Никаноров, Анатолий Максимович
Никаноров, Анатолий Максимович (1935 шеран 22 май, Соьлжа-ГӀала, Къилбаседа-Кавказан мохк — 2019 шеран 28 декабрь) — гидрогеолог ву. Россин Ӏилманийн академин декъашхо-корреспондент. РСФСР-н хьакъволу Ӏилманан а, техникан а, говзанча а, Россин Федерацин хьакъволу
метеоролог а, геологин-минералогин Ӏилманийн доктор а. Профессор ву[1].
Биографи
Вина 1935 шеран хӀутоссург беттан 22-чу дийнахь Соьлжа-ГӀалахь[2]. Соьлжа-ГӀалара мехкадаьттан институт чекхъйаьккхина 1958-чу шарахь. Соьлж-ГӀалин Ӏилманан-талламан институтан Ставрополерчу филиалехь а, СевКавНИПИнефтьехь а болх бина.
1964 шарахь цо ларъйира шен кандидатийн диссертаци «Малхбален Предкавказан плиоценал тӀаьхьарчу а, плиоценан а ӀаӀаршин гидрогеологи».
1974 шарахь цунна йелира профессоран академически цӀе. 1972 шарахь иза хаьржира гидрогеологин а, инженерни геологин а кафедран куьйгалхо, ткъа жимма тӀаьхьа РГУ-н географин факультетан декан.
1972—1977 шерашкахь иза вара Ростов пачхьалкхан университетан гидрогеологин кафедран куьйгалхо а, геологин а, географин а факультетан деканан даржехь а.
1977 шарахь дуьйна Гидрохимикан институтан директор вара[1].
1997 шеран хӀутоссург беттан 30-чу дийнахь дуьйна Россин Ӏилманийн академин географин говзаллин декъашхо-корреспондент, океанологин а, атмосферан физикин а, географин а кафедрехь[2].
Талламан гӀуллакхаш
Коьрта талламийн агӀонаш:
- Гидрохими а, хин а, гидросферан а хӀоттаман йукъара теори а.
- Компьютеран моделированех пайда а оьцуш, гидрохимин талламийн кепаш.
- Лаьттан хин дикалла мониторинг йар, Ӏаламан а, математикийн а моделированин а, тезачу хин экосистеман низамийн а Ӏилманан бух кхиор.
- Чолхечу хьолашна оперативни мониторинган система кхоллар.
- Гидрохимин Ӏилманан ишкол кхоьллинарг, официалехь Ӏилманан министерствос Россин Федерацин Ӏилманан ишколийн тептаре 1999 шарахь йукъайаьккхина[1].
Йукъараллин гӀуллакхаш
- Россин Ӏилманийн академин хин проблемийн институтан а, Росгидрометан Ӏилманан-технически кхеташонан а Ӏилманан кхеташонан декъашхо.
- «Хин ресурсаш» а, «Метеорологи а, гидрологи а» журналийн редколлегийн декъашхо[1].
- Дуьненайукъара инженерийн академин вуьззина декъашхо.
- Дуьненайукъара информатикан а, системийн а академин декъашхо.
- Российн Экологин академин декъашхо.
- Хи бехдарх лардарехь йолчу дуьненайукъарчу комиссин куьйгалхо.
- Дуьненайукъара геохимин а, космохимин а ассоциацин декъашхо.
- Дуьненайукъара гидрогеологин Ӏилманийн ассоциацин хин дикаллин дуьнена йукъара комиссин хьалхара вице-президент.
- Ӏамеркан Цхьаьнатоьхначу Штатийн Висконсинан университетан хьакъволу профессор[1].
СовгӀаташ а, премиш а
- РСФСР-н хьакъволу Ӏилманан а, техникан а, говзанча а (25.02.1991)[3]
- ДоттагӀаллин орден[4]
- «Сийлаллин билгало» орден
- Мидал «Доьналла долчу къинхьегамна. В. И. Ленин вина 100 шо кхачар дагалоцуш».
- Мидал «Къинхьегаман ветеран»
- (2010 шо) -
- Ф. П. Саваренскийн совгӀат (2010) — «Хин дикаллин мониторинган Ӏилманан бух» монографина а, «Гидрохимия» учебникана а[5]
- Россин Федерацин хьакъволу метеоролог (2011 шеран гӀ3) — метеорологин декъехь дина гӀуллакхашна а, дуккха а шерашкахь догцӀена къахьегарна а[6]
Арахецарш
250 Ӏилманан белхан автор, шайна йукъахь 30 монографи а, учебникаш а, справочника а йолуш.
- Никаноров A. M., Хоружая Т. А., Бражникова Л. В., Жулидов А. В. Хин дикалла. Хин дикалла ларъйар: токсикитетан мах хадор. Сери «Хин дикалла». Ара. З. — П.: Гидрометеоиздат, 2000.
- Никаноров A. M., Хоружая Т. А. Дуьненайукъара экологи. Учебник.- М., 2000.
- Никаноров A. M. Гидрохимия. Учебник. Арахецар 2-гӀа. — П. Гидрометеоиздат, 2001.
- Никаноров А. М., Страдомская А. Г., Иваник В. М. Йагоран а, энергетикан а комплексан лакхара техногенан Ӏаткъам болчу меттигашкахь хи бехдаран меттигера мониторинг йар. — П.: Гидрометеоиздат, 2001. — 225 а.
- Манихин В. И., Никаноров А. М. Теза хин экосистеман бухара Ӏаьмнаш чохь дӀасадаржийна а, лелаш а кепаш хала металлаш. Сер. Хин дикалла, Ара. 5. — П.: Гидрометеоиздат, 2002.
Билгалдахарш
- ↑ 1 2 3 4 5 Никаноров Анатолий Максимович. web.archive.org. Южный научный центр Российской академии наук. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 6 декабрь.
- ↑ 1 2 Никаноров Анатолий Максимович. Информацыонные архива РАН. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 6 декабрь.
- ↑ «Ведомости Съезда народных депутатов РСФСР и Верховного Совета РСФСР», 1991 год, № 9, ст. 223
- ↑ Указ Президента Российской Федерации от 06.09.1996 г. № 1330 «О награждении государственными наградами». ТӀекхочу дата: 2025 шеран 6 декабрь.
- ↑ Премия имени Ф.П.Саваренского. Российская Академия Наук. Именные премии и медали. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 6 декабрь.
- ↑ Указ Президента Российской Федерации от 13.12.2011 № 1616 ∙ Официальное опубликование правовых актов ∙ Официальный интернет-портал правовой информации. publication.pravo.gov.ru. ТӀекхочу дата: 2025 шеран 6 декабрь.