Тарифаш ЖКХ 2025

ГӀишлошъяран министерствос бинчу хаамца, тарифийн индексаци еш ю Оьрсийчоьнан социалан-экономикан кхиаран прогнозна тӀе а тевжаш. Тарифаш хьалайахар дӀахьо планан инфляцин(оьр.)нохч. барамехь. Амма тӀаьхьарчу шерашкахь гӀуллакхийн мах баккъалла а хьалабалар лахара ду, бакъйолчу инфляцин гайтамел а, цуьнца йоьзна йолчу сурсатийн а, ягоригна а мехаш хьалабахарал а. Цу кепара, хи латторан а, санитаран а тарифашкахь коьрта Ӏаткъам бо токах мах хьалабаккхаро, цо насосийн станцеш болх бар лардо. Цул сов, хи цӀандеш йолчу реагентан мехаш а хьалабовлуш бу.

Монополина дуьхьал йолчу федералан службано бинчу хаамца, 2025-чу шеран июль беттан 1-чу дийнахь дуьйна тоькан мах индексировать бийр бу юккъерчу барамехь 12,6 %. Цул хьалха цхьана шарахь хийцалуш яцара сервисийн мах. ФАС Оьрсийчоьно хьесап дира, бахархошна газан юккъера чаккхенан мах хӀинца 7,56 рубль бу цхьана кубометран, ткъа 1 июлехь дуьйна газан юккъера мах 76 копеек хьалабаккха беза 8,32 рубль кхаччалц^[4].

2025-2027-чу шерашкахь хир йолчу тарифашна юкъайогӀу коммуналан инфраструктура модернизаци йан лерина инвестицин проекташна еш йолу харжаш. Керла сеташ дӀахӀитто а, ширанаш тойан а ахча дилла деза хӀусамийн а, коммуналан а системе. Пачхьалкхан Думо хьесап дина церан лелар 43 % ду аьлла^[5].

Пачхьалкхо хӀусамаш латторна а, тоярна а мехаш хӀиттабо. Подъездаш а, керташ а цӀанъярна а, жимма ремонт ярна а кхочу урхаллин компанина и ахча. Тарифан лаххара барам билгалбоккху меттигерчу администрациша гӀалин я юьртан тӀегӀанехь. Дукха хьолахь, цара иштта карладоху минимумаш Лахьан-беттан 1-чу дийнахь дуьйна, нагахь санна долахоша юкъарчу гуламехь кхин сацам ца бина белахь, урхаллин компанино лелайо Ӏедало къобалйинчу сервисийн мах^[6].

2025 шарахь коммуналан хьашташ кхочушдаран мах (йовхо, хи, газ, ток, нехаш дӀайахьар) хьалабаьлла йуккъера барамехь 11,9 %:^[7]

• Электроэнерги: +12,6 % (Москвахь — 7,16 рубль/кВтч кхаччалц)
• Газ: +10,3 % (цхьана кубометран юккъера мах — 8,32 рубль)
• Хи а, йовхо а: индексаци юкъарчу дозанехь
• 2023 шарахь хьалаялар хилира 8,1 %, 2024 шарахь — 9,8 %^[8].

Коммуналан тарифаш хьалаялар цхьабосса дац. ТӀечӀагӀйинчу индексашца^[9], уггаре а лакхара коммуналан мехаш хьалабахар хир ду хӀокху регионашкахь:^[10]

• Пермийн мохк — на 21,1 %
• Архангельскан область — на 20 %
• Кемерован область (Кузбасс) — на 19,8 %
• Къилбаседа ХӀирийчоь-Алани — 19,1 % сов
• Челябинскан область — 18 % сов
• Мордови — 18 % кхаччалц
• ГӀалгӀайчоь — на 17,6 %
• Дагестан — на 17,5 %
• Татарстан — 17,5 %
• Алтайн мохк — на 15,5 %.
• ХӀусамийн а, коммуналан а мехаш уггаре а жимма хьалабовлар хир ду хӀокху регионашкахь:
• Амуран кӀошт — 8,6 % сов
• Алтай Республика — на 8,8 %
• Ханты-Мансийн автономин кӀошт — 9 % сов
• Ямало-Ненецкан автономин кӀошт — 9,2 % сов
• Нохчийчоь — 1,9 % кхаччалц.

Ӏедало билгалдаьккхина цхьацца муниципалитеташкахь оцу гайтамашна тӀера уггаре а лакхара мегаш долу галдовлар 2,1 % тӀера 4,8 % кхаччалц, регионе хьаьжжина. Цу кепара, и галморзахаллаш тидаме а оьцуш, коммуналан ахчанаш даларан кхиар алсам хила тарло.

Москох коммуналан мехаш хьалабевлла юккъера барамехь 15%, амма оццу хенахь, масала, ток мах хьалабаьлла 12,6—22,8%, лелоран категоре хьаьжжина^[11].

Пачхьалкхан Думан гӀишлошъяран а, хӀусамийн а, коммуналан хьашташ кхочушдаран а комитетан экспертийн кхеташонан декъашхочо Склянчук Павела дийцарехь, 2025-чу шеран август бутт тӀекхачале Росси коммуналан хьашташ кхочушдаран йуккъера ахча хир ду баттахь 5000-5200 рубль, иза 20-32% лакхара ду^[12].