Оьрсийн меттан версиБашха проекташ
Мотт хийца
РУВИКИ-Х ЛАЬЦНА

Каффеклуббен

Каффеклуббен (дат. Kaffeklubben Ø — дуьххьала дӀа гочдича «Къаьхьон диттан гӀайре»; гренл. Inuit Qeqertaat) — Къилбаседа Шен Ӏапказ чуьра жима гӀайре, Гренландин къилбаседа берд йистехь, Моррис-Джесуп меран малхбалехьа.

Географи

ГӀайре готта лаьттан аса йу йохалла 700 м йолуш; максималан локхалла — 30 м гергга ду хӀордан тӀегӀанан тӀехула[1]. 1996 шо кхаччалц Каффеклуббен лорура Дуьненан уггаре къилбаседа латта (1996 шарахь дуьйна уггаре къилбаседа мохк лору гӀайре ATOW1996); иза лаьтта 707 км Къилбаседа полюсан.

ГӀайренна тӀаьхь бу иштта цӀе йолу теза Ӏам, иза уггаре къилбаседера Ӏам бу (теза хи долу Ӏам а бу) Дуьненна тӀаьхь[2]. Иза кхоллабелла 3,5 эзар шо гергга хьалха, йуха болу шено кхоьллина рельеф нийса бердан Гренландин. Ӏам боккха бац[прим. 1], цуьнан кӀоргалла — 14 м гергга йу[3][2].

Истори

Дуьххьара гӀайре гира гӀараваьлла полюсан талламхочун Роберт Пирин 1900 шахь[4][5]. Дуьххьара гӀайренна тӀе биссина 1921 шарахь, оцу хенахь данин талламхочун Лауге Кох аьтту белира охьавосса оцу лаьттан кийсиг тӀе[6]; цуо тиллина кафен цӀе Геологин музей[прим. 2].

Биологи

ГӀайрен тӀера теза хи долчу Ӏам чохь кхуьу микроскопин хин бецаш — диатомейш. Бьянка Перрена а, цуьнан белхан накъосташ а Безансонера Франш-Конте университетера (Франци), бинчу талламехь[3], бух тӀе охьахевшинарш теллира. Карийра, диатомеш йеха Ӏам чохь иза кхоллабелчхьа 3,5 эз. шо хьалха дуьйна. Шелйаларан керла мур тӀекхачарца церан популяци тӀаьхь-тӀаьхьа охьайелира, 2,4 эз. шо хьалха, мелхан серло йоцуш стомма ша бухахь йаха а ца йелла, уьш йерриг а дӀайевлира Ӏам чуьра. Климат йохйаларан жамӀехь[2], XX бӀешо доладелчхьана, Ӏоман шен чкъор дуткъа делла, 1960-гӀа шерашкахь диатомейн йуха а кхиа йолайелира Ӏам чохь. Ӏам чохь таллам бечу хенахь йара 20 сов тайпа цхьа клетка йолу хин бецаш.[7]

Луьра климате хьаьжна ца Ӏаш, гӀайренна таьхь кхуьу корсамкепарнаш (корсам, доӀхан корсам) йоцурш, амма лаххара а шина кепара зезаган ораматаш — полюсан петӀамат а, дуьхь-дуьхьала гӀаш долу камнеломка[8][9][10] а.

Билгалдахарш

Хьосташ

  1. ↑ Funder S. V. E. N. D., Larsen O. Implications of volcanic erratics in Quaternary deposits of North Greenland // Bulletin of the Geological Society of Denmark. — 1982. — Vol. 31. — P. 57—61.
  2. ↑ 1 2 3 Загорская, Дарья Самое северное озеро вновь подало признаки жизни, подтвердив глобальное потепление. Вести.ру (2012 шеран 22 октябрь). ТӀекхочу дата: 2014 шеран 8 апрель. Архивйина 2014 шеран 11 июнехь
  3. ↑ 1 2 Perren B. B., Wolfe A. P., Cooke C. A., Kjær K. H., Mazzucchi D., Steig E. J. Twentieth-century warming revives the world’s northernmost lake(ингалс.) // Geology : журнал. — 2014. — Vol. 40, no. 11. — P. 1003—1006. — DOI:10.1130/G33621.1. Архивйина 2014  шеран  7 апрелехь.
  4. ↑ Kaffeklubben Island. ТӀекхочу дата: 2019 шеран 2 декабрь. Архивйина 2014 шеран 8 октябрехь
  5. ↑ Kaffeklubben. Top of the World? ТӀекхочу дата: 2013 шеран 6 декабрь. Архивйина 2016 шеран 30 декабрехь
  6. ↑ Британника. ТӀекхочу дата: 2019 шеран 19 апрель. Кху чуьра архивйина оригиналан 2014 шеран 8 октябрехь
  7. ↑ Northernmost Lake Resurrected Due to Warming. ТӀекхочу дата: 2019 шеран 2 декабрь. Кху чуьра архивйина оригиналан 2019 шеран 25 апрелехь
  8. ↑ The Flowers of Kaffeklubben Island | Atlas Obscura. ТӀекхочу дата: 2019 шеран 2 декабрь. Архивйина 2018 шеран 15 июлехь
  9. ↑ Pax Arctica. Кху чуьра архивйина оригиналан 2014 шеран 26 августехь
  10. ↑ Template. Кху чуьра архивйина оригиналан 2013 шеран 29 октябрехь


Цитатийн гӀалат: Тобан «прим.» йолуш йолу тегашца <ref> йогӀуш йолу тег <references group="прим."/> ца карийна

Категореш