Куьйга йина базалг
Куьйга йина базалг — Керлачу шеран диттан кепехь конструкци, дукхахьолахь Керлачу шеран дезачу деношкахь лелош йолу. Дуьххьара искусственни дитташ дина дечигах, пирамидан кепехь, елка санна хаздина, я олхазарийн пелагаш лелош. И ший а тайпа немцоша кхоьллина ду. ХӀинцалера искусственни елкаш йина поливинилхлоридах; Кхин тайпанаш а ду, масала, наштар я оптоволокнох.
Истори
Дуьххьара искусственни елка гучуелира Германехь XIX бӀешарахь[1][2], однако существуют и более ранние экземпляры, амма хьалха хилла масалш а ду[3]. Уьш йина баьццара басахь хьаькхначу газанан пелагах пайда а оьцуш[1]. Немцойн «пхенаш дитташ» немцойн жоьпех цхьаъ дара Германин хьаннаш кӀезиг-кӀезиг дӀаяхарна[2][4]. 1880-гӀа шерашкахь кхиийна искусственни газанан пелагаш долу елка йоккха гӀараялар хилира XX бӀешо долалуш. Эххар а уьш кхаьчна Цхьаьнатоьхначу Штаташка, цигахь оццу кхиамца йоккха гӀараялар хилира церан.
Цхьаьнатоьхначу Штаташкахь искусственни дитташ баккъалла а хьалха хилла бакъйолу «елка» лелорна[5][6]. И дуьххьарлера «дитташ» хилла, диттан кепехь, лаамашца латийна дечигах йина пирамидаш. Уьш кхоьллина Вифлеемехь (Пенсильвани) 1747 шарахь[3].
1930 шарахь Ӏамерикан ADDIS компанино кхоьллина елка, онда рамка а йолуш, цу тӀе онда месаш дӀахӀиттийра, наьрсийн иглашца тарлуш. Иглаш йина хилла хьайбанан месийн месех, уьш лелайо унитазан щеткашкахь, еккъа уьш баьццара басахь йина хилла. Оцу тайпана искусственни елкаша орамаш даьхна[7].
1958 шарахь Чикагохь дӀадолийра алюмини елкаш ян, уьш детин басахь яра. И тайпа дитташ дӀасадоьхкира дуьненан дуккха а пачхьалкхашка, шайна юкъахь ССРС а йолуш[8].
Алюмини елкаш хийцина пластикан елкашца.
СССР-хь синтетикан елкаш евзаш яра, кхоьллина а, йовзийтина а яра 1959 шарахь Загорскан ловзарийн институтан (хӀинца Сергиев Посадан цӀарах йолу ловзарийн институт) говзанчаша.
Арахецаран модернизацица базанан дитташ алсам а, алсам а тера хила доладелира бакъдолчу диттех[9].
Куьйга йиначу базалгийн тайпанаш
Месех йина
Искусственни пелагаш дитташ деш хилла баьццара басар дина газанан пелагаш тӀера, дӀатоьхна хилла теллин «гаьннаш» тӀе, уьш дӀатоьхна хилла гаьнна гонаха.[5] Уьш тайп-тайпана барамашкахь яра, жимачу 2 дюйман тӀера 1920-гӀа шерашкахь универмагашкахь йохкалуш йолчу йоккхачу 98 дюйман тӀекхаччалц.[6] Дукха хьолахь гаьннаш чекхдовлу искусственни цӀен «берашца», цара ловзош хилла лаамаза роль[5]. Гаьннаш шуьйра дӀасадаржийна дара, лаамашца цӀе ца йоккхуш, декорацешна алсам меттиг лора[5]. «Пхеран диттийн» кхин а дика агӀонаш яра хӀоразза а керла дитта тӀе ваха ца оьшуш хилар а, охьаэгна иглаш ца хилар а[10].
Наштарх дина
Иштта цхьа тайпа искусственни елка ю, дукхах дерг алюминих йина[11] Юьхьанца уьш гучуевлира АЦШ-хь: цкъа хьалха Чикагехь 1958 шарахь, цул тӀаьхьа Манитовокехь, цигахь дукхах долу и «дитташ» дан долийра. Алюминий искусственни дитташ арахоьцура 1970-гӀа шераш кхаччалц[12]. , церан гӀараялар уггаре а лакхара хилира 1965 шарахь гергахь[11], Амма цу шарахь дуьххьара араелира «Чарли Браунан Рождество» цӀе йолу йоца мультфильм, цо лоруш ю алюмини искусственни елкаш кхин дӀа а йохкарна вон тӀеӀаткъам бар[13][14].
Пластиках
Дукхахйолу искусственни елка ПВХ пластиках йина ю. Уьш дӀасахьаькхначу телпошна тӀехь лаьтташ ю[15]. Цу хьолехь мехий йо бес-бесара пленкин юткъачу асанашца[15]. При этом иголки делают из тонко нарезанных полосок разноцветной плёнки[16].
