Дуьненайукъара заповедникийн де

1909 шеран 24 майхь Швецехь кхоьллина къоман парк. И пачхьалкх хилира Европехь дуьххьара къоман паркийн а, заповедникийн а система кхоьллинарг.

Дуьненаюкъара Ӏаламан заповедникийн де хӀора шарахь даздеш ду 2000 шарахь дуьйна Дуьненаюкъара Ӏаламан Ӏалашдаран цхьаьнакхетараллин (МСОП) инициативица. Коьрта Ӏалашо ю Ӏалам а, акхарой а ларъяр^[1][2].

Оьрсийчохь къаьстина Ӏаламан заповедникийн а, къоман паркийн а де ду, иза даздо январь беттан 11-чу дийнахь, и хан махкахь дуьххьарлера Ӏаламан заповедник — Баргузинский кхолларца нисъян лерина ю.

Оцу дийнахь паркашкахь а, заповедникашкахь а схьайоьллу тематически гайтамаш, дӀахьо экскурсеш, Ӏалам лардарх лаьцна лекцеш йоьшу, дӀахьо фестивалаш, мероприятеш.

Ӏаламан заповедникаш — территорин я хин кӀоштан дакъош ду, цигахь адаман муьлхха а гӀуллакх дихкина ду, флора а, фауна а ларъярхьама, ткъа иштта хин Ӏовраш, шира Ӏуьргаш, тӀулгаш^[3].

Дуьненахь дуьххьарлера заповедник кхоьллина Шри-Ланкехь вайн эрал хьалха III бӀешарахь. ТӀаккха паччахьо Деванампиятисса, леррина низамца, дихкира шен куьйга кӀел болчу нахана гӀайренан цхьацца меттигашкахь гучудовлар, уьш шена а, шен тӀаьхьенна а латтош^[4].

Дуьненаюкъара Ӏаламан Ӏалашдаран цхьаьнакхетараллин зерашца, 2024 шарахь дуьненахь яра 6555 къоман парк а, 630 сов Ӏаламан биосферан заповедник а, уьш яра 119 пачхьалкхехь^[5].

Дуьненахь уггар йоккха заповедник ю Африкехь. Иза кхоьллина кхо къоман парк цхьаьнатохарца — Къилбаседа Африкера Крюгеран къоман парк, Мозамбикера Лимпопон къоман парк, Зимбабвера Гонарежу къоман парк. Ерриг майда — 35 эзар м². километр^[6]. Уггаре а кегийчу Ӏаламан заповедникех цхьаъ йолу Галичья Гора ю Оьрсийчохь. Цуьнан майда 2,3 км² бен яц^[7].