Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Нохчийн Республикин машаран де

Нохчийн Республикин машаран де (оьрс. День мира в Чеченской Республике) — хӀора шарахь 16-чу апрелехь Нохчийчохь даздеш долу официальни де ду. ХӀара де чӀагӀдина 2009-чу шарахь регионан кхиарехь керла мур болабаларна а, контртеррористически операци (КТО) чекхйаларна а лерина. КТО режим дӀайаккхарна лерина йолу сацам пачхьалкхан стратегически кхиарехь коьрта хиламех цхьаъ лору Россин Федерацехь[1].

Истори

2009-чу шеран 16-чу апрелехь Национальни антитеррористически комитето Нохчийн Республикин территори тӀехь 1999-чу шарахь дуьйна лаьтташ йолу КТО режим дӀайаьккхина хилар дӀахьедина. Иза бахьана долуш регионан экономикин а, йукъараллин а кхиарехь доккха маьӀна долу таронаш гучуйевлира.

ХӀара де Россин Турпалхочун Кадыров Ахьмад-Хьаьжин политически некъан кхиам санна лору[2]. Кадыров Ахьмад-Хьаьжас билгалдоккхура машар ларбар къоман коьрта Ӏалашо хилар. КТО(оьр.)нохч. режим дӀайаккхаро таро йира республикехь дуккха а шерашкахь лаьтташ хилла болу бохам чекхбаккха, пачхьалкхан институтийн болх йуьззинчу тӀегӀанехь меттахӀотто[3].

Социальни-экономикин хийцамаш

Машаран де чӀагӀдарца Чеченской Республикин бахархойн бахам кхиоран керла таронаш гучуйевлира:

  • Грозный аэропорто дуьненайукъара статус йаьккхира;
  • Регионехь таможнин орган кхоьллира;
  • Инвестиционни проекташ кхочушйан а, керла белхан меттигаш кхолла а аьтто хилира.

Регионан бахархойх 50%-х сов кегийрхой бу. Царна машарехь деша а, Ӏилманан а, спортан а тӀегӀанехь шайн кхиамаш Россин гурашкахь гайта таро хилар лараме ду[4].

Даздар

Машаран дийнахь республикехь тайп-тайпана официальни мероприятеш дӀахьо. Соьлжа-ГӀалахь а, кӀоштийн центрашкахь а торжествени гуламаш, концерташ, спортан къовсадаларш а, халкъан ловзарш а хуьлу[5].

Программин йукъадогӀу:

  1. Кхиамаш баьхначу белхалошна пачхьалкхан совгӀаташ далар;
  2. Къоман ламасташ а, гӀиллакхаш а гойтуш йолу фестивалаш;
  3. Тематически гайтамаш, КТО режим дӀайаккхарх лаьцна хаамаш беш.

Хьакъболу говзанчаша а, Ӏилманчаша а хӀокху дийнахь лерина лекцеш дӀахьо студенташна, машар ларбаран маьӀна довзуьйтуш[6].

Билгалдахарш

  1. ↑ День мира в Чеченской Республике. Путешествуем по России. 2025, Лаишевский район — дата и место проведения, программа мероприятия(оьр.), Культура.РФ. Дата обращения: 17 мартехь 2026.
  2. ↑ 16 апреля в Чеченской Республике отмечается день Мира(оьр.), ЧГТРК «Грозный». Дата обращения: 17 мартехь 2026.
  3. ↑ 16 апреля 2009 года – отправная точка новой истории ЧР | Информационное агентство «Грозный-Информ». www.grozny-inform.ru. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 17 март.
  4. ↑ День мира — праздник возрождения чеченского народа. Вести Республики. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 17 март.
  5. ↑ В Чечне отмечают День мира(оьр.), РИА Новости (20160416T1022). Дата обращения: 17 мартехь 2026.
  6. ↑ «Единая Россия» организовала тематические мероприятия ко Дню мира в Чеченской Республике(оьр.), Единая Россия. Дата обращения: 17 мартехь 2026.

Хьажоргаш

Категореш