Осмаев, Мовла Камилан воӀ

Мовла Камилович Осмаев (1955 шеран 15 август, ГӀиргӀазойн Советийн Социалистийн Республика) — российн нохчийн журналист, историк, пачхьалкхан гӀуллакххо. «Гумс» газетан коьрта редактор (1986—1995), Гудермес кӀоштан администрацин куьйгалхо (1995—1996), Нохчийчоьнан культуран министр (2000—2007). Экономикан Ӏилманийн кандидат, историн Ӏилманийн доктор, Нохчийн пачхьалкхан университетан журналистикин кафедрин профессор.

Биографи

Вина 1955 шеран 15 августехь ГӀиргӀазойн ССР-хь.

1975—1980 шерашкахь МГУ-н журналистикан факультетехь дешна[1]. Иза чекхъяьккхинчул тӀаьхьа Гудермес кӀоштан кӀоштан «Красное знамя» газете дӀахӀоттийра иза[2]. 1981—1986 шерашкахь заочно дешна Владикавказехь Горскийн цӀарахчу йуьртабахаман институтан экономикан факультетехь[3]. .

1986 шеран октябрера 1995 шеран март кхаччалц «Красное знамя» (1991 шарахь дуьйна «Гумс») коьрта редактор вара. Цуьнан куьйгаллица газето Дудаев ЖовхӀарна дуьхьал йолу позицеш кхайкхош яра. 1994-чу шеран Товбеца-баттахь цхьана баттана лаьцна Осмаев. Хьалхара нохчийн тӀом болабелча, Гуьмсан кӀошт федералан урхалле йеллачул тӀаьхьа, Осмаев хӀоттийра кӀоштан куьйгалхо, цу даржехь иза лаьттира 1995—1996 шерашкахь.

1996—1999 шерашкахь иза вехира Москвахь, «Мир Книги» издательствон директор а, «Мир Печати» газетан коьрта редактор а волуш. 1999 шеран ноябрехь иза вара Москох «Чечня свободная» радиостанци кхоьллинчарех цхьаъ.

ШолгӀа нохчийн тӀом болабеллачул тӀаьхьа иза дӀакхийтира Кадыров Ахьмадан тобанах. 2000—2007 шерашкахь Нохчийчоьнан културан министран даржехь вара иза. 2007—2010 шерашкахь цо куьйгалла дира Ӏаламан ресурсашна тӀехь терго латторан федеральни сервисан нохчийн декъан[4].

2003 шарахь заочно чекхъяьккхира аспирантура Россин пачхьалкхан урхаллин академехь (хӀинца Россин Президентан къоман экономикан а, пачхьалкхан урхаллин а академи, РАНХиГС(оьр.)), шен диссертаци ларйеш, «Инвестиционные проблемы развития сферы культуры», экономикин докторан дарж эцна[5].

2006—2009 шерашкахь дешна Махачкалан финансийн а, бакъонан а институтан юридически факультетехь, иза дика чекхъйаьккхира. 2013-чу шеран май баттахь РАНХиГС-хь докторантура чекхйаьккхира цо. 2022 шарахь Нохчийн пачхьалкхан университетехь чӀагӀйира «Вклад тружеников тыла Чечено-Ингушской АССР в победу в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.» цӀе йолу диссертаци, историн Ӏилманийн докторан дарже а кхаьчна.

2006-чу шарахь дуьйна Нохчийн пачхьалкхан университетан журналистикин кафедрин доцент, ткъа 2023-чу шарахь дуьйна цигахь профессор ву иза. «Экономика и менеджмент СМИ», «Правовые основы журналистики» а «История журналистики» а дисциплинаш хьоьху.

Библиографи

  • Алироев И. Ю., Осмаев М. К. История и культура вайнахов. — М.: Academia, 2003. — 384 с. — ISBN 978-5-87444-192-1.
  • Осмаев М. К. Инвестиционные проблемы сферы культуры. — М.: Academia, 2004. — 103 с. — ISBN 978-5-87444-166-2.
  • Осмаев М. К. Чеченцы: обычаи, традиции, обряды. — Гр.: ЧГУ, 2015. — 181 с. — ISBN 978-5-91127-158-9.

Ӏилмангахь гӀуллакх

Цуьнан Ӏилманан агӀо йу нохчийн халкъан культура, къаьмнашна йукъара йукъаметтигаш, дешар, бахархойн синмехаллаш а, оьздангалла а кхиор.

Иза ву 76 Ӏилманан статьян а, публикацин а автор, РИНЦ йукъайогӀуш йу, царех йиъ ядро РИНЦ ядро чохь йу. Цуьнан индекс Хирша РИНЦ зерашца 3 йу, иза 103-зза хьахийна[6].

Кхиамаш

  • Россин журналистийн союзан а, Россин яздархойн союзан а декъашхо;
  • Сийлахь цӀе «Нохчийн-ГӀалгӀайн АССР-н культуран сийлахь белхахо» (1991 шо);
  • Сийлахь цӀе «Россин Федерацин культурин хьакъволу белхало» (2003 шо);
  • Мидал «Нохчийн Республикина хьалха дина гӀуллакхашна» (2004 шо);
  • Сийлахь цӀе «Нохчийн Республикан сийлахь вахархо» (2005 шо);
  • ДоттагӀаллин орден (2007 шо).

Билгалдахарш

  1. User, Super Чеченский государственный университет имени А.А. Кадырова(бил-боцу.). www.chesu.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 18 сентябрь.
  2. Лица нации: Мовла Камилович Осмаев | Информационное агентство "Грозный-Информ"(бил-боцу.). www.grozny-inform.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 18 сентябрь.
  3. Лица нации: Мовла Камилович Осмаев | Информационное агентство "Грозный-Информ"(бил-боцу.). www.grozny-inform.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 18 сентябрь.
  4. Осмаев, Мовла Камилович. {{{заглавие}}}.
  5. Осмаев, Мовла Камилович. {{{заглавие}}}.
  6. Осмаев Мовла Камилович - Анализ публикационной активности. www.elibrary.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 18 сентябрь.