Печерникова, Ирина Викторовна

Печерникова Ирина Викторовна (1945 шеран 2 сентябрь, Соьлжа-ГӀала2020 шеран 1 сентябрь, Лазарево, Ярославлан область) — Советан а, Российн а театран а, кинон а актриса. РСФСР-н Сийлахь артист (1988).

Биографи

Печерникова Ирина йина 1945-чу шеран товвбецан беттан 2-чу дийнахь Соьлж-ГӀалахь. Цуьнан да вара Печерников Виктор Фёдорович (1907—2000). Цуьнан нана — Любовь Петровна Долина (1911—1986)[2].

Шен доьзалца Москох дӀа а йахана. Ленински проспектехь йехаш йара иза.

МИАТ ишкол-студи(оьр.) деша йахара иза, шолгӀачу курсехь «Вайн реза ца хиларан Ӏа» спектаклехь дакъалаца кхайкхира иза. 1966 шарахь, ишкол-студи чекхъйаьккхинчул тӀаьхьа, болх бан йолайелира Москохан Ленинан цӀарахчу комсомолан театрехь а, 1968 шарахь дуьйна Маяковскийн цӀарахчу академически театрехь. 1978—1990 шерашкахь цо гайтира «Академически жима» театрехь.

Цо шен кинон дебют йира Донна Анна ролехь 1967 шарахь «ТӀулган хьаша» операн фильмехь. Иза кест-кеста гучуйолу 1960-70-гӀа шерашкахь шолгӀачу декъехь Тихонов Вячеславца а, Смоктуновский Иннокентийца а, Даль Олегца а, Высоцкий Владимирца а, кхин а санна болчу актёрашца. Иза доттагӀаллин уьйрашкахь йара Высоцкий Владимирца. Къаьсттина мах хадийра цунна Ростоцкин «Вай шинаридийне кхаччалц дехар ду» цӀе йолчу фильмехь ингалсан меттан къона хьехархочун ролехь.

Кхузза марехь хилла иза. Цуьнан хьалхара майра вара полякийн джазан музыкант Збигнев Бизон. Цхьана ханна Польшехь йехаш йара иза.

Печерникован шолгӀа майра вара гоьваьлла актёр Галкин Борис. Ший а захало доца хиллера.

1990-чу шерашкахь, Советан пачхьалкх йоьхначул тӀаьхьа, Печерникова Иринас йеххачу хенахь кхоллараллин кризис лайра. Цуьнан кхоллараллин кхачамбацаршна а, нахана йевзаш ца хиларна а тӀетоьхна къаьркъанца йолу проблемаш. И халонаш дӀайаха а, 1997-чу шарахь шен кхоалгӀа майра хиллачу Соловьёв Александрехь безам каро а аьтто баьлла актрисин, иза валале кхо шо гергга хан йара церан марехь.

Ирина Викторовнин бераш ца хилла.

2010-гӀа шерашкахь актриса йаха а кинош чохь а, телевиденехь а гучуйала кхайкхамаш бан буьйлабелира, «Хазаллин формула» телегойтийлехь гучуйелира.

Печерникова Иринин дахарх а, кхоллараллех а лаьцна «Печерникова Ирина: цхьаллин дарба» (2010) цӀе йолу документалан фильм йаьккхира[3].

2019-чу шарахь цо дакъалецира Колесник Юлияс йаьккхинчу «Эльзин мохк» цӀе йолчу фильмехь (фильмехь иштта дакъалоцуш вара Смехов Вениамин)[4].

Иза йелла 2020-чу шеран товбецан беттан 1-чу дийнахь, шен 75 шо кхачале цхьа де хьалха, Ярославлан областера Лазарево йуьртарчу шен дачехь. Цуьнца йехаш хиллачу цуьнан доттагӀчо Давыдова Нинас дийцарехь, Печерникова кхалхар цхьана минотехь хилла: лоьраш тӀекхаьчначу хенахь иза хӀинцале а йелла йара[5].

