Соьлжа-ГӀала (волейболан клуб)

Соьлжа-ГӀалахь дуьххьарлера волейболан тоба кхоьллина 1926-чу шарахь, «Металист» клубехь дӀахӀоттийна. Спартак а, мехкадаьттан институтан команда а, Ӏилма а Соьлжа-гӀалин цӀарах дакъалецира тӀом чекхбаьлча масех ССРС божарийн волейболан чемпионатехь, ткъа 1947 шарахь ша къоман чемпионат дӀайаьхьира гӀалин оьздангаллин а, садаӀаран а паркехь.

1961 шарахь дуьйна Соьлжа-ГӀалин «Спартак» тобано диъ шо даьккхира А классехь, уггаре а чӀогӀа советийн лигехь. Цуьнан метта хӀоьттина «Автомобилист» ловзуш йара Хьалхарчу лигехь 1970—1980-гӀа шерашкахь, хаддаза гӀертара лакхарчу лиге хьалайала, доьазза шолгӀа меттиг дӀалаьцна (1976, 1977, 1979, 1983 шерашкахь), амма цунах хьалайала хьакъ ца хилира. 1993 шарахь «Автомобилист» Российн чемпионатан шолгӀачу лигехь 13-гӀа меттиг йаьккхира, Нохчийчохь йукъараллин-политикин а, тӀеман а хьал галдалар бахьана долуш, шен йерриг тоба Георгиевске дӀайахийтира. «Спартак» (тӀаьхьо «Кавказтрансгаз», «Газпром-Ставрополь», «Трансгаз-Ставрополь») цӀе тиллина и тоба 2020 шо кхаччалц ловзуш йара Россин чемпионатехь.

Соьлжа-ГӀалин волейболан клуб кхоьллина де лоруш ду 2006-чу шеран 6-чу ноябрехь, Нохчийн Республикин Правительствон председатела Кадыров Рамзана Йерригроссийн волейболан федераци (ЙВФ) говзанчийн волейболан клуб кхолла гӀо даран дехарца долу кехат тӀехь куьйг йаздина де^[1].

2006 шеран декабрехь Соьлжа-ГӀалин волейболан клуб юридически стаг санна дӀайазйира, Ӏуналлин кхеташо хаьржира, ткъа Москохахь хиллачу цхьаьнакхетарехь клубан вице-президент Аслаханов Сайд-Ӏали а, Йерригроссин волейболан федерацин президент Николай Патрушев а вара Российн хьалхара лигин тобанехь дакъалацар. 2007 шеран мартехь Соьлжа-ГӀалахь хилира Кадыров Рамзанан а, Патрушев Николайн а, Шевченко Станиславан а цхьаьнакхетар, цигахь барт бира клубан йуьхьанцара муьрашкахь гӀо дан.

2007/08 шерашкахь Российн волейболан чемпионатан тобанан 15 ловзархо вара. Коьртачу хӀоттамехь Российн чемпионатан хьалхарчу а, лакхарчу а лигашкахь ловзуш зеделларг долу ловзархой бара, шайна йукъахь «Динамо» тобанера Лавринов Дмитрий а, Сакеев Илья а краснодаран ГУВД-«Динамора»(оьр.)нохч., Юсупов Сергей, Чумак Сергей, Григорьян Иван Вдадимирера СКАТ йукъара, Суров Алексей георгиевскера «Кавказтрансгаз-Спартака» йукъара, Саратовра «Энергетик» (волейболан клуб) Имашев Сергей, Кисловодскера волейболан ишкол чекхйаьккхина Таранов Сергей. Чемпионатийн ловзарех дӀакхетта Соьлжа-ГӀалара студенташ а, Нохчийн пачхьалкхан хьехархойн университетан спортан клубан арахецархой а. БурийтӀера «Иристон» тобанера Кириленко Арсен кхайкхира Соьлжа-ГӀалин коьртачу тренеран дарже, ткъа дуьненайукъарчу классан спортан мастер а, 1990-чу шерашкахь Российн гулйина тобан лидерех цхьаъ а волу Орленко Сергей хӀоьттира тобанан лакхара тренер. ЦӀахь ловзарш дӀадахьа хаьржина арена яра Кисловодскера «Старт» спортан ишкол.

