Караев, Александр Акимович
Кара́ев Алекса́ндр Аки́мович (1915 шеран 2 (15) март, Соьлжа-ГӀала, Теркан область — 1984 шеран 1 январь, Соьлжа-ГӀала) — Советан Союзан Турпалхо (23 февралехь 1945), гвардин капитан (1945).
Биографи
Вина 1915 шеран 2 (15) мартехь Соьлжа-ГӀалахь (Нохчийн Республика). Къоман хӀири. 1932 шарахь чекхйаьккхира ФЗУ ишкол. Болх бира Соьлжа-ГӀалара депон цӀерпошт тойо слесарь, 1933—1937 шерашкахь — «Грознефть» цхьаьнакхетараллин механика-тойаран заводехь. 1936 шарахь дийшира Соьлжа-ГӀалин аэроклубехь, 1937—1938 шерашкахь аэроклубехь болх бира планеристом-инструктор[1].
Эскарехь вара 1938 шеран августехь дуьйна. 1940 шарахь чекхйаьккхира Качинскан лакхара тӀеман авиацин пилотийн ишкол. ГӀуллакх дира ТӀХӀН могӀанашкара декъашкахь (Киевн тӀеман гуонехь).
Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман декъашхо: 1941 шеран июлехь – 1943 шеран июнехь — 129-гӀа (1941 шеран декабрехь дуьйна — 5-гӀа гвардин) хӀаллакдаран авиацин полкан пилот, лакхара пилот, авиаэскадрильян баьччан гӀовс; 1944 шеран январехь – 1945 майхь — 19-гӀа (1944 шеран августехь дуьйна — 176-гӀа гвардин) хӀаллакдаран авиацин полкан авиаэскадрильян баьччан гӀовс. ТӀом бина Малхбуза, Калининан, Къилба-Малхбуза, 1-ра Украинин, 1-ра Белоруссин фронташкахь. Дакъалаьцна Смоленскан тӀамехь, Москох ларйеш, Сталинградан тӀамехь, Донбасс, Аьтту бердан Украина, Белорусси, Польша, Балтикайист мукъайохуш, Берлинан операцехь.
ТӀамехь иза 500 гергга тӀеман гӀуллакхан тӀомаваьлла МиГ-3, ЛаГГ-3, Ла-5, Ла-7 хӀаллакдаран кеманаш тӀаьхь, 80 гергга хӀаваэхь тӀом бина, цигахь ша дохийна 20 кема, тобанца мосстагӀийн 1 кема. 1942 шарахь шозза чов йина: аьтту пхьаьрсан лакхара декъан а, коьртан а.
ТӀемашкахь майралла а, доьналла а гайтарна,ССРС Лакхара Советан Президиуман омарца 1945 шеран 23 февралехь 176-гӀа гвардин хӀаллакдаран авиацин полкан (1-ра Белоруссин фронт, 16-гӀа хӀаваан эскар) авиаэскадрильян баьччан гӀовсан гвардин лакхара лейтенантан Караев Александр Акимовичан йелла Советийн Союзан Турпалхо цӀе Ленинан орден а, «Дешийн Седа» мидал а цхьаьна луш».
ТӀом чекхбаьлча гӀуллакхехь висира ТӀХӀН могӀаршкара декъашкахь; вара баьччан гӀовс — авиаэскадрильян штурман (Чоьхьара Кавказан, Къилбаседа-Кавказан, Туркестанан тӀеман гуонаш). 1953 шеран июлехь дуьйна гвардин капитан А. А. Караев эскарера мукъаваьлла.
Ваьхна ша винчу Соьлжа-ГӀалахь. Велла 1984 шеран 1 январехь. ДӀавоьллина Соьлжа-ГӀалин Центран кешнашкахь. 2010 шеран 9 апрелехь, кошан хьал дика ца хиларна, турпалхочун даьӀахкаш дӀакхалхийна БуритӀе дӀайоьхкина Сийлаллин Аллейн тӀаьхь.
СовгӀаташ
- Советийн Союзан Турпалхочун «Дешийн Седа» мидал (23.02.1945);
- Ленинан орден (23.02.1945);
- Кхоъ ЦӀе Байракхан орден (28.03.1942, 28.02.1943, 25.07.1944);
- мидалш.
Билгалдахарш
- ↑ Кагерманов Алхазур Денаевич. govzalla.com. ТӀекхочу дата: 2026 шеран 13 август.
- ↑ улица Кагерманова. 2gis.ru. ТӀекхочу дата: 2022 шеран 23 январь.
- ↑ Улица Кагерманова в селе Алхан-Юрт. youkarta.ru. ТӀекхочу дата: 2022 шеран 23 январь. Архивйина 2022 шеран 23 январехь
- ↑ mapdata.ru. ТӀекхочу дата: 2022 шеран 23 январь. Архивйина 2022 шеран 23 январехь
Литература
- Андреев С. А. Совершённое ими бессмертно. Книга 1. М.: Высшая школа, 1976.
- Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
- Зангиев Т. Н. Они защищали тебя, Орджоникидзе, 1973.
- Золотые Звёзды Чечено-Ингушетии. Грозный: Чечено-Ингушское кн. изд., 1985.
- Муриев Д. З. Осетии отважные сыны. Орджоникидзе: Северо-Осетинское изд., 1974.
- Советские асы 1941—1945. Автор-составитель М. Ю. Быков. М.: Яуза Эксмо, 2008. — 608 с. ISBN 978-5-699-30919-1.
Хьосташ
Караев, Александр Акимович. Cайт «Пачхьалкхан турпалхой».