Тезет хилира товбецан беттан 4-чу дийнахь Москох Граждански авиацин йуккъерчу клиникан дарбан цӀийнан аудитори чохь. Актрисин дакъа дагийра, ткъа цуьнан Ӏаьнарца йолу урна дӀайиллира Ваганьковскойн кешнашкахь (дӀакъевлина колумбарий, 58-гӀа секци)[6][7] актёран Соловьев Александран урна йолчу ячейкахь.

Кхоларалла

Роляш театрехь

  • 1966 — Театр «Ленком» — «Мольер» М. Булгакован — Арманда Бежар
  • 1969 — Маяковский цӀарах йолу театр — «Шиъ накъоста» В. Войновича
  • 1977 — Маяковский цӀарах йолу театр — «Венсеремос» Г. Боровика — Рита
  • 1990 — Театр Жима Броннехь — «Джазмен». Автор а, режиссёр а В. Павлов
Репертуар Жима театрехь
  • 1977 — «Фиескос дина питана Генуяхь» Ф. Шиллера — Леонора
  • 1977 — «ХӀара латта жима» Г. Джагарова — Снежа
  • 1978 — «Шена хьагӀ йолуш» Т. де Молина — донья Магдалена
  • 1979 — «Король Лир» У. Шекспир — Корделия
  • 1979 — «Хаза стаг» А. Н. Островский — Зоя Окоёмова
  • 1980 — «Кхайкхар» Г. Марков а, Э. Шима а — Софья
  • 1983 — «Ванюшинан бераш» С. Найдёнов — Инна
  • 1983 — «Ӏуьйренан фея» А. Касоны — Адела а, Анжелика а
  • 1984 — «Де хьалха» И. Тургенев — Елена Стахова
  • 1985 — «Федра» Ж. Расина — Арикия
  • 1986 — «Воьлуш волу стаг» В. Гюго — Дея
  • 1987 — «Ловзар» Ю. Бондарев — Ирина Скворцова

Кинон ролаш

  1. 1967 — ТӀулган хьаша — донна Анна (йиш локхуш йу Т. Милашкина)
  2. 1968 — Хьалхара безам — Зинаида Засекина
  3. 1968 — Оршот де кхаччалц дехар ду вай— Наталья Сергеевна Горелова, ингалсан меттан хьехархо
  4. 1968 — Турс а, шаьлта а
  5. 1970 — Кхо апельсин йезар — Смеральдина
  6. 1973 — ГӀаланаш а, шераш а — Рита Старцова
  7. 1973 — ДӀаделлар (Академик Юрышевн куьйгайоза) — Лиза
  8. 1973 —Шен лаамца — Полина Рязанова
  9. 1975 — Вариант «Омега» — Елена Ивановна Скорина, Сергеян зуда
  10. 1976 — Паччахь Петар шен зуда муха йалийна боху туьйра — графиня Луиза де Кавеньяк
  11. 1976 — Вайн сатийсаман олхазарш — Дина
  12. 1976 — Шиъ капитан — Мария Васильевна Татаринова, мама Кати
  13. 1977 — Хьалхара хазахетарш — Лиза Мешкова
  14. 1977 — Шен хазахетар — Ирина Замятина, актриса местного театра, жена Ильи
  15. 1978 — Однокашникаш — Тоня, любовница Лобанова
  16. 1978 — Адам хийцало чкъор — Валентина
  17. 1979 — Тамашийна аьхке— Лиза Мешкова
  18. 1979 — Сийна карбункул — Катарина
  19. 1981 — 34-ра сихаллин — Лёля
  20. 1985 — Ӏуьйранна сигнализацин горгали — Наталья Егоровна
  21. 1991 — Анна Карамазофф — узбечка
  22. 2001 — Ма йита со, безам — Тася, жена Геннадия
  23. 2007 — ТӀаьххьара репродукци — Васса Андреевна
  24. 2020 — Эльзан латта — Эльза, диплом «Уггаре а дог иракарахӀотточу актерийн дуэт» «Читкерчу» экранизацийн фестиваелхь (2019)[8]

