Куьйга йина базалг

Куьйга йина базалг — Керлачу шеран диттан кепехь конструкци, дукхахьолахь Керлачу шеран дезачу деношкахь лелош йолу. Дуьххьара искусственни дитташ дина дечигах, пирамидан кепехь, елка санна хаздина, я олхазарийн пелагаш лелош. И ший а тайпа немцоша кхоьллина ду. ХӀинцалера искусственни елкаш йина поливинилхлоридах; Кхин тайпанаш а ду, масала, наштар я оптоволокнох.

Истори

Дуьххьара искусственни елка гучуелира Германехь XIX бӀешарахь[1][2], однако существуют и более ранние экземпляры, амма хьалха хилла масалш а ду[3]. Уьш йина баьццара басахь хьаькхначу газанан пелагах пайда а оьцуш[1]. Немцойн «пхенаш дитташ» немцойн жоьпех цхьаъ дара Германин хьаннаш кӀезиг-кӀезиг дӀаяхарна[2][4]. 1880-гӀа шерашкахь кхиийна искусственни газанан пелагаш долу елка йоккха гӀараялар хилира XX бӀешо долалуш. Эххар а уьш кхаьчна Цхьаьнатоьхначу Штаташка, цигахь оццу кхиамца йоккха гӀараялар хилира церан.

Цхьаьнатоьхначу Штаташкахь искусственни дитташ баккъалла а хьалха хилла бакъйолу «елка» лелорна[5][6]. И дуьххьарлера «дитташ» хилла, диттан кепехь, лаамашца латийна дечигах йина пирамидаш. Уьш кхоьллина Вифлеемехь (Пенсильвани) 1747 шарахь[3].

1930 шарахь Ӏамерикан ADDIS компанино кхоьллина елка, онда рамка а йолуш, цу тӀе онда месаш дӀахӀиттийра, наьрсийн иглашца тарлуш. Иглаш йина хилла хьайбанан месийн месех, уьш лелайо унитазан щеткашкахь, еккъа уьш баьццара басахь йина хилла. Оцу тайпана искусственни елкаша орамаш даьхна[7].

1958 шарахь Чикагохь дӀадолийра алюмини елкаш ян, уьш детин басахь яра. И тайпа дитташ дӀасадоьхкира дуьненан дуккха а пачхьалкхашка, шайна юкъахь ССРС а йолуш[8].

Алюмини елкаш хийцина пластикан елкашца.

СССР-хь синтетикан елкаш евзаш яра, кхоьллина а, йовзийтина а яра 1959 шарахь Загорскан ловзарийн институтан (хӀинца Сергиев Посадан цӀарах йолу ловзарийн институт) говзанчаша.

Арахецаран модернизацица базанан дитташ алсам а, алсам а тера хила доладелира бакъдолчу диттех[9].

Куьйга йиначу базалгийн тайпанаш

Месех йина

undefined

Искусственни пелагаш дитташ деш хилла баьццара басар дина газанан пелагаш тӀера, дӀатоьхна хилла теллин «гаьннаш» тӀе, уьш дӀатоьхна хилла гаьнна гонаха.[5] Уьш тайп-тайпана барамашкахь яра, жимачу 2 дюйман тӀера 1920-гӀа шерашкахь универмагашкахь йохкалуш йолчу йоккхачу 98 дюйман тӀекхаччалц.[6] Дукха хьолахь гаьннаш чекхдовлу искусственни цӀен «берашца», цара ловзош хилла лаамаза роль[5]. Гаьннаш шуьйра дӀасадаржийна дара, лаамашца цӀе ца йоккхуш, декорацешна алсам меттиг лора[5]. «Пхеран диттийн» кхин а дика агӀонаш яра хӀоразза а керла дитта тӀе ваха ца оьшуш хилар а, охьаэгна иглаш ца хилар а[10].

Наштарх дина

Иштта цхьа тайпа искусственни елка ю, дукхах дерг алюминих йина[11] Юьхьанца уьш гучуевлира АЦШ-хь: цкъа хьалха Чикагехь 1958 шарахь, цул тӀаьхьа Манитовокехь, цигахь дукхах долу и «дитташ» дан долийра. Алюминий искусственни дитташ арахоьцура 1970-гӀа шераш кхаччалц[12]. , церан гӀараялар уггаре а лакхара хилира 1965 шарахь гергахь[11], Амма цу шарахь дуьххьара араелира «Чарли Браунан Рождество» цӀе йолу йоца мультфильм, цо лоруш ю алюмини искусственни елкаш кхин дӀа а йохкарна вон тӀеӀаткъам бар[13][14].

Пластиках

undefined

Дукхахйолу искусственни елка ПВХ пластиках йина ю. Уьш дӀасахьаькхначу телпошна тӀехь лаьтташ ю[15]. Цу хьолехь мехий йо бес-бесара пленкин юткъачу асанашца[15]. При этом иголки делают из тонко нарезанных полосок разноцветной плёнки[16].

