Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Органан музей-заповедник

Органан пачхьалкхан историн-архитектурин а, Ӏаламан а музей-заповедник — Орга эркан йистера Нохчийчоьнан къилбехьара музей-заповедник[1][2]. Лаьтта Веданан заказникан махкахь[3]. Заповедникан йукъайоьду Шаройн а, ХӀимойн а, Хон историн-архитектурин комплексаш.

Истори

Йиллина 1988 шеран 2 июнехь, РСФСР Министрийн кхеташонан сацамца[1][2].

Музейн йукъайоьду Органан чӀажан историн а, Ӏаламан а иэсаш[2].

Экспозици

undefined

ДӀалоцу 233800 га майда[2]. Заповедникан латта тӀаьхь лаьтта 150 гергга бӀевнийн йуьрт, 20 сов культан гӀишло, йуккъера хьолехь йолу 200 сов тӀеман а, хьалхарайуккъерабӀешерийн а, йуккъерабӀешерийн а бӀевнаш, хьалхара а, тӀаьхьара а йуккъера бӀешерийн гӀаьпнийн гӀишлойн 150 сов саьлнаш а, ахсаьлнаш, шираллин иттаннаш наьртийн гӀишлош, шираллин тӀеман а, хойн а бӀевнийн 2600 сов саьлнаш, 150 гергга латтабухара а, тӀехулара а маьлхан кешнаш а, кхин историн иэсаш[1][2].

Заповедникан дукхаха йолу гӀишлош — тӀаьхьара йуккъерабӀешерийн хӀусамаш йу. Дукхаха йолу заповедникан гӀишлош — хӀинца саьлнаш йу[1].

Органан пачхьалкхан историн а, архитектурин а, Ӏаламан а музей-заповедникан махкахь ду 137 метр кӀорга саьнгалан шовданаш долу хьех Шеки-Хьех, цу чуьра арадолу саьнгалаводородан эрк. Хьех чохь кхоллаелла бактерийн бух тӀехь леррина дӀакъевлина биоценоз, цуьнан хилар доьзна дац йа фотосинтезца а, йа кислородца а. Церан Ӏаламан гӀуллакхо кхуллу шатайпа минералаш[4]. Шеки-Хьехан буха тӀехь спелеотуризман кластер кхолла лерина. Кластеран проекто лаьмнашкахь 4 км беха некъ бар а, садаӀаран инфраструктура вовшахтохар а, хьех гӀирсашца кечъяр а, Шара-Орган эркан тогӀи чохь хьажаран меттигаш кхиор а ду[5].

Литература

  • Асталов В. А., Хамурзаев И. С. Музейная сеть Чеченской Республики в конце XX — начале XXI века. — Махачкала: АЛЕФ, 2014. — 196 с. — ISBN 9785438606161.

Билгалдахарш

  1. ↑ 1 2 3 4 Аргунский государственный историко-архитектурный и природный музей-заповедник. ТӀекхочу дата: 2013 шеран 1 декабрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2013 шеран 3 декабрехь
  2. ↑ 1 2 3 4 5 25 летие Аргунского музея-заповедника. ТӀекхочу дата: 2013 шеран 1 декабрь. Архивйина 2016 шеран 18 июлехь
  3. ↑ Изумрудная книга Российской Федерации. Территории особого природоохранного значения Европейской России. Предложения по выявлению. Ч. 1. — Москва: Институт географии РАН, 2011—2013. — С. 227—228. — ISBN 978-5-89658-041-6. Архиван копи 2017 шеран 2 февралехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ
  4. ↑ Тайна с подогревом пещеру Таврида отапливает неизвестный источник тепла Архиван копи 2020 шеран 20 июнехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ, 11 июня 2020 // Русское географическое общество
  5. ↑ На базе пещеры Шеки-Хьех в Чечне создадут спелеотуристический комплекс Архиван копи 2020 шеран 22 июнехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ, 13 декабря 2019

Категореш