Телеспектаклен ролаш

  • 1975 — Печорин журнал тӀера агӀонаш (фильм-спектакль) — элан йоӀ Мери
  • 1976 — Мартин Иден (фильм-спектакль) — Руфь Морз / Тереза
  • 1978 — Деха денош долу бутт (фильм-спектакль) — Наталья, Званцеван йоӀ
  • 1983 — Ванина Ванини — Ванина Ванини

Радиоспектаклен ролаш

  • 1976 — «Цхьа масех дийнахь» Г. Немченко В. Маяковскийн цӀарахчу Москохарчу Академически театро хӀоттийна — Катя
  • 1976 — «Мартин Иден» Д. Лондон — Руфь Морз (режиссёр Сергей Евлахишвили)
  • 1978 — «Робин Гуд» роль Сесиль (С. Заяцкийн пьеса тӀехь В. Дубровскийс йаздина драматизаци йина дийцар, режиссёр Б. Кондратьев)
  • 1980 — «Шена хьагӀ йолуш» Т. де Молина — донья Магдалена (постановкан куйгалхо Л. Хейфец, ролешкахь: В. Езепов а, О. Мартьянов а, Н. Верещенко а, К. Моисеева а)

Бакъдолчунна тӀера фильм

  • 2010 — «Ирина Печерникова. Цхьаллин дарба»
  • 2011 — Ирина Печерникова // Программа Сергей Майорован «ХӀиндин аьхке»
  • 2015 — «Ирина Печерникова. Со лаза ца йо» // Хьалхара канал
  • Ирина Печерникова // Виталий Вульфан «Са дети шар»
  • 2020 — Ирина Печерникова. Дуьххьара безам тӀера тӀаьххьарчу безаме кхаччалц. // ТВЦ.

Критикашна хетарг

«Кино: энциклопедин дошам» цӀе йолчу справочникан авторша Печерникован уггаре а маьӀне роль хьахош йу «Вай шинаридийне кхаччалц дехар ду», иштта билгалйоху цуьнан ролаш «ГӀаланаш а, шераш а» а, «Шиъ капитан» а, «34-гӀа экспресс» а, фильмашкахь[9].

Билгалдахарш

  1. Internet Movie Database (инг.) — 1990.
  2. Где дремлют мёртвые. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 23 ноябрь. Архивйина 2017 шеран 15 январехь
  3. Ирина Печерникова. Лекарство от одиночества. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 23 ноябрь. Архивйина 2011 шеран 28 февралехь
  4. Скончалась звезда фильма «Доживём до понедельника» Ирина Печерникова. fontanka.ru (2020 шеран 1 сентябрь). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 23 ноябрь. Архивйина 2020 шеран 1 сентябрехь
  5. «Села за стол — и всё»: как умерла Ирина Печерникова. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 23 ноябрь. Архивйина 2020 шеран 6 сентябрехь
  6. В Москве прошло прощание с артисткой Ириной Печерниковой. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 23 ноябрь. Архивйина 2020 шеран 4 сентябрехь
  7. Могилы знаменитостей. Печерникова Ирина Викторовна (1945-2020). ТӀекхочу дата: 2025 шеран 23 ноябрь. Архивйина 2021 шеран 23 ноябрехь
  8. Фестиваль «Читка» назвал самую ожидаемую экранизацию. proficinema.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 23 ноябрь. Архивйина 2020 шеран 19 июнехь
  9. Кино: Энциклопедический словарь, 1987, с. 322.

Литература

  • Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич. — М.: Сов. энциклопедия, 1987. — 640 с.
  • Ольга Палатникова. Ирина Печерникова. — М. Союз кинематографистов СССР: Бюро пропаганды советского киноискусства, 1979. — 20 с. — (Актеры советского кино). — 60 000 экз.
  • Печерникова И. Дожила до понедельника. — М.: Время, 2008. — 448 с. — (Диалог). — 5000 экз. — ISBN 978-5-9691-0368-9.

Ссылки