Эгикхаьллан кешнаш
Эгикха́ьллан кéшнаш (оьрс. Эгикальский могильник) — ГӀалгӀайчохь йолу куро-аракски культурин-историн йукъарлонан хӀоллам. Иза Тархан регӀан къилбан басошкахь Эгикхаьлла ширачу шахьаран малхбузе агӀор йу.
Истори
Эгикхаьллан кешнаш схьадиллина а, Б.М. Хашагульговс теллина а ду 1988-чу шарахь[1].
Оцу кешнашкахь теллина тӀулгийн йаьшканаш а, куро-аракски хӀуманийн комплексаца догӀуш долу къуббанаш а. ТӀулгийн йаьшканаш ирахӀиттийна долчу а, тӀехула тӀулган йоккхачу экъанца дӀакъоьвлина долчу а тӀулгех лаьтташ йу. Оцу беллачийн гӀалахь карийначу кхийолчу кошан хӀуманех склепаш а, къуббанаш а олу. Делахь а, В.И. Марковина уьш кхин а генарчу хенара долуш санна, вайн заманал хьалха шолгӀа эзаршо йуккъе даьллачу хенахь хиллачу къилбаседакавказан культурин-историн йукъарлонца йоьзна[2][3].
Эгикхаьллан кешнашкахь дӀайоьхкина йолу куро-аракски хӀуманаш мехалу йу цхьайолчу материалашца. Къаьсттина, тӀулгийн йаьшканаш чу дӀаволлар иштта гайтина ду. Белларш сеттина а болуш, къилбаседа-малхбузехьара къилба-малхбалехьа аьрру агӀо бухахь а нислуш Ӏохкуш бу. Цаьрца цхьаьна дӀайоьхкинчу хӀуманашна йукъахь, пурх долчу къилбаседа-малхбузен пенашца Ӏохкуш, мокхазан буьххьейуллургаш йолу чӀунаш а, 1,5 гуо боккху борзанан чӀагарш а, ткъа иштта, дуккха а пхьегӀаш а хуьлура. Эгикхаьллан кешнашкахь дукха карайо кхийран хӀуманаш, уьш йогӀуш йу куро-аракски кхийран ламастийн лехамашца. Шинна а йаьшки чохь, шайна йукъахь шишша тӀам болу кхабанаш а, цхьацца тӀам болу кӀудалш а йолуш, кхоккха пхьегӀа карийна. Йерриге а пхьегӀаш бохург санна боьмаша йан сирла-цӀен-боьмаша бос болуш хилла. Цхьа кӀудал бен орнамент йолуш ца хилла. КӀудалан лекхарчу декъа тӀехь цхьаьна дӀадоьчу шина сизан кепехь йиллина тӀамар хилла. Ма-дарра аьлча, В.Л. Ростуновс а, Б.М. Хашагульговс а Эгикхаьллара куро-аракски тӀулгийн йаьшканаш вайн заманал хьалха кхоалгӀа эзаршо чаккхене даханчу хенара йу аьлла терахь далийна[4][5].
Билгалдахарш
- ↑ Ростунов В. Л., Хашегульгов Б. М. Датировка куро-араксских погребений Эгикальского могильника // Тезисы докладов на конференции Археология на новостройках Северного Кавказа. — Грозный, 1991. — 59-63 с.
- ↑ Марковин В. И. В стране вайнахов. — М, 1969. — 43-45 с.
- ↑ Марковин В. И. Склепы эпохи бронзы близ селения Эгикал // СА. №4. — 1970.
- ↑ Ростунов В. Л. Природно-климатический фактор в заселении северной части Центрального Кавказа в эпоху ранней и средней бронзы // III Минаевские чтения. — Ставрополь, 1999. — 62-67 с.
- ↑ Ростунов В. Л. Эпоха энеолита — средней бронзы Центрального Кавказа. Том I. — Владикавказ, 2007. — 67 с.