2007 шеран сентябрехь «Соьлжа-ГӀало» дебют йира Российн чемпионатан хьалхара лигехь. Хьалхарчу раундехь цхьа а проблема ца хилла тобанан, 32 матчех цкъа бен эшна а йоцуш. Казанехь а, Петарбухехь а ловзийначу чаккхенан муьран ши раунд чекхйаьлча, кхоалгӀачу меттехь йара Соьлжа-ГӀала. Амма Кисловодскехь хиллачу чаккхенан раундехь шайн массо а матчехь толам баккхарца Кириленко Арсенан тобано шолгӀа меттиг дӀалаьцна, лакхарчу «В» лиге кхачаран гарантии а луш.

Командин йуьхьанцара хӀоттамера вара капитан а, уьйр латтош волу Лавринов Дмитрий а, блокатор Сакеев Илья а, либеро Таранов Сергей а. 2008/09 шарахь Соьлжа-ГӀала, чӀагӀйина Джусоев Марат, Асташенков Андрей, Ноздрачев Александр, Кошкин Александр тӀетохарца, 6-гӀа меттиг дӀалаьцна Лакхарчу Лигин В Европин зонехь, ткъа тӀаьхьарчу чемпионатехь дикачу хатӀца финише йеира хьалха, хьалхара а, финалан а муьрехь, цу шарахь 51 толам а баьккхира, кхузза иэша а ийшира. Кхиаман декъехь йара ловзархойн йоккха тоба, уьш «Соьлжа-ГӀалин» йукъа баьхкинера «Динамо» (Ленинградан область)(оьр.)нохч. йукъара — Владимир Сухарев, Павел Гурченко, Владимир Иванов, Виктор Никоненко, кхин тӀе капитан хилла Дмитрий Шуравин, уьйр латториг Антипкин Сергей а, либеро Александр Щербатых а^[2].

И команда ларйеш, «Соьлжа-ГӀало» дӀайаьхьира Ӏалашонан селекци 2010 шеран аьхка лакхарчу «А» лигехь шен дебют йанле хьалха, кхайкхина уьр латториг Горбачев Сергей («Нова(оьр.)нохч.») а, форвардаш Денис Шипотько (МГТУ) а, Вячеслава Кургузов («Кузбасс»), блокатор Алексей Сычев («Динамо-2»). 2010/11 шарахь командо 4-гӀа меттиг йаьккхира лакхарчу «А» лигехь.

ТӀедогӀучу шеран хьалха команда йитира Владимир Сухарева, Павел Гурченкос, Андрей Асташенкова, Сергей Горбачёва, ткъа керла ловзархойх чӀагӀвелира коьрта хӀоттамех блокатор Евгений Мосолкин, хьалха левзина краснодаран «Динамохь». Кадрийн проблемаш йолушехь, цхьана эшшара финансийн хьал доцушехь, шен фанаташна хьалха ловза йиш йоцушехь, «Соьлжа-ГӀалас» 2012 шарахь путёвка йаьккхира Суперлиге. Лакхара «А» лигехь шолгӀа меттиг йаьккхина, команда левзира хьала йала бакъо къовсуш Москохахь Суперлигехь тӀаьхьарчул хьалхара меттиг йаьккхина «Локомотив-Изумрудца». Хьалхара ловзар ши толам баккхалца йолу серин чекхйелира 3:2 чоьтаца Соьлжа-ГӀалара волейболисташ тоьлуш, цӀебелла къовсаман тешалла ду пхоьалгӀа партин жамӀ — 25:23. ШолгӀа къовсадаларехь «Соьлжа-ГӀала» иштта туьйлира — 3:1.

