]), чистикийн (1000 олхазар, иза догӀу дуьненайукъара дуьхьалонан стандарташца[4]), полюсан крачкийн, эйдерийн, кхечу хӀордан олхазарийн колонеш. Тера ду гӀайренна тӀехь уггаре дукха эйдераш ду Исландехь[6] — 4000 гнездящихся пар[4].

Билгалдахарш

  1. ↑ [[[:Кеп:Инструкции по русской передаче географических названий/ссылка]] Инструкция по русской передаче географических названий Исландии] / Кеп:Инструкции по русской передаче географических названий/ответственный. — М., Кеп:Инструкции по русской передаче географических названий/год. — Кеп:Инструкции по русской передаче географических названий/ с. — Кеп:Инструкции по русской передаче географических названий/ экз.
  2. ↑ 1 2 Hans H. Hansen. Íslandsatlas 1:100 000(исланд.) / Rits. og framl. Örn Sigurðsson. — 5. útg. — Reykjavík: Mál og menning, 2015. — P. 57. — 215 p. — 1000 экз. — ISBN ISBN 978-9979-3-3494-1.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 Þorsteinn Jósepsson, Steindór Steindórsson, Björn Þorsteinsson, Guðjón Ármann Eyjólfsson. Æðei // Landið þitt Ísland : U-Ö : í 6 bindum. : bindi. 5 : [исланд.]. — 3. útg. — Reykjavík : Örn og Örlygur, 1984. — P. 247. — 271 p. : mynd., kort. — (Saga og sérkenni þúsunda staða, bæja, kauptúna, héraða og landshluta ásamt hundruðum litmynda). — 5000 экз.
  4. ↑ 1 2 3 4 Æðey (исл.). ni.is. Náttúrufræðistofnun Íslands. ТӀекхочу дата: 2021 шеран 29 ноябрь. Архивйина 2021 шеран 29 ноябрехь
  5. ↑ Æðey - NAT ferðavísir (исл.). is.nat.is. ТӀекхочу дата: 2021 шеран 29 ноябрь. Архивйина 2021 шеран 29 ноябрехь
  6. ↑ Æðey (исл.). ni.is. Náttúrufræðistofnun Íslands. ТӀекхочу дата: 2021 шеран 29 ноябрь. Архивйина 2021 шеран 29 ноябрехь

Кхин дӀа темана тӀехь

Категореш