Эсмухамбетов, Наурды Акватович

Вина 1927 шарахь Кумли эвлахь (хӀинца — ДегӀастанан НогӀийн кӀоштара) тӀаьхьенан жеӀуйн доьзалехь. НогӀи ву^[1]. КПСС-н декъахо.

Къинхьегаман гӀуллакх долийра 1941 шарахь, долийра совхозан уьстагӏийн жа, хийцира фронте вахана да. Цо куьйгалла дечу уьстагӏийн бригадина хӀора шарахь ХӀора БӀе уьстагӀах Соьлжа-ГӀалин тайпана 150 сов Ӏахар кхочура. ИтталгӀачу пхеашеран шерашкахь бен бригадо планал сов эзар сов Ӏахар а, 8 эзар кийла гергга тӀаргӀа а белира^[1].

Кхиаман къайле-дийнаташ латторан керлачу технологех пайдаэцарехь, шех иштта олуш йолу кошарни-базови метод. Эсмухамбетов Наурдан хьалхарчу зеделлачунна тидам тӀебахийтира ДегӀастанан, Гӏалмакхойчоьнан, Украинин Херсонан областан уьстагӏийлелорхоша, цуьнан бригадин буха тӏехь кхоьллира хьалхелелочу зеделлачун интернационалан школа^[1].

ССРС-н Лакхарчу Советан Президиуман(оьр.)нохч. 1963 шеран 22 майн омарца сатуьйсуш боцу къинхьегамехь а, дуккха а шерашкахь беца-уьстагӀий кхобуш а, цӀоцкъам малх бохуш а лакхара жамӀаш дахарна а Эсмухамбетов Наурды Ахватовична йелла Социалистийн Къинхьегаман Турпалхочун(оьр.)нохч. цӀе Ленинан орден(оьр.)нохч. а, «Марс а, жӀов а мидал(оьр.)нохч.» детин мидал а луш^[1].

7-чу ворхӀшерашкахь а, 9-чу пхишерашкахь а белхан жамӀашца шолгӀа а, кхоалгӀа а Ленинан орденашца совгӀат дина, ткъа 8-чу пхишеран жамӀашца — Октябран Революцин орденаца^[1].

Нохч-ГӀалгӀайн АССР-н Нохч-ГӀалгӀайн АССР Лакхарчу Советан(оьр.)нохч. депутат харжийна^[1].

Велла 1994 шарахь^[1].

• Марс а, жӀов а мидал (22.5.1963);
• Ленинан орден (22.5.1963);
• Ленинан орден (22.3.1966);
• Ленинан орден (10.3.1976);
• Октябран Революцин Орден (08.4.1971);
• Къинхьегаман ЦӀечу Байракхан орден (13.3.1981);
• Халкъийн доттагӀаллин орден (29.8.1986);
• «Владимир Ильич Ленин вина 100 шо кхачарна лерина» мидал (1970).
• Къинхьегаман сийлаллин мидал;
• ССРС-н ВДНХ мидалш;
• кхийерш а;
• дипломашца а, сийлахь грамоташца а билгалваьккхина.

2014-чу шеран 1 сентябрехь Шелковскан кӀоштара Ораз-Эвлан йукъара дешаран ишколан Социалистийн Къинхьегаман Турпалхочун Наурда Эсмухамбетовн цӀе тиллира^[2].