2012-чу шеран аьхка, Суперлигехь^[3] хьалхара шо доладалале, Соьлжа-ГӀалара дӀавахара коьрта пхи ловзархо (Кургузов Вячеслав, Иванов Владимир, Никоненко Виктор, Сычев Алексей, Щербатых Александр), команде кхайкхира блокаторш Тохташ Артем а МГТУ-ра, Андрианов Илья а «Енисейра», диагоналан ловзархо Сергей Рыков а, либеро Дмитрий Ковыряев а «Тюменера», кхин а вевзаш волу пляжан волейболех ловзарца Дмитрий Барсук а. Хьалхара муьран жамӀашца «Соьлжа-ГӀало» шен тобанехь тӀаьхьарчул хьалхара меттиг йаьккхина, цунах хилла плей-аутан декъахо, иза йолайалале командех кхетна исторехь дуьххьара легионер — америкахо Джеффри Птак, цуо хийцира лазийна Рыков. Суперлигехь йиса бакъо къовсучу турнирехь «Соьлжа-ГӀала» левзира кхиамца, турниран таблицехь шел хьалха йалийтира москохан а, краснодаран а «Динамо». Уьйр латтош волу Сергей Антипкина, 2012/13 шарахь капитанан функцеш кхочуш йина «Соьлжа-ГӀалахь», 2013 шеран июнехь дебют йира Российн гулйина командехь, ткъа июлехь шен клубера Шипотько Денисца студентийн российн командин йукъахь толамхо хилира Казанера Универсиадехь.

2013 шеран керлачу шарахь «Соьлжа-ГӀала» Кисловодскера Серпуховн йистте дӀайахарца доьзна дара, ткъа, йуха а, коьртачу декъана керла команда кхолларца, хӀунда аьлча массо а ловзархошна, нохчийн волейболан кхиорхо Арсабиев Ӏийса воцург, кхечу клубашкара алсам ахча луш долу кховдамаш кхаьчна. «Соьлжа-ГӀала» клубан коьртачу тренеро Кириленко Арсена дийцарехь, цу хьелашкахь коьрта дакъа лецира цу тобанехь хьалха ловзуш хилла Никоненко Виктор а, Гурченко Павел а йухаверзаро. Уьш керла баьхкинчарна гидаш хилира, царех цхьаберш хьалхарчу шарахь «В» лигехь ловзуш бара^[4]. Керлачу хӀоттамехь ловзуш, «Соьлжа-ГӀалас» шеран шолгӀачу декъехь шена ларам байтира элитан дивизионан массо а командашка, рогӀерачу чемпионатан тӀаьххьара тур дӀайаллалц плей-оффе йала таро йара. ЖамӀехь Кириленкон ловзархоша 11-гӀа меттиг йаьккхира, цуо бакъо ца йелира «Йалханан финалан» серехь дакъа лаца, амма таро йелира дехьайаларан турнирехь ца ловза.

2014 шеран аьхка «Соьлжа-ГӀалин» виъ ловзархо (Антон Ботин, Игорь Олейников, Илья Пархомчук, Максим Пурин) дӀавахара «Динамо-ЛО», командера дӀавахара цуьнан коьрта дӀадаьллачу шарахь уьйр латториг Сергей Андриевский а, либеро Никита Ерёмин а. Ницкъ «Соьлжа-ГӀалахь» бисинчу капитанан Виктор Никоненкон, Российн чемпионатан жамӀечарех цхьаъ волу Романас Шкулявичусан, цхьа могӀа керлачеран, баьхкинчу лакхара «А» лигера, ца тоьира элитин дивизионехь биса. 2014/15 шеран рогӀера чемпионатехь Кириленко Арсенан волейболисташ 26 матчехь ши толам бен ца баьккхира, шайн турниран хьал то ца делира плей-аутан матчашкахь. ТӀаьххьара меттиг йаьккхина, «Соьлжа-ГӀала» Суперлигера охьайелира.

Суперлигера арайаллачул тӀаьхьа команда йитира лакхара тренеро Орленко Сергейс а, дукхаха болчу ловзархоша а, царех шимма — Шкулявичус Романас а, Подлесных Ярослав а — тӀаьхьа дебют йира Российн гулйина командехь. 2015 шеран октябрехь дуьйна «Соьлжа-ГӀала» ловза йолайелла лакхара «А» лигехь, цӀера матчаш Нохчийчохь йеш. Уггаре дика меттиг командин 5-гӀа меттиг хилира 2016, 2019, 2020 шерашкахь. 2019 шеран августехь «Соьлжа-Галин» ловзархочо Курбанов Ӏумарас Российн жимахойн гулйина командехь детин мидал йаьккхина Тунисехь дуьненан чемпионатехь.

2020 шеран сентябрехь «Соьлжа-ГӀала» хилла Толаман 75 шо кхачаран Кедан толамхо —лакхара «А» лигин йукъара Россий Кад.