Лесках
Иштта базалгаш шайн деха стомма мехий долуш, баганах тера йолуш хуьлу. Дукхахьолахь леска ПВХ-ца иэйо, дитташ кечдина хила тарло искуственни лайца, пластикин кхазоргашца.
Лити базалг (силикон, резина)
ХӀора диттан га куьйга нисдеш ду, бух боьмаша басарца хазбеш бу. КӀохцалш даккхий хета.
Светодиодийн ёлкаш
Светодиодни елка — болат каркас йолу дитташ, ПВХ пленках йина кӀохцалш а долуш, цу чу светодиодни тайнаш дехкина. И розетки чу диллало, цуьнан гаьннаш лепа долало .[17].
Билгалдахарш
- ↑ 1 2 Forbes, Bruce David. Christmas: A Candid History, (Google Books Архиван копи 2016 шеран 29 июлехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ), University of California Press, 2007, pp. 121—22, (ISBN 0-520-25104-0)
- ↑ 1 2 Hewitt, James. The Christmas Tree, (Google Books Архиван копи 2016 шеран 23 июнехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ), Lulu.com, 2007, pp. 33—36, (ISBN 1-4303-0820-6).
- ↑ 1 2 Perkins, Broderick. «Faux Christmas Tree Crop Yields Special Concerns Архивировано 8 сентябрехь 2008 года.», Realty Times, December 12, 2003, accessed December 15, 2008
- ↑ John, J. A Christmas Compendium, (Google Books Архиван копи 2014 шеран 20 июлехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ), Continuum International Publishing Group, 2005, p. 129, (ISBN 0-8264-8749-1).
- ↑ Marling, Karal Ann. Merry Christmas!: Celebrating America's Greatest Holiday. — Harvard University Press, 2000. — P. 58—62. — ISBN 0674003187.
- ↑ Silverthorne, Elizabeth. Christmas in Texas, (Google Books Архиван копи 2022 шеран 5 мартехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ), Texas A&M University Press, 1994, p. 62, (ISBN 0-89096-578-1).
- ↑ «Christmas Tree Traditions Архиван копи 2010 шеран 4 июлехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ», University of Illinois Extension, accessed December 15, 2008.
- ↑ Цитатийн гӀалат:
<ref>тег нийса йац; кху:0тIетовжаран йоза йаздина дац - ↑ Елка новогодняя искусственная. Подробное описание экспоната, аудиогид, интересные факты. Официальный сайт Artefact. ar.culture.ru. ТӀекхочу дата: 2024 шеран 21 ноябрь.
- ↑ Marling, Karal Ann. Merry Christmas!: Celebrating America’s Greatest Holiday, (Google Books Архиван копи 2022 шеран 5 мартехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ), Harvard University Press, 2000, pp. 58—62, (ISBN 0-674-00318-7).
- ↑ 1 2 Fortin, Cassandra A. «It’s beginning to look a lot like Christmas (1958)(ТӀе цакхочу хьажорг)», The Baltimore Sun, October 26, 2008, accessed December 14, 2008.
- ↑ Andrews, Candice Gaukel. Great Wisconsin Winter Weekends, (Google Books Архиван копи 2022 шеран 5 мартехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ), Big Earth Publishing, 2006, p. 178, (ISBN 1-931599-71-8)
- ↑ «A dark family secret: the artificial Christmas tree», Oakland Tribune, December 24, 2006, via findarticles.com, accessed December 14, 2008.
- ↑ Pinto, Barbara. «Town Leads Aluminium Christmas Tree Revival Архиван копи 2010 шеран 25 мартехь дуьйна Интернетан архив#Проекташ», ABC News, December 18, 2005, accessed December 14, 2008.
- ↑ Выбрать елку и не сойти с ума. Разбираемся в сортах искусственных елок, iXBT Live (2021, 11 ноябрь). Дата обращения: 21 ноябрехь 2024.
- ↑ Искусственная елка: какая лучше, как выбрать, Российская газета (2023, 6 декабрь). Дата обращения: 21 ноябрехь 2024.
- ↑ Анна Джей. Литая или светодиодная? Какая искусственная елка лучше и безопаснее, AiF (2019, 26 декабрь). Дата обращения: 21 ноябрехь 2024.
Литература
- Авдонина М. Ю., Жабо Н. И. Гиперконцепт «ёлка»: лингвистический аспект в современном коде новогоднего ритуала // Вестник Московского государственного лингвистического университета. Гуманитарные науки. 2015. № 27).
- Баранникова Г. И. Учебная модель организации номинативного поля концепта «зима» // Гуманитарный вестник. 2013. № 2.
- Ханипова И. «Да здравствует Новый советский год» (политизация новогодней ёлки в советской России) // Гасырлар авазы — Эхо веков. 2012. № 3—4. U
- Шульга Е. В. Праздник новогодней ёлки в школах России: век вчерашний — век нынешний // Историко-педагогический журнал. 2012. № 2.
