Урочище Аренан жовхӀар

Иза йу кегийчу Ӏаьмнийн а, Ӏаьмнийн а, йерриг майда 1251 гектар йу. Оцу майданах хин лакхе йу 975 га гергга, латта — 276 га, цу йукъахь: хьаннаш йолу — 50 га ца кхоччуш; йуьртабахаман латтанаш - 50 гектар ца кхоччуш. Хин Ӏаьмнийн йуккъера кӀоргалла 1,5 м, уггаре лакхара 2,2 м кхачало. Бердаш кӀеда ду, бух нийса бу, лайн бу, кӀорга доцучу хиш чохь кхуьу Ӏаьмнаш. Трактатан гонах дитташ а, гаьннаш а кхуьу. Къилбаседехьара а, малхбалехьара а трактана уллехь йу бошмаш а, кемсийн бошмаш а. Къилбаседа-малхбалехь йу Терекан лахарчу агӀонан хидестаран хьаннаша^[1][2].

Ӏамийн гидрологин режим чӀогӀа йозуш йу адаман гӀуллакхех. Ӏаьмнашна кхача ло Терекца йоьзна йолчу ирригацин каналаша. Хи теза йа, дуьра ду, минерализацин тӀегӀанехь хууш доцуш. Аьхка, органикан хӀуманаш дукха хилар бахьана долуш, хин дикалла лахло. Ӏаьнан заманахь йоццачу хенахь кхоллало йаххьаш. Резервуарийн гидробиологин параметраш Ӏамийна йац^[1].

Россин а, Нохчийчоьнан а, ЦӀен книгашан дӀайаздина наггахь бен ца хуьлу, лардеш долу олхазарийн тайпанаш дӀасалелачу хенахь трактехь бен бо, соцунгӀа хуьлу: жима баклан а, огарь а, кӀайн бӀаьргашца нырок а, акха боргӀал а, гӀаргӀули-красавка, стрепет а, авдотка а, ходулочник а, шилоклювка а, аренан тиркушка а, жима крачка а, бухӀа а^[1].

2010 шарахь Ӏамийн эрзан ораматан массо а декъадаларх ларъйархьама , цу чу дӀахецна 400 эзар гергга кегий кӀайна амур, кӀайна а, сира а, толстолобик^[2].

Республикан маьӀна долу леррина ларъйеш йолу Ӏаламан меттиган статус йу цуьнан^[3].