Пономарёва, Валентина Леонидовна
Пономарёва (Ковале́вская) Валенти́на Леони́довна (1933 18 сентябрехь, Москох, РСФСР, ССРС — 2023 8 ноябрехь [1]) — советийн пилот, инженер, Ӏилманча, космонавт-зиерхо[2]. 1962—1969 шерашкахь — йара космонавтийн тобанан декъахо[3].
Валентина Леонидовна Пономарёва мукъайаьлла гӀуллакхера полковник-инженеран даржехь, цунна йелла иштта техникин Ӏилманан кандидатан тӀегӀа, хилла Российн К. Э. Циолковскийн цӀарах космонавтикин академин Бакъ йолу декъахо[4].
Биографи
Йина 1933 шеран 18 сентябрехь Москохахь гӀуллакхехь болчеран доьзалехь. Да — Ковалевский Леонид Иванович (1905—1985), инженер БК «Союз» болх бира. Нана — Вишнякова Раиса Ивановна (1912—1995), болх бира конструктор АМЙИ[5].
Чекхйаьккхина зударийн йуккера № 156 ишкол Москохахь дешин мидалца[6] 1951 шарахь. Доьшучу хенахь иттолгӀачу классехь дӀайазйелира парашютан кружоке. МИФИ дӀахӀоьттина, оццу шарахь дехьайелира МАИ, иза 1957 шарахь чекхйаьккхина говзаллица «инженер-механик ЖРД». Институт чекхйаьккхича хьажийра ОКБ-1, амма доьзалан хьелашца дехьайаьккхира ССРС ӀА прикладной декъе лаборантан дарже, тӀаьхьа хилира инженер. 1963 шеран ноябрехь деша хӀоьттира Жуковскийн цӀарах ТӀХӀИА адъюнктурин инженерин факультете, диссетаци лардар хелира МО /ТИ-45[5].
1951 шарахь МАИн 4-гӀачу гӀалин аэроклубехь карадерзийра кема По-2. Цул тӀехьа 1952 шарахь Тушинехь Йуккъерачу В. П. Чкаловн цӀарах аэроклубехь Ӏамийра кема Як-18. Цул тӀехьа тӀема йала шарйелира реактиван истребитель МиГ-15 тӀаьхь. 1956 шарахь дакъа лецира Тушинехь авиацин парадехь. Кхин а шо даьлча дакъа лецира Кеман спортан йерригсоюзан къовсамашкахь[5].
1962 шеран мартехь чекхйелира стационаран медицинин талламах Йуккъерачу Ӏилманан-талламан авиацин госпиталехь. Март чекхболуш ЦӀТИАГехь хиллачу комиссин космонавташ харжаран хийшаршкахь кховдийра космонавташка-ладогӀархошка. ДӀаийцира ладогӀархо-космонавтан дарже ТӀХӀН ККЙ 2-гӀа тобанна ТӀХӀН Коьрта БӀаччин № 92 омарца 1962 шеран 3 апрелехь, цул тӀаьхьа кхайкхира тӀеман гӀуллакхе.[5]
Библиографи
- Пономарёва В. Л. Женское лицо космоса. — М.: Гелиос, 2002. — 319 с. — ISBN 9785901551189.
- Пономарёва В. Л. Космонавтика в личном измерении. — М.: РТСофт, 2016. — 384 с. — (Летопись открытий и свершений. Мемуары). — ISBN 9785903545353.
Билгалдахарш
- ↑ Памяти Валентины Пономаревой. ТӀекхочу дата: 2023 шеран 10 ноябрь.
- ↑ Пономарёва Валентина Леонидовна // Авиационная энциклопедия в лицах / Отв. А. Н. Ефимов. — Москва: Барс, 2007. — С. 483. — 712 с. — ISBN 978-5-85914-075-6.
- ↑ Пономарева Валентина Леонидовна. ИИЕТ РАН. ТӀекхочу дата: 2023 шеран 10 ноябрь.
- ↑ М.Н. Фалилеев. «Судьба довела меня до подножия ракеты». Негосударственная некоммерческая организация-ассоциация «Вневедомственный экспертный совет по вопросам Воздушно-космической сферы» (25 декабря 2018). ТӀекхочу дата: 2023 шеран 10 ноябрь.
- ↑ 1 2 3 4 Валентина Леонидовна Пономарёва (Ковалевская). astronaut.ru. ТӀекхочу дата: 2023 шеран 10 ноябрь.
- ↑ Экс-космонавты. ТӀекхочу дата: 2023 шеран 10 ноябрь. Архивйина 2016 шеран 5 мартехь
Литература
Пономарева (Ковалевская) Валентина Леонидовна // Советские и российские космонавты. 1960-2000 / Под общ. ред. Ю.М. Батурина. М.: ООО Информационно-издательский дом «Новости космонавтики», 2001. С. 144-145.
Валентина Пономарева: «Гагарин был очень искренним человеком» // Душевная Москва. 11.04.2018.
Хьажоргаш
- Сайт «Астронавт»
- Интервью в журнале «Работница»№ 10-87
- Публикации В. Л. Пономарёвой в журнале «Вокруг Света»
- Валентина Пономарёва: «Гагарин выступил против моего зачисления в группу космонавтов, потому что я была матерью»
- Космонавт Пономарёва: полётом женщины в космос уже никого не удивить
- «Ни одной… больше в космосе не будет!» кричал Королёв после полёта Терешковой
- «Мы были готовы лететь без мужчин»