Поцелуев, Иван Николаевич
Иван Николаевич Поцелуев (1916 шеран 14 январь, Аткарск[d], Саратовн губерни[d] — 2000 шеран 18 февраль, Сочи, Краснодаран мохк) — советан гӀашсалти а, капитан а, Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман декъашхо а, Советски Союзан Турпалхо а.
Биографи
Поцелуев винера 1915 шеран гӀуран беттан 22-чу дийнахь Аткарск гӀалахь (хӀинца Саратовн областехь) белхалон доьзаллехь. Цо чекхйаьккхира ворхӀ класс. Иза вара заводехь токарь болх беш[1].
1937—1940 шерашкахь иза ЦӀен Эскарехь вара. 1941 шеран мангалан беттан дуьйна иза йуха а ЦӀен Эскаре дӀакхайкхира. 1942 шеран гӀуран беттан дуьйна иза фронтехь вара. 1945 шарахь иза КПСС декъашхо хилира[1].
1943 шеран гӀуран беттан лакхара лейтенант Поцелуев вара 3-гӀа Украинин фронтан 8-гӀа гвардин армин 35-гӀа гвардин кхиссархойн дивизин 100-гӀа гвардин кхиссархойн полкан автоматчикийн ротан куьйгалхо. ГӀуран беттан 19-чу дийнахь Поцелуевс дакъа лецира Никополь гӀалин уллехь мостагӀийн дуьхьалло йохайеш. Оцу тӀамехь Поцелуеван чевнаш йинера, амма тӀаман йукъара дӀа ца велира[1].
1944 шеран январехь Украинин Днепропетровки областан Николаевка йуьртан уллехь Поцелуевс шен ротан бӀаьхойца 100-гӀа гвардин кхиссархойн полкан куьйгалхон майор Воинкован теграме пунктан тӀелетта мостагӀаш йухатуьйхуьра. 1944 шеран асаран беттан 3-чу дийнахь ССРС-н Лакхара Советан Президиуман омраца Поцелуеван Советски Союзан Турпалан цӀе йелира[1].
ТӀом чекхбаьлча капитан Поцелуев тӀаьхьаллоне велира. 1953 шарахь цо чекхйаьккхира Ленинградехь йолу махлелабаран школа. Иза Ӏаш вара Краснодаран махкан Сочи гӀалахь. 50 шо гергга иза вара Сочехь йолу № 1 гастроном[1].
1996-чу шарахь дуьйна Сочи гӀалин сийлахь вахархо вара иза.
Иза велира 2000 шеран чиллин беттан 18-чу дийнахь[1].
СовгатӀаш
- Советан Союзан Турпалхо (ССРС-н Лакхара Советан Президиуман указ 1944 шеран асаран баттера 3-чу дийнахь):
- Ленинан орден;
- «Дашо седан» мидал № 3447;
- Даймехкан тӀеман 1-ра даржан орден (ССРС-н Лакхарчу Советан Президиуман указ 1985 шеран бекарг беттан 11-чу дийнахь);
- ЦӀен Седан орден (35-гӀа гвардин кхийсархойн дивизин командирийн орден № 046/н, 1943 шеран эсаран беттан 10-чу дийнахь);
- ССРС-н мидалш;
- РСФСР-н Сийлахь йохк-эцаран белхахо;
- Сочин сийлахь вахархо (1996).
Иэс
- Сочи гӀалахь ишкола йу И. Н. Поцелуевн цӀарах;
- Аткарскахь болу цхьана ураман йелира И. Н. Поцелуеван цӀе;
- Цо даьшна ишколан тӀехь хӀоттийра цуьнан барельеф[1].
Литература
- Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
- Поцелуев И. Н. Литературная запись Семена Моняка . Я люблю тебя, жизнь. — Издательство «РАСТР», 1996.
Хьажоргаш
Поцелуев, Иван Николаевич. Cайт «Пачхьалкхан турпалхой».
- Поцелуев, Иван Николаевич. www.35-gv-sd.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 7 май.
- Архитектура Сочи. Торговый центр «Поцелуевский» на улице Войкова: прошлое и будущее. www.arch-sochi.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 7 май.
Кхин дӀа темана тӀехь
 |
|---|
