Чевола, Никифор Дмитриевич

Вина 1909 шеран хьаьттан беттан 23-чу дийнахь Чурт-ТогӀи йуртахь (хӀинца Нохчийчоьнан Соьлжа-ГӀалин кӀошт). Цо бархӀ класс чекхйаьккхира. Даьшна ваьллачул тӀаьхьа цо болх бира совхозан тракторан бригадан бригадир^[1].

1931 шо дуьйна Чевола ЦӀен Эскарехь ву. 1932 шарахь иза КПСС декъашхо хилира. 1936 шарахь цо чекхйаьккхира Киевн артиллерин училище. 1940 шарахь Чеволас дакъа лецира Бесарабега а, Къилбаседан Буковинега а походехь^[1].

1941 шо дуьйна иза тӀамтӀехь ву. Цо тӀом бира Къилба-Малхбузен а, 1-ра Украинин а фронташкехь^[1].

Чеволас куьйгалла деш йолу 1-ра Украинин фронтан 40-гӀа армин 8-гӀа гвардин къастина танкаш хӀаллакйеш йолу артиллерин бригада къаьстира 1944 шеран кхоллаиман беттан 25-чу дийнахь. Украинин Черкасски областан Монастырищенски кӀоштан Цибулев юртан уллехь бригадас цхьана дийнахь- буси сецийра мостагӀ. И йухатухуш бригадас хӀаллакйира 342 танк а, 76 бронетранспортёр а, 62 йоккха топ а^[1].

1944 шеран мангалан беттан 1-чу дийнахь ССРС-н Лакхара Советан Президиуман омраца гвардин полковникан Чеволен Советски Союзан Турпалан цӀе йелира^[1].

ТӀом чекхбеллачул тӀаьхьа Чевола вара Советан Эскарехь болх. 1946 шарахь цо чекхйаьккхира Дзержински цӀарах йолу Эскаран академехь йолу Лакхара эскаран курсаш. 1956 шарахь Чевола тӀаьхьаллоне велира. 1956 шо дуьйна иза Воронежехь Ӏаш вара. Велира 1993 шеран 13 сентябрехь. ДӀавоьллина Воронежехь^[1].

• Советски Союзан турпалхо (1944 шо мангалан бутт 1-гӀа де)^[2];
• Шиъ Ленинан орден а (1943 шо хьаьттан бутт 27-гӀа де а, 1944 шо мангалан бутт 1-гӀа а)^[3];
• шиъ ЦӀен Байракхан орден а (1941 шо лахьанан бутт 5-гӀа де а, 1951 шо лахаьанан бутт 19-гӀа де а)^[4];
• 2-гӀа даржан Суворован орден а (1945 шо хӀутоссург бутт 31-гӀа де)^[5];
• 2-гӀа даржан Богда Хмельницкийн орден (1944 шо кхолламан бутт 10-гӀа де)^[6];
• Шиъ 1-ра даржан Даймехкан тӀеман орден (1943 шо чиллин бутт 27-гӀа де а, 1985 шо а)^[7][8];
• ЦӀен Седан орден а (1947 шо лахьанан бутт 6-гӀа де).
  • мидалш йукъахь:
• «Доьналлин дуьхьа» (1942 шо мангалан бутт 1-гӀа де)^[9];
• «ТӀеман гӀуллакхна» (1946 хӀутоссург бутт 6-гӀа де);
• «Сталинград ларъйарна» (1944);
• «1941-1945 шерашкахь хиллачу Сийлахь-боккхачу Даймехкан тӀамехь Германина тӀехь толам баккхарна»;
• «Берлин схьайаккхарна» (1945);
• «ССРС-н Герзийн ницкъийн ветеран» (1976);
  • Билгало «50 шо КПСС-хь».

Чеволан цӀе тиллина Петропавловская йуртахь болу урам а, Курскехь йолу № 43 ишкол а. Воронежехь Чевола 1956 шо дуьйна 1993 шо кхаччалц Ӏийна цӀин тӀехь хӀоттийна мемориалан у^[1].