Саидов, ИбрахӀим Мохьмадан воӀ

ИбрахӀим Мохьмадан воӀ Саидов (оьрс. Ибрагим Магомедович Саидов; 1927 шеран 12 июнь, БелгӀатой-Эвла, Къилбаседа-Кавказан мохк1995 шеран 3 апрель, Соьлжа-ГӀала)[1][2] — советан этнограф[2][3] а, историн Ӏилманийн кандидат а[4], хилла Нохч-ГӀалгӀайн Ӏилманан-талламан институтан Ӏилманан белхало[5].

Биографи

Вина 1927 шеран асаран беттан 12-чу дийнахь Нохч-ГӀалгӀайн АССР-хь Шелан кӀоштан БелгӀатойн-Эвлахь[2].

И. Саидовн да Ӏаьрбийн теолог хилла. Цуьнан деда Ӏаьрбийн говзанча вара. И. Саидовн дай репрессешкахь хилла ву[1].

1944-чу шарахь нохчий а, гӀалгӀай а махкахбохучу хенахь цуьнан доьзал махках баьккхинчу ГӀиргӀазойчоьнан ССР-хь суьйренан ишколехь дешна И. Саидовс[2]. Цигахь И. Саидовс иштта лаккхара шиъ дешаран дарж ийцира: географин а, биологин а, химин а факультеташ а[2].

Шен даймахка Нохч-ГӀалгӀайчу цӀа вирзинчул тӀаьхьа И. Саидовс чекхйаьккхира Нохч-ГӀалгӀайн хьехархойн институтан историн а, филологин а факультет. Шелан кӀоштахь инспекторан болх карийра цунна. Цул тӀаьхьа ша винчу БелгӀатойн ишколин директор хӀоттийра иза. Классашкахь 5-6 дешархо вара[2].

Карьера

1957-чу шарахь нохчийн йукъараллин дахарх лаьцна материал гулъйан волавелира И. Саидов. Нохч-ГӀалгӀайн историн а, меттан а, литературин а Ӏилманан-талламан институтехь цуьнан говзалла хилла дӀахӀоьттира этнографи[1].

И. Саидовс болх бира кавказхойн Ӏилманчашца: М. И. Лавровца а, А. И. Робакидзеца а, В. К. Гардановца а, Б. А. Калоевца а, Н. Н. Чебоксаровца а, кхин а. Иза Нохч-ГӀалгӀайн Ӏилманан-талламан институте веъча цигахь болх беш вара Ошаев Халид а, Мамакаев Магомет а, Абазатов Магомед а, кхиберш а[2].

И. Саидов дуккха а этнографин конференцийн декъашхо вара[1].

Москохарчу а, гуьржийн а этнографаш Саидов ИбрахӀиман хӀусамехь севцира этнографин экспедицин декъехь. Царах дуккха а бара Саидов ИбрахӀим шайн хьехархо санна лорура[1].

И. Саидовн коьрта кхиам бара нохчийн шира лакхара организаци — Мехк-кхел (махкан къанойн кхеташо) карор, иза цуьнан кандидатски диссертацин тема хилла дӀахӀоьттира. И проблема дӀайаьккхина цо дуккха а шерашкахь этнографин аренан белхашца пайда а оьцуш[6].

И. Саидовс шен аспирантура чекхйаьккхира Москохь Марк Осипович Косвенан(оьр.) куьйгаллица, цигахь цо нохчийн йукъараллин дахарх лаьцна йазйинчу диссертацина дика мах хадийра[7].

И. Саидовн «Нохчийн а, гӀалгӀайн а классийн йукъаметтигех лаьцна этнографически а, фольклоран а материал» цӀе йолчу статья тӀехь[8]. И. Саидовн дешархо вара российн этнограф а, историн доктор а, профессор Чеснов Ян а[9].

1995-чу шеран оханан беттан 3-чу дийнахь Соьлжа-ГӀалахь кхелхина иза[1].

Доьзал

ХӀусамнана Тамара а, 6 бер — ши кӀант а, йиъ йоӀ а[3].

Библиографи

  • Саидов И. М. Материалы по куначеству и гостеприимству у чеченцев и ингушей (досоветский период) // Труды Чечено-Ингушского научно-исследовательского института истории, языка и литературы. — Грозный, 1964. — Т. 9. — 138–154 с.
  • Саидов И. М. Чечено-Ингушские карлаги // Советская этнография. — Грозный, 1964. — С. 126–128.
  • Саидов И. М. Культура и общественный быт // Очерки истории Чечено-Игушской АССР с древнейших времен по март 1917 г.. — Грозный, 1967. — 283 с.[10]
  • Саидов И. М. Мехк-кхел (совет страны) у нахов в прошлом // Очерки этнографии горной Ингушетии (КЭС). — Тбилиси, 1968. — С. 199–206.
  • Саидов. И. М. Этнографический и фольклорный материал о классовых отношениях у чеченцев и ингушей // Археолого-этнографический сборник.. — Грозный, 1968. — Т. II.
  • Саидов И. М. Общественный быт вайнахов XIX — начала XX века : историко-этнографическое исследование. — Махачкала, 1970. — 288 с.
  • Саидов И. М. Об использовании одного из видов языческих сооружений в общественном быту вайнахов // Этнография и вопросы религиозных воззрений чеченцев и ингушей в дореволюционный период. — Грозный, 1981. — С. 45–52.
  • Саидов. И. М. О расселении нахских тайпов и тайповых отношениях 12.08. 1992 г.. — Архивный вестник, 2013. — № 1. — 978-5-905770-24-1.

Билгалдахарш

  1. 1 2 3 4 5 6 И. Ю. Амиров, Б. А. Калоев, С.-М. А. Хасиев, Я. В. Чеснов. Ибрагим Саидов // Этнографическое обозрение. — Наука, 1996.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 Залпа Берсанова. Ибрагим Магомедович Саидов. — Грозный: Журнал «Нана», 2012. — 7 августехь.
  3. 1 2 Калоев, 2002, с. 395.
  4. Заурбеков М. Д.. Шейх Али Митаев: патриот, миротворец, политик, гений, — талон справедливости и чести, Том 1 Зори Ислама, 2008.
  5. Почему Россия и Ичкерия не Америка?: ЭССЕ Муса Темышев Тип. ООО «Галлея-Принт», 2001, 135 с.
  6. Калоев, 2002, с. 396.
  7. Чеснов Я. В. Эдмунд Лич. Культура и коммуникация. Логика взаимосвязи символов. Использование структурного анализа в социальной антропологии. М.: «Восточная литература» РАН, 2001. С. 125—141
  8. Трофимова А. Г. Народы СССР. — Москва: Советская этнография, 1969. Архивйина 2019  шеран  30 ноябрехь.
  9. Чеснов Я. В. Источник // Этнологическое мышление и полевая работа. — Москва: Этнографическое обозрение, 1999. — № 6. [ Архивйина] 2026  шеран  30 июнехь.
  10. Калоев, 2002, с. 455.

Литература

  • Калоев Б.А. Записки кавказоведа. — Владикавказ: Издательство «Зонд», 2002. — 460 с. — ISBN 5-87862-040-5.