Нохчийн меттан де
Нохчийн меттан де (оьрс. День чеченского языка) — Нохчийн Республикехь хӀора шарахь 25-чу апрелехь даздеш долу пачхьалкхан дезде ду. Иза чӀагӀдина 2007-чу шарахь Нохчийн Республикин президентан Кадыров Ахьмад-Хьаьжин Рамзанан указца, нохчийн мотт ларбар, кхиор а, марзбар а Ӏалашо йолуш.
Истори
ХӀара дезде атта хаьржина дац: 1923-чу шеран 25-чу апрелехь Соьлжа-ГӀалахь нохчийн маттахь арадала йолайелла «Серло» цӀе йолу хьалхара газета. ХӀокху хиламо керла мур дӀабиллира къоман йоза а, зорба а кхиорехь[1].
Коьрта маьӀна — ненан меттан цӀано ларйаран тӀе тидам бахийтар а, кегийрхойн къоман литературе а, филологин Ӏилмане а болу безам совбаккхар а ду. Глобализацин хьелашкахь мотт ларбар — къоман шатайпаналла ларйаран коьрта фактор йу.
Мероприятеш
ХӀора шарахь хӀокху терхьна лерина тайп-тайпана оьздангаллин а, дешаран а белхаш дӀахьо:
- «Нохчийн меттан говзанча»: Республикин конкурс йу, цуьнан Ӏалашо — ненан мотт дика хууш болу говзанчаш къастор ду. 2026-чу шарахь университетийн (НПХьУ, НПУ) студенташа дакъа лаьцна хӀокху къовсамехь[2].
- Республикин диктант: Ишколашкахь а, вузашкахь а йерриг республикехь дӀахьош болу хаарийн таллам бу иза.
- Литературин суьйренаш: Нохчийн йаздархошца, поэташца а, лингвисташца а вовшахкхетарш дӀахьо.
Мотт цифровизацехь
ТӀаьххьарчу шерашкахь мотт кхиоран программица цхьаьна лелабо цифровой гӀирсаш. Онлайн дошамаш, онлайн-дешаран платформаш а, искусственни интеллект лелош йолу гочдаран системаш а кхоьллина. Цо аьтто бо нохчийн мотт таханлерчу хаамийн майданехь дӀачӀагӀбала[3].
Билгалдахарш
- ↑ 25 апреля – День чеченского языка | Информационное агентство "Грозный-Информ"(бил-боцу.). www.grozny-inform.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 11 март.
- ↑ User, Super Чеченский государственный университет имени А.А. Кадырова(бил-боцу.). www.chesu.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 11 март.
- ↑ Официальный сайт Главы Чеченской Республики » В Чеченской Республике отмечается День чеченского языка(бил-боцу.). chechnya.gov.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 11 март.