Лесках

undefined

Иштта базалгаш шайн деха стомма мехий долуш, баганах тера йолуш хуьлу. Дукхахьолахь леска ПВХ-ца иэйо, дитташ кечдина хила тарло искуственни лайца, пластикин кхазоргашца.

Лити базалг (силикон, резина)

undefined

ХӀора диттан га куьйга нисдеш ду, бух боьмаша басарца хазбеш бу. КӀохцалш даккхий хета.

Светодиодийн ёлкаш

undefined

Светодиодни елка — болат каркас йолу дитташ, ПВХ пленках йина кӀохцалш а долуш, цу чу светодиодни тайнаш дехкина. И розетки чу диллало, цуьнан гаьннаш лепа долало .[17].

Билгалдахарш

  1. 1 2 Forbes, Bruce David. Christmas: A Candid History, (Google Books Архиван копи 2016 шеран 29 июлехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ), University of California Press, 2007, pp. 121—22, (ISBN 0-520-25104-0)
  2. 1 2 Hewitt, James. The Christmas Tree, (Google Books Архиван копи 2016 шеран 23 июнехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ), Lulu.com, 2007, pp. 33—36, (ISBN 1-4303-0820-6).
  3. 1 2 Perkins, Broderick. «Faux Christmas Tree Crop Yields Special Concerns Архивировано 8 сентябрехь 2008 года.», Realty Times, December 12, 2003, accessed December 15, 2008
  4. John, J. A Christmas Compendium, (Google Books Архиван копи 2014 шеран 20 июлехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ), Continuum International Publishing Group, 2005, p. 129, (ISBN 0-8264-8749-1).
  5. Marling, Karal Ann. Merry Christmas!: Celebrating America's Greatest Holiday. — Harvard University Press, 2000. — P. 58—62. — ISBN 0674003187.
  6. Silverthorne, Elizabeth. Christmas in Texas, (Google Books Архиван копи 2022 шеран 5 мартехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ), Texas A&M University Press, 1994, p. 62, (ISBN 0-89096-578-1).
  7. «Christmas Tree Traditions Архиван копи 2010 шеран 4 июлехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ», University of Illinois Extension, accessed December 15, 2008.
  8. Цитатийн гӀалат: <ref> тег нийса йац; кху :0 тIетовжаран йоза йаздина дац
  9. Елка новогодняя искусственная. Подробное описание экспоната, аудиогид, интересные факты. Официальный сайт Artefact. ar.culture.ru. ТӀекхочу дата: 2024 шеран 21 ноябрь.
  10. Marling, Karal Ann. Merry Christmas!: Celebrating America’s Greatest Holiday, (Google Books Архиван копи 2022 шеран 5 мартехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ), Harvard University Press, 2000, pp. 58—62, (ISBN 0-674-00318-7).
  11. 1 2 Fortin, Cassandra A. «It’s beginning to look a lot like Christmas (1958)(ТӀе цакхочу хьажорг)», The Baltimore Sun, October 26, 2008, accessed December 14, 2008.
  12. Andrews, Candice Gaukel. Great Wisconsin Winter Weekends, (Google Books Архиван копи 2022 шеран 5 мартехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ), Big Earth Publishing, 2006, p. 178, (ISBN 1-931599-71-8)
  13. «A dark family secret: the artificial Christmas tree», Oakland Tribune, December 24, 2006, via findarticles.com, accessed December 14, 2008.
  14. Pinto, Barbara. «Town Leads Aluminium Christmas Tree Revival Архиван копи 2010 шеран 25 мартехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ», ABC News, December 18, 2005, accessed December 14, 2008.
  15. Выбрать елку и не сойти с ума. Разбираемся в сортах искусственных елок, iXBT Live (2021, 11 ноябрь). Дата обращения: 21 ноябрехь 2024.
  16. Искусственная елка: какая лучше, как выбрать, Российская газета (2023, 6 декабрь). Дата обращения: 21 ноябрехь 2024.
  17. Анна Джей. Литая или светодиодная? Какая искусственная елка лучше и безопаснее, AiF (2019, 26 декабрь). Дата обращения: 21 ноябрехь 2024.

Литература

  • Авдонина М. Ю., Жабо Н. И. Гиперконцепт «ёлка»: лингвистический аспект в современном коде новогоднего ритуала // Вестник Московского государственного лингвистического университета. Гуманитарные науки. 2015. № 27).
  • Баранникова Г. И. Учебная модель организации номинативного поля концепта «зима» // Гуманитарный вестник. 2013. № 2.
  • Ханипова И. «Да здравствует Новый советский год» (политизация новогодней ёлки в советской России) // Гасырлар авазы — Эхо веков. 2012. № 3—4. U
  • Шульга Е. В. Праздник новогодней ёлки в школах России: век вчерашний — век нынешний // Историко-педагогический журнал. 2012. № 2.

Хьажоргаш

Категореш