Никаноров, Анатолий Максимович

Никаноров, Анатолий Максимович (1935 шеран 22 май, Соьлжа-ГӀала, Къилбаседа-Кавказан мохк2019 шеран 28 декабрь) — гидрогеолог ву. Россин Ӏилманийн академин декъашхо-корреспондент. РСФСР-н хьакъволу Ӏилманан а, техникан а, говзанча а, Россин Федерацин хьакъволу

метеоролог а, геологин-минералогин Ӏилманийн доктор а. Профессор ву[1].

Биографи

Вина 1935 шеран хӀутоссург беттан 22-чу дийнахь Соьлжа-ГӀалахь[2]. Соьлжа-ГӀалара мехкадаьттан институт чекхъйаьккхина 1958-чу шарахь. Соьлж-ГӀалин Ӏилманан-талламан институтан Ставрополерчу филиалехь а, СевКавНИПИнефтьехь а болх бина.

1964 шарахь цо ларъйира шен кандидатийн диссертаци «Малхбален Предкавказан плиоценал тӀаьхьарчу а, плиоценан а ӀаӀаршин гидрогеологи».

1974 шарахь цунна йелира профессоран академически цӀе. 1972 шарахь иза хаьржира гидрогеологин а, инженерни геологин а кафедран куьйгалхо, ткъа жимма тӀаьхьа РГУ-н географин факультетан декан.

1972—1977 шерашкахь иза вара Ростов пачхьалкхан университетан гидрогеологин кафедран куьйгалхо а, геологин а, географин а факультетан деканан даржехь а.

1977 шарахь дуьйна Гидрохимикан институтан директор вара[1].

1997 шеран хӀутоссург беттан 30-чу дийнахь дуьйна Россин Ӏилманийн академин географин говзаллин декъашхо-корреспондент, океанологин а, атмосферан физикин а, географин а кафедрехь[2].

Талламан гӀуллакхаш

Коьрта талламийн агӀонаш:

  • Гидрохими а, хин а, гидросферан а хӀоттаман йукъара теори а.
  • Компьютеран моделированех пайда а оьцуш, гидрохимин талламийн кепаш.
  • Лаьттан хин дикалла мониторинг йар, Ӏаламан а, математикийн а моделированин а, тезачу хин экосистеман низамийн а Ӏилманан бух кхиор.
  • Чолхечу хьолашна оперативни мониторинган система кхоллар.
  • Гидрохимин Ӏилманан ишкол кхоьллинарг, официалехь Ӏилманан министерствос Россин Федерацин Ӏилманан ишколийн тептаре 1999 шарахь йукъайаьккхина[1].

Йукъараллин гӀуллакхаш

  • Россин Ӏилманийн академин хин проблемийн институтан а, Росгидрометан Ӏилманан-технически кхеташонан а Ӏилманан кхеташонан декъашхо.
  • «Хин ресурсаш» а, «Метеорологи а, гидрологи а» журналийн редколлегийн декъашхо[1].
  • Дуьненайукъара инженерийн академин вуьззина декъашхо.
  • Дуьненайукъара информатикан а, системийн а академин декъашхо.
  • Российн Экологин академин декъашхо.
  • Хи бехдарх лардарехь йолчу дуьненайукъарчу комиссин куьйгалхо.
  • Дуьненайукъара геохимин а, космохимин а ассоциацин декъашхо.
  • Дуьненайукъара гидрогеологин Ӏилманийн ассоциацин хин дикаллин дуьнена йукъара комиссин хьалхара вице-президент.
  • Ӏамеркан Цхьаьнатоьхначу Штатийн Висконсинан университетан хьакъволу профессор[1].

СовгӀаташ а, премиш а

  • РСФСР-н хьакъволу Ӏилманан а, техникан а, говзанча а(оьр.) (25.02.1991)[3]
  • ДоттагӀаллин орден[4]
  • «Сийлаллин билгало» орден
  • Мидал «Доьналла долчу къинхьегамна. В. И. Ленин вина 100 шо кхачар дагалоцуш».
  • Мидал «Къинхьегаман ветеран»
  • (2010 шо) -
  • Ф. П. Саваренскийн совгӀат (2010) — «Хин дикаллин мониторинган Ӏилманан бух» монографина а, «Гидрохимия» учебникана а[5]
  • Россин Федерацин хьакъволу метеоролог (2011 шеран гӀ3) — метеорологин декъехь дина гӀуллакхашна а, дуккха а шерашкахь догцӀена къахьегарна а[6]

Арахецарш

250 Ӏилманан белхан автор, шайна йукъахь 30 монографи а, учебникаш а, справочника а йолуш.

  • Никаноров A. M., Хоружая Т. А., Бражникова Л. В., Жулидов А. В. Хин дикалла. Хин дикалла ларъйар: токсикитетан мах хадор. Сери «Хин дикалла». Ара. З. — П.: Гидрометеоиздат, 2000.
  • Никаноров A. M., Хоружая Т. А. Дуьненайукъара экологи. Учебник.- М., 2000.
  • Никаноров A. M. Гидрохимия. Учебник. Арахецар 2-гӀа. — П. Гидрометеоиздат, 2001.
  • Никаноров А. М., Страдомская А. Г., Иваник В. М. Йагоран а, энергетикан а комплексан лакхара техногенан Ӏаткъам болчу меттигашкахь хи бехдаран меттигера мониторинг йар. — П.: Гидрометеоиздат, 2001. — 225 а.
  • Манихин В. И., Никаноров А. М. Теза хин экосистеман бухара Ӏаьмнаш чохь дӀасадаржийна а, лелаш а кепаш хала металлаш. Сер. Хин дикалла, Ара. 5. — П.: Гидрометеоиздат, 2002.

Билгалдахарш

  1. 1 2 3 4 5 Никаноров Анатолий Максимович. web.archive.org. Южный научный центр Российской академии наук. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 6 декабрь.
  2. 1 2 Никаноров Анатолий Максимович. Информацыонные архива РАН. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 6 декабрь.
  3. «Ведомости Съезда народных депутатов РСФСР и Верховного Совета РСФСР», 1991 год, № 9, ст. 223
  4. Указ Президента Российской Федерации от 06.09.1996 г. № 1330 «О награждении государственными наградами». ТӀекхочу дата: 2025 шеран 6 декабрь.
  5. Премия имени Ф.П.Саваренского. Российская Академия Наук. Именные премии и медали. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 6 декабрь.
  6. Указ Президента Российской Федерации от 13.12.2011 № 1616 ∙ Официальное опубликование правовых актов ∙ Официальный интернет-портал правовой информации. publication.pravo.gov.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 6 декабрь.